Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди. Унда бир қатор қонун лойиҳалари кўриб чиқилди. Дастлаб “Ҳуқуқий эксперимент тўғрисида”ги қонун лойиҳаси иккинчи ўқишда моддама-модда кўриб чиқилди.

Сўнгги йилларда янги тартиб-таомилларни ҳаётга жорий этишдан олдин уларни тажриба-синов тарзида қўллаш амалиёти кенгайиб бормоқда. Таҳлилларга кўра, 2018-2024 йиллар давомида давлат бошқаруви, соғлиқни сақлаш, солиқ, уй-жой, инвестиция каби соҳаларда 60 дан ортиқ экспериментлар ўтказилган.

Қонун лойиҳасида ҳуқуқий эксперимент ўтказиш шакллари ва усуллари, уни ташкил этиш ва ўтказиш шартлари, ҳуқуқий эксперимент натижаларини баҳолаш тартиби ва уларни расмийлаштириш бўйича талаблар белгиланмоқда. Шунингдек, муайян тартиб-таомилни ҳуқуқий экспериментдан ўтказиш вақт, ҳудуд ва шахслар доираси бўйича олиб борилиши, шунингдек, ҳуқуқий эксприментни ўтказиш босқичлари назарда тутилмоқда.

Қонун лойиҳасини иккинчи ўқишга тайёрлаш жараёнида келиб тушган таклиф ва фикрлар эътиборга олиниб, лойиҳа матнига зарурий ўзгартиш ва аниқликлар киритилди. Хусусан, чекланган соҳаларнинг умумий мезонлари аниқлаштирилди, инсоннинг конституциявий ҳуқуқ ва эркинликларини чеклайдиган, бекор қиладиган ёки ёмонлаштирадиган экспериментларга йўл қўйилмаслиги қатъий белгиланди.

Ҳуқуқий экперимент ўтказишдаги ваколатли органлар роли кенгайтирилди. Вазирлар Маҳкамасининг мувофиқлаштирувчи роли аниқ белгилаб қўйилмоқда. Давлат органлари ваколатлари ҳамда фуқаролик жамияти институтларининг ҳуқуқий экспериментда иштироки алоҳида бобда акс эттирилди. Мажлисда қонун лойиҳаси депутатлар томонидан қабул қилинди.

Депутатлар томонидан муҳокама қилинган навбатдаги ҳужжат “Риэлторлик фаолияти тўғрисида”ги қонун лойиҳаси бўлди.

Қайд этилишича,риэлторлик фаолиятини тартибга солиш соҳасида амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни замонавий тенденцияларга ва қонунчиликдаги ўзгаришларга мувофиқлигини ўрганиш, тўғридан-тўғри амал қиладиган қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш зарурати юзага келмоқда.

Шундан келиб чиқиб, ушбу қонун лойиҳаси билан норасмий воситачиларнинг (маклер) “соядан” чиқаришда рағбатлантирувчи чора сифатида якка тартибдаги тадбиркор ва ўзини ўзи банд қилган шахсларга “кўчмас мулк бўйича агент” сифатида риэлторлик фаолиятини юритишга рухсат бериш назарда тутилмоқда.

Шунингдек, банкдан ташқари айланмани, шу орқали яширин иқтисодиётнинг қисқариши ва риэлторлик хизматларини “ягона дарча” тамойили асосида кўрсатиш мақсадида кўчмас мулк объектларининг электрон савдосини ҳамда ҳисоб-китобларни электрон шаклда амалга ошириш (клиринг) имконини берувчи мультилистинг тизимларини (электрон савдосини) ташкил этиш белгиланяпти.

Лойиҳа билан риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмалари ўрнини кенгайтириш, уларга янги вазифалар ва ваколатлар бериш ҳам таклиф этилмоқда. Шунингдек, риэлторлик субъектларининг тўғри ҳисобини юритиш, улар ҳақида жамоатчиликка очиқ ахборот етказиш ва самарали мониторингни йўлга қўйиш мақсадида аҳоли учун очиқ бўлган риэлторлик субъектларининг “Ягона реестри” ахборот тизимини жорий этиш белгиланмоқда.

Мажлисда депутатлар қонун лойиҳасининг аҳамияти ва заруратига алоҳида эътибор қаратиб, унда назарда тутилаётган айрим нормалар бўйича бир қатор саволларни ўртага ташлашди. Қонун ташаббускорлари берилган барча саволлар юзасидан атрофлича тушунтиришлар бердилар.

Ушбу қонун лойиҳасининг қабул қилиниши риэлторлик фаолияти соҳасидаги хизматлар сифатини ошириш, риэлторлик субъектлари фаолиятининг шаффофлигини таъминлаш, соҳада яширин амалиётларни қисқартиришга хизмат қилади.

Мажлисда қонун лойиҳаси депутатлар томонидан иккинчи ўқишда қабул қилинди ва Сенатга юборилди.

Н.Насриев,

ЎзА