"Forbes" нашри 2025 йил 5 ноябрь куни иқтисодиёт ва геосиёсат бўйича эксперт Уэсли Александр Ҳиллнинг «How America Could Advance Beyond Energy in Eurasia» сарлавҳали мақоласини эълон қилди. Материалда АҚШнинг Марказий Осиё билан ҳамкорлиги энергия ресурслари доирасидан чиқиб, саноат, логистика, таълим ва технологик ривожланиш каби кенг қамровли йўналишларга ҳам кўчиши зарурлиги таъкидланган.

Қайд этилишича, 6 ноябрь куни Вашингтонда, биринчи марта Оқ уй мезбонлигида, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон, Ўзбекистон ва АҚШ иштирокида ўтадиган C5+1 саммити форматнинг сиёсий-иқтисодий салмоғини янада оширмоқда. Муаллиф ушбу мулоқотнинг геосиёсий мантиғини Россия, Хитой, Эрон ва Афғонистонга қўшни минтақанинг стратегик аҳамияти, бой ресурс базаси ва инсон капитали билан изоҳлаган. Марказий Осиё билан ўтмишдаги ҳамкорлик кўпинча углеводородлар ва хавфсизлик масаласи билан чекланганини эслатиб, ҳозирги вазият АҚШдан нафақат энергетика, балки турли йўналишлардаги кенг қамровли шериклик салоҳиятини ишга солишни талаб қилаётганини қайд этган. Яъни минтақавий интеграция, ишлаб чиқариш қуввати, логистика занжири ва диверсификацияланган сармоявий лойиҳалар устувор бўлиши керак.

Мақолада айни жараёнда Ўзбекистоннинг ўрни алоҳида эканига урғу берилиб, "ислоҳотлар орқали иқтисодиётни кучайтириш, савдо-инвестиция муҳитини яхшилаш ва минтақавий интеграцияни фаол қўллаб-қувватлаш АҚШ билан ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқмоқда", дея таъкидланган. Муаллиф Нью-Йоркда, БМТ Бош Ассамблеяси доирасидаги учрашувлар чоғи 100 миллиард долларлик лойиҳалар тўплами шаклланганини ёдга олиб, "бу тенденция АҚШ - Ўзбекистон муносабатида амалий натижа берганини кўрсатади", дея қўшимча қилган. Шунингдек, АҚШ–Марказий Осиё ҳамкорлигида янги саноат нуқталари, ишлаб чиқариш ва хизматлар марказлари шакллантирилиши зарурлиги, бу жараёнга Самарқанд ва Бухородек тарихий марказлар ҳам жалб этилаётгани қайд қилинган.

"Forbes" баҳосига кўра, Вашингтон минтақадаги иштирокини мустаҳкамлаш учун фақат энергия лойиҳалари билан чекламасдан, саноат кооперацияси, таълим, меҳнат бозори ва технология трансфери орқали узоқ муддатли шерикликка ўтиши зарур. C5+1 навбатдаги саммити ана шу ёндашувни институционал даражада мустаҳкамлаш учун муҳим имконият сифатида кўрсатилган.

Абдуазиз Хидиров, ЎзА