2025 йил давомида Фармакопея қўмитаси ҳузуридаги Илмий ва экспертлар кенгаши томонидан дори воситалари муомаласини тартибга солиш бўйича изчил ишлар амалга оширилди. Ушбу фаолият фармацевтика маҳсулотларини баҳолаш, ҳужжатларни кўриб чиқиш ҳамда норматив талаблар асосида хулоса бериш жараёнларининг самарадорлигини оширишга қаратилди.
Йил якунлари бўйича шаклланган кўрсаткичлар Фармакопея қўмитаси фаолияти тизимли ёндашув асосида олиб борилганини кўрсатади. Давлат рўйхатидан ўтказиш, амалдаги гувоҳномалар билан боғлиқ жараёнлар ҳамда ҳужжатлар билан ишлаш амалиёти босқичма-босқич такомиллаштирилди.
Таҳлиллар шуни кўрсатадики, 2025 йил маҳаллий фармацевтика ишлаб чиқарувчилари учун бурилиш даври бўлди. Агар 2024 йилда давлат рўйхатидан ўтказишга тавсия этилган маҳаллий дори воситалари сони 242 тани ташкил этган бўлса, 2025 йилда бу кўрсаткич 803 тага етди. 3,3 баробар ўсиш оддий статистик сакраш эмас, балки ички саноатда илмий ёндашувлар, технологик жараёнлар ва ҳужжатлаштириш маданияти сезиларли даражада такомиллашганини англатади.
Ушбу ўсиш, аввало, ишлаб чиқарувчиларнинг норматив талабларни чуқурроқ англай бошлагани, сифат менежменти тизимларини қайта кўриб чиққанини ҳамда маҳсулотни бозорга чиқаришда масъулиятли ёндашув шаклланаётганидан далолат беради.
Рўйхатдан ўтказилганлик гувоҳномаларининг амал қилиш муддатини узайтириш бўйича тавсиялар сонининг 192 тадан 485 тага етиши (2,5 баробар ўсиш) фармацевтика бозорида барқарорлик омили кучайиб бораётганини кўрсатади. Бу кўрсаткич амалдаги дори воситаларининг хавфсизлиги ва самарадорлиги мунтазам қайта баҳоланаётгани, ишлаб чиқариш жараёнлари узлуксиз назорат остида эканидан далолат беради.
Бундай ёндашув дори воситаларини фақат бир марталик баҳолаш билан чекланмасдан, уларнинг бутун ҳаётий цикли давомида сифат ва хавфсизликни таъминлашга қаратилган тизимли назорат механизми шаклланаётганини кўрсатади.
2025 йилда ҳужжатларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича 969 та тавсиянинг берилиши (қарийб 2,6 баробар ўсиш) алоҳида эътиборга лойиқ. Бу жараён ишлаб чиқарувчиларнинг ўз маҳсулотларига нисбатан мослашувчан ва масъулиятли ёндашувни танлаётганини, халқаро талаблар ва илғор амалиётлар билан уйғунлашишга интилаётганини кўрсатади.
Худди шундай ижобий динамика хорижий ишлаб чиқарувчилар кесимида ҳам қайд этилди. Давлат рўйхатидан ўтказишга тавсия этилган хорижий дори воситалари сони 269 тадан 469 тага етиб, 1,7 баробар ўсди. Бу Ўзбекистон фармацевтика бозорининг очиқлиги, прогноз қилинадиган ва халқаро ишлаб чиқарувчилар учун ишончли регулятор муҳит сифатида шаклланиб бораётганини кўрсатади.
Хорижий дори воситалари бўйича гувоҳнома муддатини узайтириш кўрсаткичининг 446 тадан 870 тага етиши эса (деярли 2 баробар) мавжуд маҳсулотлар бозор талабларига мос равишда мунтазам қайта баҳоланаётганини англатади.
2025 йил якунлари шуни кўрсатмоқдаки, Фармакопея қўмитаси ҳузуридаги Илмий ва экспертлар кенгаши фаолияти фармацевтика бозорида мувозанатли, масъулиятли ва узоқ муддатли ривожланишни таъминлашга қаратилган. Жараёнлардаги ўсиш фақат рақамлар билан эмас, балки норматив мувофиқлик, ҳужжатлаштириш сифати ва регулятор маданиятининг юксалиши билан ҳам аҳамиятлидир.
Натижада мамлакат аҳолиси учун хавфсиз, самарали ва сифатли дори воситаларига бўлган ишонч мустаҳкамланиб, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг рақобатбардошлиги ошмоқда ҳамда Ўзбекистоннинг халқаро фармацевтика майдонидаги ўрни янада кучайиб бормоқда.
Моҳигул Қосимова, ЎзА