ЎзА мухбири Марказий банкнинг Фарғона вилояти бош бошқармаси бошлиғи Туробжон Қундузов билан бу борадаги ишлар ҳақида суҳбатлашди.

Коронавирус инфекциясининг тарқалиши оқибатида вужудга келиши мумкин бўлган рисклар таъсирини юмшатиш юзасидан тадбиркорлик субъектларига қандай имтиёзлар яратиб берилади?

– Президентимизнинг 2020 йил 19 мартдаги “Коронавирус пандемияси ва глобал инқироз ҳолатларининг иқтисодиёт тармоқларига салбий таъсирини юмшатиш бўйича биринчи навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонининг 19-банди ижросини таъминлаш мақсадида коронавирус инфекциясининг тарқалиши оқибатида вужудга келиши мумкин бўлган рисклар таъсирини юмшатиш юзасидан пул оқимлари камайиши юз берган корхоналар, шу жумладан, туризм ва халқаро юк ташиш соҳалари, асосий ҳамкорлари инфекция кўп тарқалган давлатларда жойлашган корхоналар ва бевосита юртимизда амалга оширилаётган профилактик чора-тадбирлар оқибатида фаолиятига таъсир кўрсатувчи корхоналарга ажратилган кредитларнинг қайтариш имкониятлари пухта ўрганиб чиқилмоқда.

Ўрганиш натижаларидан келиб чиқиб, мижозларнинг реал пул оқимлари ва имкониятларини ҳисобга олиб, кредитнинг асосий қарзини қайтариш бўйича 2020 йилнинг 1 октябрига қадар имтиёзли давр бериш ҳамда якуний тўловларни берилган имтиёзли даврга мос равишда узайтириш юзасидан кредит шартнома шартларига ўзгартиришлар киритилмоқда.

Жорий йилнинг 6 апрель ҳолатига вилоятда фаолият олиб бораётган 1 минг 304 та тадбиркорлар томонидан уларнинг 553 миллиард сўмлик кредит қарздорликларини узайтириш бўйича мурожаатлар келиб тушган бўлиб, ушбу тадбиркорлик субъектларининг фаолиятларини узлуксизлиги таъминлаш мақсадида уларнинг кредит қарздорликлари 2020 йилнинг

1 октябрига қадар бўлган муддатга узайтириб берилди.

Тижорат банкига аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари томонидан кредит тўловлари муддатларини узайтиришда фақат мурожаатномани тақдим этиш кифоя. Мурожаатномада кредит тўловларини узайтириш юзасидан асослантирилган изоҳ, карантин даври тугагандан сўнг, банк томонидан белгиланган муддат ичида кредит шартномасига киритиладиган ўзгартиришларни амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ расмийлаштириш юзасидан қарздорнинг мажбурияти қайд этилади. Ўз навбатида карантин даври тугагандан сўнг, белгиланган муддат ичида қўшимча ҳужжатлар қонунчиликка мувофиқ расмийлаштирилмаган тақдирда кредит шартномасига киритилган ўзгартиришлар банк томонидан бекор қилинади ва дастлабки шартнома шартлари кучга киради. Мурожаатлар банкларнинг веб-сайтлари, мобил иловалари ва ишонч телефонлари орқали қабул қилинади.

Маълумки, Президентимизнинг 2020 йил 3 апрель куни “Коронавирус пандемияси даврида аҳоли, иқтисодиёт тармоқлари ва тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармони қабул қилинди. Айтингчи, мазкур фармон билан банк тизимига қандай вазифалар юклатилди?

– Давлатимиз раҳбарининг мазкур фармони билан коронавирус инфекцияси тарқалишига қарши курашиш даврида аҳолини ижтимоий ҳимоя қилишни кучайтириш ва тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш мақсадида тижорат банклари томонидан молиявий қийинчиликларга дуч келаётган юридик ва жисмоний шахслар, якка тартибдаги тадбиркорларнинг кредитлари бўйича тўловларга 2020 йилнинг 1 октябрига қадар кечиктириш тақдим этиш;

Амалга киритилган карантин режими фаолиятига салбий таъсир кўрсатган қарздорларнинг муддати ўтиб кетган кредитларига гаров таъминоти бўйича жарима ва санкциялари ва ундирув чораларини қўлламаслик каби тартиб-таомилларни йўлга қўйиш вазифаси берилди.

Бундан ташқари, жорий йилнинг 1 октябрига қадар Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш жамғармаси лойиҳалар сонидан қатъий назар, ижобий кредит тарихига эга бўлган тадбиркорларга айланма маблағларни тўлдириш учун бериладиган кредитлар бўйича кредит суммасининг 75 фоизидан ошмаган, бироқ 10 миллиард сўмдан ортиқ бўлмаган ҳажмда кафилликлар беради, шунингдек, Марказий банк асосий ставкасининг

1,75 бараваридан (28 фоиз) ошмаган миқдордаги фоиз ставкаси ва миллий валютада берилган кредитлар бўйича фоиз харажатларини қоплаш ва компенсация, унинг белгиланган миқдорларини сақлаб қолган ҳолда тақдим этилади. Шунингдек, битта қарз олувчига жамғарма томонидан бир вақтда ҳам кафиллик, ҳам компенсация беришга қўйилган чеклов бекор қилинди.

Бу билан тадбиркорлар жамғарманинг иккала функциясини бир вақтда фойдаланишлари мумкин бўлади.