Яқин Шарқдаги можаро кескинлашганидан сўнг Европада табиий газ нархи кўтарилди. Қатар Эрон зарбаларидан кейин суюлтирилган табиий газ ишлаб чиқаришни тўхтатганини маълум қилди, деб хабар бермоқда Euronews нашри.

Европада табиий газнинг улгуржи нархи шаклланадиган савдо нуқтаси Нидерландияда жойлашган. Айнан шу ерда шартномалар ва биржа савдоси амалга оширилади. Душанба куни бу ерда газ нархи кун давомида қарийб 45 фоизга ошган.

Буюк Британияда ҳам газ нархи кескин кўтарилди. Бозорда юқори ўзгарувчанлик юз бериб, нархлар дақиқалар ичида кескин ўзгариши кузатилган.  

Нархлар ошишига АҚШ ва Исроилнинг Эронга берган зарбалари ва Эроннинг жавоб ҳаракатлари сабаб бўлди. Бу эса жаҳон энергетика таъминоти учун муҳим бўлган минтақада тарангликни кучайтирди.

Қатарнинг давлат энергетика компанияси суюлтирилган табиий газ ишлаб чиқаришни вақтинча тўхтатганини билдирди. Бироқ бу қарор ишлаб чиқариш ҳажмига қай даражада таъсир қилгани ҳақида аниқ маълумот берилмади.

Жаҳон энергия таъминотининг катта қисми Яқин Шарқдан келади. Шу боис денгиз орқали нефть ва газ ташиш масаласи бозор иштирокчиларини хавотирга солаётган эди.

Ҳормуз бўғози эса Эрон катта таъсирга эга бўлган тор денгиз йўли бўлиб, нефть ва суюлтирилган табиий газ етказиб беришдаги энг муҳим йўналишлардан бири ҳисобланади. Қатар экспортининг катта қисми ҳам шу ердан ўтади.

Зарбалардан кейин Эрон бўғоз орқали ҳаракатни чеклашга киришди. Бу эса таъминот узилиши мумкинлиги ҳақидаги хавотирларни янада кучайтирди.

Энергетика бўйича таҳлилчиларнинг фикрича, яқин орада Ҳормуз бўғози тўлиқ ёпилмаган. Маълумотларга кўра, жаҳон нефть таъминотининг тахминан 20 фоизи ва денгиз орқали ташиладиган хом нефть савдосининг 38 фоизи шу йўлдан ўтади. Энди ҳарбий вазият юмшамагунча нефть компаниялари кемаларни бу ҳудуддан ўтказишга шошилмайди.  

Европа Қатар газига тўлиқ боғлиқ эмас. Бироқ таҳлилчиларнинг фикрича, билвосита таъсири катта бўлиши мумкин. Агар Осиёга газ етказиб бериш узилса, у ердаги харидорлар бошқа манбаларни излайди. Бу эса жаҳон бозорида газ учун рақобатни кучайтиради ва нархларни янада ошириши мумкин.

Россия-Украина уруши сабаб Европа давлатлари Россия газига қарамликни қисқартиришга мажбур бўлди. Шу боис 2022 йилдан бери Қатар Европага газ етказиб беришда муҳим ўрин эгаллаб келаётган эди. Шунингдек, Европа омборларидаги газнинг камлиги ҳам бозордаги хавотирларни кучайтирмоқда.  

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/CJ8T0rtZsDE" title="Evropada gaz narxi 45 foizga oshdi" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Кенжа Бекжонов, Улуғбек Тўхтаев, ЎзА