"Док-1 Макс" дори воситаси оқибатида келиб чиққан фожеалардан сўнг аҳолини дори воситаларининг Ўзбекистонга кириб келиш тартиби қандайлиги қизиқтирмоқда.

АОКАда ўтказилган брифингда Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги ахборот хизмати раҳбари Қизлархон Бегматованинг тушунтиришича, дори воситаси Ўзбекистон бозорига кириб келишидан олдин давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим. Бунинг учун ушбу дори воситаси намуналари лаборатория синовлари, зарур ҳолларда эса клиник синовлардан ва 5 модулдан иборат рўйхатдан ўтказиш ҳужжатлари эса тегишли ва холис экспертлар томонидан экспертизадан ўтказилади.  

Зарур ҳолларда ишлаб чиқариш шароитлари ҳам инспекторлар томонидан ўрганилади. Cанаб ўтилган экспертизанинг ижобий натижаларига биноан давлат рўйхатидан ўтказилади ва муддати 5 йил бўлган рўйхатдан ўтказилганлик гувоҳномаси берилади. Дори воситасининг ҳар бир серияси бозорга киришидан олдин лаборатория синовларидан ўтказилади.  

– Синовлар ишлаб чиқарувчининг норматив ҳужжатига мувофиқлигини баҳолаш мақсадида ўтказилади, – дейди Қ.Бегматова. – Норматив ҳужжатда дори воситаси сифатига қўйиладиган талаблар белгиланган бўлиб, бунда асосан Халқаро фармакопея ва ривожланган давлат фармакопеялари талабларига мувофиқ, асосан таъсир этувчи моддалар миқдори аниқланади.

Қўшимча моддаларни аниқлаш норматив ҳужжатда кўзда тутилмайди. Чунки қўшимча моддалар дори воситасининг дори шаклини шакллантирадиган моддалар ҳисобланиб, улар индиффирент моддалардан ташкил топган бўлади. Яъни, организмга салбий таъсир кўрсатмайдиган моддалар ҳисобланади.    

Ўзбекистон республикасига кириб келаётган дори воситасининг ҳар бир серияси давлат томонидан текширувдан ўтказилади. Хусусан, сертификатлаштириш органлари томонидан 2020 йилда 2,5 миллиондан ортиқ шартли ўрамдаги, 2021 йилда 1,5 миллиондан ортиқ шартли ўрам, 2022 йилда эса 3,5 миллион шартли ўрамдаги дори воситалари меъёрий ҳужжатлар талабларига номувофиқ деб топилди. Яъни аҳоли шунча миқдордаги дори воситасининг салбий таъсиридан ҳимоя қилинди.  

Ўзбекистон Республикасининг “Фармацевтика фаолияти ва дори воситалари тўғрисида"ги қонунига мувофиқ, Даволаш-профилактика муассасалари, дорихоналар ҳамда дори воситаларини ишлаб чиқарувчи, реализация қилувчи ва қўлловчи ташкилотлар дори воситаларининг қўлланилиши чоғида ножўя реакциялар аниқланган барча ҳолатлар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигини ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.  

Фармакологик назорат дори воситасидан унинг қўлланилишига доир йўриқномага мувофиқ фойдаланилганда одамда кузатиладиган, организм учун бехосдан ва нохуш таъсир кўрсатадиган ножўя реакцияларни аниқлашга, баҳолашга ва уларнинг олдини олишга қаратилган фаолиятдир.  

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги дори воситаларининг қўлланилиши чоғида аниқланган ножўя реакцияларга баҳо беради, баҳолаш жараёнида ножўя реакциянинг клиник кўринишлари ва дори воситасининг қўлланилиши ўртасидаги сабаб-оқибат боғланишлари, шунингдек кутилаётган фойданинг дори воситалари қўлланилишининг эҳтимол тутилган хавфига нисбати аниқланади.  

Кутилаётган фойданинг дори воситалари қўлланилишининг эҳтимол тутилган хавфига нисбатининг ўзгаришига таъсир этувчи фактлар аниқланган тақдирда ишлаб чиқарувчилар ва уларнинг вакиллари салбий оқибатларни бартараф этишга, одамнинг ҳаётига ёки соғлиғига зарар етказилишининг олдини олишга, бундай дори воситаларининг қўлланилишидан муҳофаза қилишга қаратилган чора-тадбирларни кўриши шарт.  

Дори воситаси қўлланилганда дори воситасининг хавфсизлиги ва самарадорлигига доир белгиланган талабларга унинг номувофиқлиги тўғрисидаги далиллар аниқланган тақдирда Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги бундай дори воситасини муомаладан чиқариш ёки унинг қўлланилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги масалани кўриб чиқади.  

М.Қосимова,  

ЎзА