Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг навбатдаги ялпи мажлисида Ўзбекистон Республикаси санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи – Республика соғлиқни сақлаш вазири ўринбосарининг ва Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирининг ахбороти тингланди.

"Ўзбекистон Республикасида коронавирус пандемияси даврида аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш ва санитария-эпидемиологик осойишталикни таъминлаш борасида амалга оширилаётган чора-тадбирлар, шу жумладан, аҳолини коронавирусга қарши эмлаш борасида режалаштираётган ишлар тўғрисида"ги ҳисобот эшитилди.

Маълумки, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) 2020 йилнинг 11 мартида коронавирус инфекцияси билан боғлиқ эпидемиологик вазиятни “пандемия” деб қайд этган эди. Шу даврдан бугунги кунга қадар COVID-19 жаҳоннинг 221 та мамлакатида қайд этилди. Инфекция аниқланганлар сони 110 миллиондан, касалликдан вафот этганлар сони 2,4 миллиондан ошган. 

Пандемия қайд этилган илк кунларданоқ дунёнинг илғор давлатларида вакцина ишлаб чиқариш масаласи кўтарилди. Бугунги кунда АҚШ, Буюк Британия, Германия, Франция, Россия, Хитой, Корея ва Ҳиндистоннинг йирик фармацевтика компаниялари ва илмий-тадқиқот марказлари томонидан ишлаб чиқилган коронавирусга қарши 14 та вакцина ЖССТда тасдиқлаш жараёнида ва учинчи босқич клиник синовлари ўтказилмоқда. ЖССТ ташкилотининг талабига кўра, ҳар қандай вакцина 1 йил давомида клиник синовлардан ўтгандан кейингина рўйхатга олинади, аммо коронавирус инфекциясининг кескин тарқалиши, ўлим кўрсаткичининг юқорилиги сабаб COVID-19 га қарши битта вакцина (Pfizer) рўйхатга олинган.

Шунингдек, экспертларнинг фикрига кўра, коронавирусга қарши ишлаб чиқилган “Спутник V” (Россия), Pfizer/BioNTech (АҚШ/Германия), Moderna (АҚШ) ва AstraZeneca (Буюк Британия) каби вакциналар бироз бўлсада истиқболли кўрсаткичга эга деб эътироф этилган.

Энг аввало, “2021 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан коронавирус пандемиясига қарши курашиш ва вакцина сотиб олиш учун харажатларга 3 триллион сўм маблағ йўналтирилган. Ўзбекистон аҳолисини оммавий эмлаш мақсадида дунёнинг 12 та фармацевтика компанияси ва илмий-тадқиқот марказлари билан COVID-19га қарши вакциналарни тезкор етказиб бериш юзасидан музокаралар олиб борилмоқда.

Шу ўринда Россия Федерациясининг “Спутник V” вакцинаси хусусида. Мазкур вакцинанинг учинчи босқич клиник синовлари иккита дозадан “вакцина/плацебо” схемасида 19 866 нафар кўнгиллида ўтказилган бўлиб, дастлабки маълумотларга кўра, вакцинанинг самарадорлиги 91,6 фоиз деб баҳоланди. 2020 йилнинг декабрь ойидан бошлаб “Спутник V” вакцинаси билан ихтиёрий равишда Россия аҳолисини оммавий эмлаш ишлари бошланди ва икки ой давомида “Спутник V” билан дунёнинг 2 миллион аҳолиси эмланди.

Россия Федерацияси томонидан мамлакатимизга тақдим этилган 100 доза миқдоридаги “Спутник V” вакцинасининг лаборатория текширувлари ва Россияда ўтказилган учинчи босқич клиник синовлари натижалари асосида Ўзбекистон Республикасида сертификатланган ҳолда оммавий қўллашга рухсат берилди.

Ўзбекистон Республикаси GAVI (Вакциналар ва иммунизация бўйича глобал альянс) ташкилотининг COVAX (коронавирусга қарши эмлаш механизми) фондига аъзо давлатлар қаторига киритилган. COVAX фонди маълумотига кўра, коронавирусга қарши вакциналарни фондга аъзо давлатларга 2021 йил 22 февралдан бошлаб етказиб берила бошланди.

Президентимизнинг Хитой Халқ Республикасига Давлат ташрифи чоғида Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги билан Хитой Халқ Республикасининг Фан ва техника вазирлиги ўртасида илмий-техник хамкорлик бўйича қуйи қўмита фаолияти йўлга қўйилган бўлиб, мазкур қўмита томонидан коронавирусга қарши вакцина ишлаб чиқишда ҳамкорлик ўрнатиш бўйича амалий чоралар кўрилган. Ҳамкорлик доирасида Хитойнинг "Xhifei Longcom Biopharmaceutical Co.,Ltd" компанияси, Иннавацион ривожланиш вазирлиги ҳузуридаги Илғор технологиялар маркази ва Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Вирусология илмий-тадқиқот  институти ўртасида уч томонлама шартнома асосида коронавирусга қарши "ZF 2001" вакцинаси бўйича клиник тадқиқотлар ўтказиш юзасидан битим имзоланган.

"Zhifei Longcom Biopharmaceutical Co., Ltd" компанияси коронавирусга қарши вакцинани яратишда Ўзбекистоннинг ҳиссаси ва саъй-ҳаракатларини инобатга олиб, мамлакатимизни "ZF 2001" вакцинасини бирга яратган ҳаммуаллиф давлат сифатида белгилади. Ушбу янги вакцинани "ZF-UZ-VAC 2001" номи билан биргаликда ишлаб чиқариш ва ундан фойдаланиш ҳам келишилган. Бугунги кунда мамлакатимизда вакцинанинг учинчи босқич синовлари муваффақиятли ўтказилмоқда.

Мамлакатимизда коронавирус инфекциясига қарши эмлаш ишларига тайёргарлик кўриш ва уларни амалга ошириш билан боғлиқ вазифалар белгилаб олинди. Ушбу вазифаларга мувофиқ халқаро тажриба асосида хавф гуруҳига кирувчи шахсларни, яъни дастлабки ҳисоб-китобларга кўра 4 112 минг аҳолини биринчи навбатда эмлаш режалаштирилмоқда. Эмланиши лозим бўлган шахсларнинг электрон рўйхатини шакллантириш, 3138 та эмлаш пункти, 862 та ҳаракатдаги ва мобил бригадалар фаолиятини йўлга қўйиш ишлари олиб борилмоқда.

Республикамизда ҳозирги кунда, битта марказий, 14 та ҳудудий, 206 та туман (шаҳар) вакцина сақлаш омборхоналари мавжуд бўлиб, улардаги 457 та совуткич, 148 та электр генератори, 121 термосумкалар ва термоконтейнерлар шай ҳолатга келтирилган. Маълум бўлишича, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг Европа регионал бюроси ҳамкорлигида жорий йилнинг 21-27 февраль кунлари эмлаш тадбирларига жалб этиладиган тиббиёт ва бошқа ходимлар коронавирусга қарши эмлаш масалалари бўйича қайта ва тўлиқ тайёргарликдан ўтказилади.

А.Тулегенова,

Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати,

ЎзЛиДеп фракцияси аъзоси

ЎзА