Жиззах политехника институтида буюк адиб, жадидчилик ҳаракатининг йирик намояндаларидан бири Абдулҳамид Чўлпон ҳаёти ва ижодига бағишланган “Чўлпон. Қуш эсдалиги” ҳужжатли филми намойиш этилди. Бу асар нафақат бир адиб тақдири, балки бутун бир миллатнинг уйғониш ва маърифат сари интилган йўлини ёрқин акс эттиради.

Фильм етук маърифатпарвар шоир ва ёзувчи Абдулҳамид Сулаймон ўғли Чўлпон ҳаёти ва ижоди ҳақида бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2020 йил “Адиблар хиёбони”га ташрифи чоғида берилган топшириқлар асосида “Халқ юраги” туркуми доирасида суратга олинган. Режиссёр — Ҳусан Рашидов, сценарий муаллифлари — ёзувчи Наби Жалолиддин ва Эркин Бозоров, бош ролни эса ёш актёр Шоҳжаҳон Субҳонов ижро этган.

“Чўлпон. Қуш эсдалиги” фильми Наби Жалолиддиннинг “Тегирмон” романи асосида яратилган бўлиб, асарда Чўлпоннинг истиқлол ғояси йўлидаги кураши, унинг қалбини тўлдирган озод фикр ва Ватан муҳаббати, шунингдек, тоталитар тузумнинг қатағон сиёсатини очиб берадиган драматик лавҳалар бадиий маҳорат билан тасвирланган.

Андижонлик шоир ва ёзувчи, жадидчилик ҳаракатининг фидоий фарзанди Чўлпон ўз ижоди орқали миллатни уйғотиш, уни илм, маърифат ва эркин фикр сари етаклашни ҳаётий мақсад деб билган эди.

Чўлпон 1917 йилги февраль инқилобидан сўнг Туркистон мухторияти ҳаракатида фаол иштирок этди, “Озод турк байрами” шеъри орқали миллий давлатчилик ғоясини мадҳ этди. У “Чиғатой гурунги”, “Нашри маориф”, “Турон театри” каби жамият ва маданият ташкилотларида фаолият юритиб, халқни маърифат, илм ва озодликка чорлади. Унинг “Кеча ва кундуз” романидаги инсон шаъни, эркинлик ва Ватан ғоялари юракларимиздан чуқур жой олган.

Бироқ мустамлакачилик сиёсатини фош этган ижоди уни таъқибга учратишга сабаб бўлди. 1938 йил 14 июлда ҳибсга олинган Чўлпон ўша йилнинг 4 октябрида Тошкентда қатл этилди. У — жадидчиликнинг юзини ёритган маърифат чироғи, миллат уйғонишининг абадий рамзидир.

Кино намойишидан сўнг, Транспорт муҳандислиги факультети декани Миркомил Мирзабеков миллий адабиёт ва тарихий шахслар меросини ўрганиш ёшларда миллий ғурур ва эркин фикрни шакллантиришда муҳим аҳамиятга эга эканини таъкидлади. Унинг фикрича, Чўлпоннинг жадидчилик ғоялари бугунги авлод учун маънавий йўлланма вазифасини ўтайди.

А. Қаюмов, ЎзА мухбири