“Мақсад” лойиҳасининг навбатдаги сонида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати аъзоси Малика Қодирхонова билан суҳбатлашдик. Мутахассис хотин-қизларнинг сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий ҳаётдаги иштирокини реал мисоллар асосида таҳлил қилиб берди.

Суҳбат асносида жамиятда энг долзарб масалалардан бирига айланиб бораётган масала – хотин-қизларнинг ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланиш имкониятини ошириш билан бирга, уларни кибержиноятлардан асраш мавзусига ҳам эътибор қаратилди.

– Биз тўртинчи инқилоб асрида яшаяпмиз, демак, хоҳлаймизми-йўқми, бугун хотин-қизларимиз қўлида телефон бор ва интернет мавжуд. Бунинг яхши томони – расмий манбалардан тез ахборот олиш бўлса, бошқа тарафдан зўравонликнинг янги тури – киберзўравонлик кириб келяпти. Таҳлилларга кўра, ушбу муаммога асосан аёлларимиз дуч келишмоқда, – деди Сенат аъзоси.

Малика Қодирхонова киберзўравонлик барча давлатларда учраётган ёмон иллат эканини таъкидлайди. Статистикага кўра, 2024 йил фаолияти якуни бўйича Ички ишлар вазирлиги эълон қилган ҳисоботда салкам 60 минг кибержиноятлар содир этилганига гувоҳ бўлиш мумкин. Шундан 97,7 фоизи банк пластик карталаридан пул ечиб олиш билан боғлиқ. 2021-2024 йилларда кибержиноятлар оқибатида фуқароларнинг 1 триллион 909 миллиард сўмдан ортиқ маблағи талон-торож қилинган. 2024 йилда эса зарар 603 миллиард сўмни ташкил этган.

– Аёлларимиз ўзи билмаган ҳолда банк ёки ID карта рақамини фирибгарларга алдов йўли билан бериб қўйишади. Кейин уларнинг номига онлайн кредит расмийлаштирилади. Жиноятчилар асосан аёлларнинг ишончидан кўп фойдаланяпти, – дейди Малика Қодирхонова.

Қайд этиш керак, ахборот технологиялари соҳаси нафақат Марказий Осиё, балки дунёда келажаги порлоқ ва қиммат йўналишлардан бири сифатида тилга олинади.

– Қувонарли ишларимизни ҳам эътироф этиш лозим – аёлларимиз халқаро лойиҳаларда иштирок этяпти. “Бир миллион дастурчи” лойиҳаси муваффақиятга эришмоқда, яқиндагина “Бир миллион сунъий интеллектчи” лойиҳаси ҳам илгари сурилгани ишларимизнинг самарасини кўрсатиб турибди. Биз ушбу лойиҳада ҳам камида ўттиз фоиз қизларимиз иштироки таъминланишини режа қилганмиз, – деди мутахассис.

Суҳбатда, шунингдек, яқиндагина фирибгарлар домига тушган аёл воқеаси ҳам эсга олинди.

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/Rrco2UGgmOU" title="Raqamli texnologiyalar ayollar uchun imkoniyat" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>

Беҳруз Худойбердиев, Нишонбой Абдувоитов ва Анвархўжа Аҳмедов (видео), ЎзА