АОКАда Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази томонидан 2023 йилда амалга оширилган ишлар юзасидан брифинг ўтказилди.

Таъкидланишича, ўтган йил давомида маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг 204 номдаги дори воситаси, 44 номдаги тиббий буюм ва тиббий техникаси, шунингдек, хорижий ишлаб чиқарувчиларнинг 214 номдаги дори воситаси, 857 номдаги тиббий буюм ва тиббий техникаси давлат рўйхатидан ўтказилди.  

– Дори воситаларини, тиббий буюмларни ва тиббий техникани давлат рўйхатидан ўтказиш натижаларига кўра Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази томонидан хорижий ишлаб чиқарувчиларга амал қилиш муддати беш йил, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга муддатсиз бўлган тегишли рўйхатдан ўтказилганлик гувоҳномаси берилади, – деди Марказ ахборот хизмати раҳбари Лочин Худоёров. – Мазкур гувоҳнома дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техниканинг давлат рўйхатидан ўтказилганини ва Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тиббиёт амалиётида қўлланилишига рухсат берилганини тасдиқловчи ҳужжат ҳисобланади. Фармацевтика маҳсулотлари техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқлиги тасдиқланиши мажбурий бўлган маҳсулот ҳисоблангани боис, қонунчиликда ўрнатилган тартибда аккредитация қилинган, фармацевтика маҳсулотларининг белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқлашга оид фаолиятни амалга оширувчи сертификатлаштириш органлари томонидан сертификатлаштирилади. Амалдаги тартибга мувофиқ, давлат рўйхатидан ўтган ва импорт қилинган дори воситаларининг ҳар бир серияси сертификатлаштириш жараёнидан ўтади ҳамда ҳар бир серия маҳсулотга мувофиқлик сертификати расмийлаштирилади. Сертификатлаштирилмаган дори воситаларини божхона ҳудудидан олиб чиқилишига ва реализация қилинишига йўл қўйилмайди.  

Марказнинг Тиббий маҳсулотларни сертификатлаштириш органлари томонидан 2023 йилда 49 956 сериядаги қарийб 1 млрд. шартли ўрамдаги дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техника учун мувофиқлик сертификатлари расмийлаштирилди. Бунда 788 сериядаги 58 494 238 шартли ўрамдаги дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техниканинг номувофиқлиги аниқланиб, ушбу маҳсулотларга мувофиқлик сертификатлари расмийлаштириш рад этилди.  

Таъкидлаш жоиз, Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириладиган дори воситаларининг ва тиббий буюмларни сертификатлаштириш синовлари натижасида қўллаш учун яроқсизлиги аниқланган бўлса, бундай дори воситалари ва тиббий буюмлар Ўзбекистон Республикаси божхона қонунчилигида белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига чиқариб юборилади (реэкспорт) ёки йўқ қилингунга қадар божхона режимида жойлаштирилади ва йўқ қилинади.  

Юртдошларимиз дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техникалар учун берилган мувофиқлик сертификатлари ҳақида Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази расмий веб сайти (www.uzpharmcontrol.uz)дан маълумот олишлари мумкин.  

Шунингдек, 2023 йил давомида Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги марказига ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ва тиббиёт ташкилотлари ҳамда фуқаролар томонидан дори воситалари ва тиббий буюмларни экспертиза қилиш юзасидан жами 1671 та мурожаат келиб тушди.  

Ушбу мурожаатлар асосида тақдим қилинган фармацевтика маҳсулотлари ўрнатилган тартибда лаборатория текширувларидан ўтказилди. Таҳлил натижаларига кўра 6 304 турдаги 1 334 598 ўрам жумладан, ноқонуний муомалада бўлган, мувофиқлик сертификатлари мавжуд бўлмаган, яроқлилик муддати ўтган, ёрлиқлаш кўрсаткичлари бўйича номувофиқ бўлган, шунингдек, ўрнатилган тартибда давлат рўйхатидан ўтмагани аниқланган дори воситаларининг тиббиёт амалиётида қўллаш мумкин эмаслиги тўғрисида экспертиза хулосалари берилди. Тегишли органлар томонидан ушбу сифатсиз, қалбакилаштирилган ва Ўзбекистон Республикасига ноқонуний кириб келган фармацевтика маҳсулотлари айланмасининг олди олинди.  

Юқоридагилардан келиб чиқиб, дори воситалари таркибини текшириш, ёт моддаларни аниқлаш назорати кучайтирилди.  

Бугунги кунда Ўзбекистон Республикасида дори воситаларини ишлаб чиқариш фаолияти билан шуғулланувчи умумий 92 та, дори воситаларини улгуржи реализацияси билан шуғулланувчи 538 та корхона ҳамда дори воситаларини дорихона шароитида тайёрловчи 141 та дорихона фаолият юритмоқда.  

Аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, юртимизга кириб келаётган дори воситаларининг зарарли таъсирларининг, шунингдек, 2022 йилда юртимизда дори воситалари билан рўй берган нохуш ҳолатларнинг қайта такроланмаслигининг олдини олиш мақсадида “Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази” директорининг тегишли буйруғига биноан, 2023 йил давомида Марказ ва унинг филиаллари лабораторияларида давлат рўйхатидан ўтказиш, рўйхатдан ўтказилганлик гувоҳномасини амал қилиш муддатини узайтириш, шунингдек, мувофиқликни баҳолаш (сертификатлаштириш) мақсадида тақдим этилган 1000 дан ортиқ сериядаги дори воситаларининг таркибида этиленгликоль ва диэтиленгликолни аниқлаш синовлари амалга оширилди.  

Бу назорат таҳлиллари орқали, мазкур дори воситаларининг таркиби текширилганда зарарли моддалар мавжуд эмаслиги аниқланди.  

– Шу ўринда барча юртдошларимиз фармацевтика маҳсулотларининг сифатсиз, белгиланган талабларга номувофиқ ишлаб чиқарилган, нуқсонли ҳолатларига дуч келганда ёки унинг сифатидан шубҳаланганда Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги марказининг (71) 203-01-01 ички 23-40 рақамига мурожаат қилишлари мумкинлигини эслатиб ўтамиз, – деди Л.Худоёров. – Бунда ўрам ёки қадоқдаги дори воситаси билан бирга унинг харид (товар ва касса) чекини тақдим этишингиз керак бўлади.  

Моҳигул Қосимова, ЎзА