Бугун инсоният атроф-муҳит, экология билан боғлиқ улкан синов қаршисида турибди. Иқлим ўзгариши, атмосфера ҳавосининг ифлосланиши, сув танқислиги, қурғоқчилик, чўлланиш, ўсимлик ва ҳайвон турларининг камайиши, биологик хилма-хилликнинг йўқолиши каби ўткир экологик муаммолар бутун инсониятни, олимларни ўйга толдирмоқда. Қурғоқчилик, ерларнинг деградацияси, интенсив деҳқончилик амалиёти ва сувни нотўғри бошқариш, биологик хилма-хиллик йўқолиши, иқлим ўзгариши каби омиллар бугун дунёнинг 165 дан ортиқ мамлакатларини қамраб олган. Демак, ушбу муаммолар глобал характерга эга ҳисобланади.

Айниқса, ўрмонларнинг аёвсиз кесилиши, яшилликнинг камайиши, сув танқислиги ва иқлим ўзгариши оқибатида қурғоқчилик ва чўлланишнинг ортиб бораётгани Ер сайёрасининг ҳаёт тарзига катта салбий таъсир кўрсатмоқда.  

Маълумотларга кўра, бугунги кунда 550 миллион аҳоли чўл ҳудудларида яшайди. Бир пайтлар чўл, қурғоқчилик деганда Африка қитъаси кўз ўнгимизга келган бўлса, айни пайтда бу муаммо бир қитъа ёки ҳудуд билан чегараланмаяпти. Ҳар сонияда дунё бўйлаб 23 гектар ҳудуд чўлланишга учраяпти. Агар вазият шу зайлда давом этаверса, 2050 йилга бориб, Ер юзининг 95 фоизи чўлланиши ва бу 3 миллиарддан зиёд одамнинг озиқ-овқат танқислигидан азият чекишига сабаб бўлиши мумкинлиги айтилади.  

Бу борада Ўзбекистонда ҳам ҳолат ижобий кўринишда эмас. Олимларимизнинг фикрига кўра, юртимизда бир дақиқада 10 квадрат метр ҳосилдор ер чўлланиб боряпти. Орол денгизининг 6 миллион гектар майдони чўлга айланиб бўлган.  

Чўлланиш ва қурғоқчиликка қарши дунё миқёсида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. 1994 йилда БМТ томонидан чўлланиш ва ер деградациясига қарши кураш тўғрисидаги конвенция ишлаб чиқилиб, барча аъзо давлатлар томонидан имзоланган. Яна ўша йили БМТ Бош Ассамблеясининг 49-сессиясида 17 июнь Жаҳон чўлланиш ва қурғоқчиликка қарши кураш куни сифатида таъсис этилган. Бундан мақсад дунё жамоатчилиги эътиборини чўлланишдек ўткир экологик муаммога қаратиш, бунинг олдини олиш чораларини кўришга ундашдан иборат. Ҳар йили ушбу экологик сана дунё бўйича кенг нишонлаб келинади.

Таъкидлаш лозимки, чўлланишга бир томондан инсониятнинг хатти-ҳаракати, номақбул ёндашувлари сабаб бўлаётган бўлса, иккинчи томондан иқлим ўзгариши оқибатида бу муаммо кескинлашиб бормоқда. Шундай экан, ҳар бир инсон табиатга, атроф-муҳитга яхши муносабатда бўлиши, сув ресурсларидан оқилона фойдаланиши, яшил майдонларни кўпайтиришга ҳисса қўшиши зарур. Шунингдек, она табиат олдидаги масъулиятни унутмаслиги лозим.  

Муҳтарама Комилова,

ЎзА