Жамоат транспорти одамларнинг узоғини яқин қиладиган, аҳоли кайфиятига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатадиган, харажати ва вақтини тежайдиган восита саналади. Бугунги кунда мамлакатимизда кунига 10 миллиондан ортиқ йўловчи жамоат транспорти хизматидан фойдаланади.

Статистикага кўра, транспортда ҳаракатланишнинг 25 фоизи, яъни 1,5 миллиони автобус, метро, микроавтобусларда, қолган 4,5 миллиони шаҳарда кун давомида ҳаракатланадиган 900 минг автотранспортда амалга оширилади. 

Шаҳар жамоат транспорти йўловчилари сонини кўпайтиришдан манфаатдор, чунки бу шахсий транспорт ва таксилардан фойдаланувчилар сонини камайтиради, йўллардаги тирбандликнинг олди олинади. 

Соҳада амалга оширилган ислоҳотлар талайгина. Хусусан, нақд пулсиз тўловлар жорий этилган. Метро кассаларидаги навбатлар қисқарган. Хитой компаниялари билан шартномалар тузилиб, келишувларга эришилганлиги натижасида 1000 дона автобус олиб келинган. Автобуслар жуда катта чегирма билан сотиб олинган. Ушбу автобусларинг 500 таси катта сиғимли табиий газда ҳаракатланувчи автобус бўлса, 300 донаси электробус ҳамда 200 таси сиғимли табиий газда ҳаракатланувчи автобуслардир. Мингта автобуснинг 200 таси 18 метрли узунликда бўлиб, улар йўловчи оқими катта бўлган йўналишларга қўйилган. 

Марказлашган диспетчерлик хизматини жорий этиш ва шу тизимни бошқа шаҳарларга тадбиқ қилиш мақсадида Хитойнинг ““MAGNETIC NORTH” компанияси билан ҳамкорликда дастур ишлаб чиқилди ва Тошкент шаҳрида жорий қилинди. Ушбу дастурда йўналишдаги автобусларни онлайн кузатиш, автобус иш тартиби ҳисобини юритиш, йўловчилар оқимини аниқлаш, йўналишлар ва автокорхоналар кесимида таҳлил қилиш, ҳайдовчиларни онлайн кузатиш ва ҳайдовчи билан “VoIP” тизими орқали онлайн боғланиш имкониятлари яратилган. 2024-йилдан қолган барча шаҳарларда ҳам ушбу дастур асосида диспечерлик хизматлари ташкил қилиниши белгиланган. 

<iframe width="650" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/fJ_vniMR--g" title="Jamoat transporti tizimida qanday oʻzgarishlar amalga oshirildi?" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen></iframe>

Автоматлаштирилган тўлов тизими (АТТО) Тошкент, Андижон, Бухоро, Самарқанд, Қарши, Наманган, Зарафшон ва Урганч шаҳарларида жорий қилинган бўлиб, 8 минг 419 та валидатор ўрнатилган. 

2025 йилгача ривожлантиришнинг мақсадли кўрсаткичлари доирасида йўловчи ташишлар ҳажмида жамоат транспортининг улуши 21 фоиздан 43 фоизга оширилади, жамоат транспортида кунлик йўловчи ташиш ҳажми 2,7 миллион йўловчига етказилади. Шунингдек, жамоат транспортининг ҳаракатланишидаги оралиқ вақти 2 баробарга камайтирилади. 

2030 йилда ҳаракат таркиби сонини 2 минг 247 тага, ҳаракат таркиби ўртача ёшини 2,6 йил, жамоат транспортидан фойдаланиш даражасини 40 фоизга, янги йўналишлар тармоғи сонини 178 тага кўпайтириш, қатновлар сонини 27 минг 412 тага етказиш ва натижада оралиқ интервалларни 5-8 дақиқагача қисқартириш режалаштирилган. 

Маълумот ўрнида таъкидлаш лозимки, белгиланган тартибга кўра, тадбиркорлар олиб келган янги автобуслар бўйича қўшилган қиймат солиғини бўлиб-бўлиб тўлашга рухсат берилади. Автобуслар сотиб олиш учун 10 йилгача муддатга имтиёзли кредит берилади. 

Муҳайё Тошқораева, ЎзА