Ўзбекистонда фаолият юритаётган 34 та тижорат банкининг жами активлари 962,8 триллион сўмни ташкил этди
Марказий банкнинг маълум қилишича, 2026 йил 1 май ҳолатига кўра, Ўзбекистонда фаолият юритаётган 34 та тижорат банкининг жами активлари 962,8 триллион сўмни ташкил этди. Таҳлиллар шуни кўрсатадики, активлари 30 триллион сўмдан юқори бўлган 12 та йирик банк ҳиссасига тизимдаги умумий активларнинг қарийб 80 фоизи — 767,6 триллион сўм тўғри келмоқда.
Бу ҳолат банк тизимида молиявий ресурсларнинг юқори даражада концентрациялашганини англатади. Яъни, иқтисодиётдаги асосий пул оқимлари ва молиявий имкониятлар йирик банклар қўлида жамланган.
Банк тизимидаги жами кредит портфели 629,0 триллион сўмни ташкил этди. Унинг 521,5 триллион сўми ёки 83 фоизи йирик банклар ҳиссасига тўғри келади. Айниқса, узоқ муддатли кредитлар улуши юқори экани иқтисодиётда инвестицион лойиҳалар фаол қўллаб-қувватланаётганини кўрсатади. Жами 552,8 триллион сўмлик узоқ муддатли кредитларнинг 459,6 триллион сўми йирик банклар томонидан ажратилган.
Бу кўрсаткич йирик банклар фақат кредит берувчи эмас, балки саноат, инфратузилма ва стратегик лойиҳаларни молиялаштиришда асосий молиявий таянч вазифасини бажараётганини тасдиқлайди. Банк тизимининг жами капитали 144,0 триллион сўмни ташкил этди. Унинг 111,0 триллион сўми активлари 30 триллион сўмдан юқори бўлган банклар ҳиссасига тўғри келади.
Капитал монандлиги кўрсаткичи 18,4 фоиз даражасида шаклланган бўлиб, бу амалдаги пруденциал талаблардан юқори ҳисобланади. Демак, банк тизими ташқи ва ички молиявий шокларга нисбатан барқарор позицияни сақлаб қолмоқда. 2026 йил 1 май ҳолатига банк тизимининг соф фойдаси 6,9 триллион сўмни ташкил этди. Бу банклар фаолиятининг барқарор ва самарали эканидан далолат беради.
Депозитлар ҳажми ҳам ўсиш тенденциясини намоён этмоқда, аҳоли омонатлари — 170,2 триллион сўмни, юридик шахслар депозитлари — 274,2 триллион сўмни ташкил этади. Бу эса аҳоли ва бизнеснинг банк тизимига бўлган ишончи ортиб бораётганини кўрсатади. Шу билан бирга, депозитларнинг асосий қисми йирик банкларда жамлангани молиявий ресурслар тақсимотидаги номутаносибликни ҳам англатади.
Таҳлиллар шуни кўрсатадики, Ўзбекистон банк тизимида активлар, кредитлар ва депозитларнинг катта қисми йирик банклар ҳиссасига тўғри келмоқда. Бу бир томондан тизим барқарорлигини таъминласа, иккинчи томондан молиявий ресурслар концентрациясининг юқорилигини англатади.
Шу билан бирга, ўрта ва кичик банкларнинг бозордаги улуши босқичма-босқич кенгайиб бораётгани молиявий рақобатни кучайтириш, хизматлар сифатини ошириш ва аҳоли ҳамда бизнес учун янги имкониятлар яратишда муҳим омил бўлиб хизмат қилмоқда.
Шаҳноза Маматуропова,
ЎзА
