Rahbar faoliyati natijaga qarab baholanadi

Munosabat

Bugungi davr rahbardan kechagi kun mezonlari bilan ishlashni emas, ertangi kun mas’uliyatini bugundan his qilishni talab qilmoqda. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan navbatdagi videoselektor yig‘ilishi ham aynan shu haqiqatni yana bir bor ochiq ko‘rsatdi: mamlakat rivoji uchun faqat yaxshi ko‘rsatkichlarning o‘zi yetarli emas. Muhimi bu ko‘rsatkichlar ortida qanday mehnat, qanday tizim, qanday mas’uliyat va xalq hayotida qanday real o‘zgarish borligidir.

2026-yilning birinchi choragi yakunlari bo‘yicha iqtisodiyotda ijobiy natijalar qayd etildi. O‘sish bor, harakat bor, izlanish bor. Lekin davlatimiz yetakchisining asosiy talabi shuki: natijalar rahbarlarni xotirjam qilmasligi kerak. Chunki xotirjamlik taraqqiyotning eng xavfli to‘sig‘idir.
Bugun dunyo avvalgidek sokin emas. Xalqaro maydonda raqobat kuchaymoqda, bozorlar tez o‘zgarmoqda, resurslar uchun kurash keskinlashmoqda. Bunday sharoitda har bir davlat, har bir hudud, har bir soha o‘z imkoniyatlarini qayta ko‘rib chiqishga majbur. Kim tez fikrlasa, kim aniq hisob-kitob qilsa, kim muammoni oldindan ko‘rsa – o‘sha yutadi. Shu ma’noda, yig‘ilishning muhim mazmuni oddiy iqtisodiy tahlil emas, balki boshqaruv madaniyatiga berilgan kuchli signal bo‘ldi.

Bugungi rahbar faqat topshiriq bajaruvchi bo‘lib qolmasligi kerak. U vaziyatni tahlil qiladigan, odamlar dardini eshitadigan, raqamlar ortidagi hayotni ko‘ra oladigan, masalaning ildiziga kirib boradigan shaxs bo‘lishi zarur.

Chunki qog‘ozdagi raqam bilan hayotdagi natija har doim ham bir xil bo‘lavermaydi. Hisobotda ish bajarilgani ko‘rinishi mumkin. Ammo fuqaro hayotida yengillik sezilmasa, tadbirkorning muammosi hal bo‘lmasa, hududdagi imkoniyat ishga tushmasa, bunday natija to‘liq hisoblanmaydi.

Bugun savol boshqacha qo‘yilmoqda. «Reja bajarildimi?» degan savolning o‘zi yetarli emas. Endi asosiy savol shunday bo‘lishi kerak: bajarilgan ish odamlar hayotida sezildimi? Aynan shu yondashuv Yangi O‘zbekiston boshqaruv falsafasining markazida turibdi.

Prezidentimiz tomonidan ilgari surilayotgan talablar har bir rahbarni o‘z ish uslubiga tanqidiy qarashga undaydi. Chunki har qanday sohada muammo birdan paydo bo‘lmaydi. U avval kichik belgi sifatida ko‘rinadi. Keyin e’tiborsizlik sabab kattalashadi. Oxir-oqibat fuqaroga, tadbirkorga, iqtisodiyotga yoki butun tizimga ta’sir qiladi.

Aniq ma’lumot bo‘lmasa – to‘g‘ri qaror bo‘lmaydi. Tahlil bo‘lmasa – resurs samarasiz sarflanadi. Mas’uliyat bo‘lmasa — topshiriq qog‘ozda bajariladi, hayotda esa o‘zgarish sezilmaydi. Shu bois bugun har bir sohada raqamli tahlil, ochiq monitoring, ijro intizomi va natijadorlik boshqaruvning asosiy mezoniga aylanishi kerak. Bu faqat zamonaviy texnologiya masalasi emas, davlat ishiga munosabat masalasi.

Yig‘ilishda kichik va o‘rta biznes, kredit resurslaridan foydalanish, loyihalarning samaradorligi kabi masalalar ham bejiz ko‘tarilmadi. Chunki mablag‘ ajratishning o‘zi hali natija degani emas. Mablag‘ natijaga aylanishi uchun to‘g‘ri loyiha, puxta hisob-kitob, bozorni bilish, tavakkalchilikni baholash va qat’iy ijro zarur. Bir xil mablag‘ bir hududda ko‘plab ish o‘rni yaratishi, boshqa joyda esa kutilgan natijani bermasligi mumkin. Demak, muammo faqat mablag‘da emas. Muammo ko‘pincha yondashuvda, tahlilda, tanlovda va nazoratda bo‘ladi. Shuning uchun ham rahbar «qancha resurs oldim?», deb emas, «olgan resursim qanday samara berdi?», deb o‘ylashi kerak.

Bugungi davr rahbarlardan faollik, tashabbus va mas’uliyat talab qilmoqda. Endi xonada o‘tirib, faqat hisobot kutish davri o‘tmoqda. Rahbar hududni ko‘rishi, odamlar bilan gaplashishi, raqamni tekshirishi, joylardagi holatni his qilishi kerak. Chunki haqiqiy boshqaruv stol ustidagi hujjatlardan emas, hayotning o‘zidan boshlanadi.

Prezidentimizning yig‘ilishdagi chaqiriqlari har birimiz uchun o‘ziga xos mezon bo‘lishi kerak. Bu chaqiriq faqat yuqori lavozimdagi rahbarlarga emas, har bir mas’ul xodimga, har bir tashkilotga, har bir jamoaga tegishli. Chunki davlat taraqqiyoti faqat markazda qabul qilingan qarorlar bilan emas, joylarda ularning qanday ijro etilishi bilan belgilanadi.

Agar joylarda tashabbus bo‘lsa, markazdagi islohot hayotga kiradi. Agar joylarda mas’uliyat bo‘lsa, qaror natijaga aylanadi. Agar joylarda halollik, tahlil va intizom bo‘lsa, xalq ishonchi mustahkamlanadi.

Bugun har bir rahbar o‘ziga bitta savolni berishi kerak: Men boshqarayotgan tizim odamlar hayotini yengillashtiryaptimi? Agar javob aniq «ha» bo‘lsa, bu yo‘lni yanada kuchaytirish kerak. Agar javobda ikkilanish bo‘lsa, o‘zgarish vaqti kelgan.

Yangi O‘zbekistonning bugungi bosqichi bizdan shunchaki ishlashni emas, yangicha fikrlashni talab qilmoqda. Shunchaki reja bajarishni emas, natija yaratishni talab qilmoqda. Shunchaki topshiriq kutishni emas, mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishni talab qilmoqda. Bu xotirjamlik davri emas, balki uyg‘oq tafakkur, aniq hisob-kitob va mas’uliyatli ijro davridir.

Abdulbosit Ismoilov,

Namangan shahridagi "Markaz" elektr ta’minoti korxonasi rahbari,

Xalq deputatlari Yangi Namangan tuman Kengashi deputati. O‘zA