Қарши осмони: баҳорнинг етти ранги (+видео)
Қаршида баҳор – бу шунчаки фасл эмас, балки табиатнинг саҳна кўринишидир. Ва бу саҳнада ҳар кун янги пардалар очилади. Тонг отади – осмон тиниқ, мусаффо, беғубор. Шаҳар уйғонади, кўчалар жонланади, ҳаёт одатдагидек оқимида давом этади. Аммо баҳор осмони алдамчи. У аста-секин, сездирмай, ўз режасини амалга ошира бошлайди.
Аввал уфқда майда оқ булутлар пайдо бўлади. Улар зарарсиз кўринади – гўё осмонда сузиб юрган пахтадек. Бир соат ўтмай эса бу майда бўлаклар улкан кулранг қўшинга айланади. Улар шаҳарга бостириб келади – секин, аммо қатъий. Қуёш чекинади. Ҳаво бирдан совиб, ўзига хос ҳид таралади – ёмғир иси. Буни бир марта ҳис қилган одам умрида унутмайди.
Шаҳар кўчалари бу лаҳзада ўзгача манзара касб этади. Дарахтлар шаббодада тебранади, чанг босган япроқлар ювинишга тайёрланаётгандек титрайди. Одамлар эса осмонга тикилади – худди табиат билан суҳбат қургандек.
Сўнгра у гумбурлайди. Момақалдироқ – бу осмоннинг энг қудратли овози. У олисдан эшитилади, аввал ғира-шира, деярли шивирлагандек. Кейин яқинлашади. Ва ниҳоят – бутун кўкни ларзага келтирган ҳолда портлайди. Болалар уйга югуради. Кексалар эса осмонга қараб жилмаяди – улар бу овозни кўп марта эшитган, унга кўникиб кетган.
Момақалдироқ ортидан чақмоқ уради. У осмонни бир лаҳза иккига бўлади – гўё кимдир улкан ёруғ қиличини силтаб ўтгандек. Суратда кўзга ташланган ўша бир зумлик чақмоқ чизиғи – табиатнинг имзоси. Қисқа, кескин, унутилмас.
Ва кейин ёмғир ёғади. Қарши ёмғири бошқача. У шошилмайди. Томчилар аввал сийрак тушади – йўллардаги чангни намлайди, япроқларни ювади, гулларни силаб ўтади. Кейин кучаяди. Кўчалар дарёга айланади, томлар куйлай бошлайди, ҳар бир томчининг ўз навоси бор.
Суратда кўзга ташланган узум новдасига қаранг: ёш-яшил япроқлар ёмғир остида порлаб кетган. Ён томондан қуёш нури сизиб кирмоқда – гўё табиат икки элементни бир вақтда йўллаган – сув ва нур. Бу – баҳорнинг энг ноёб лаҳзаси. Ёмғир ёғаётган пайтда қуёш чиқади. Ўзбек халқи бу ҳодисани “тулки тўйи” деб атайди. Майин, илиқ, сеҳрли.
Ёмғирдан сўнг кўчалар ўзгача тус олади. Асфальт қораяди, ёқимли нам ҳид атрофни буркайди. Суратда кўзга ташланган кўча – ёмғирдан кейинги Қарши кўчаси. Қуёш нури ҳўл йўлда акс этиб, олтин йўлакка айланиб кетган. Ҳар бир машина бу йўлакда сузиб ўтаётгандек.
Ёмғир тинганидан сўнг осмон тозаланади. Ва баъзан – ҳаммаси тўғри келганда, қуёш тўғри бурчакда турганда, осмон тўғри намликда бўлганда камалак пайдо бўлади. Қарши узра камалак – бу табиатнинг оламшумул байрам камари. У бир учидан иккинчи учигача шаҳар устини қучоқлайди. Етти ранг – қизил, тўқ сариқ, сариқ, яшил, кўк, нил, бинафша – бири-бирига уланиб, осмонда улкан равшанлик ҳосил қилади. Болалар уни кўрсатиб бақиради. Катталар эса бир лаҳза тўхтаб, суратга олади – бу гўзаллик эртага йўқолиб кетмаслиги учун. Камалак узоқ турмайди. У ҳам баҳор каби ўткинчи, шунинг учун ҳам азиз.
[gallery-28749]
Кечқурун эса Қарши осмони энг ажойиб кўринишини намойиш этди. Ёмғирдан кейинги қуёш ботиши – бу оддий ботиш эмас. Ҳаво тоза бўлгани учун қуёш нури тўсиқсиз тарқалади. Уфқ қизғиш-тўқ сариқ рангга бўянади. Булутлар эса бу рангни кўтариб, осмонда улкан суртма расмларига айланади –қизил, бинафша, олтин. Суратда кўзга ташланган ўша лаҳза: қуёш уфқ ортига яширинаяпти, лекин унинг нурлари ҳали ҳам кўчани, машиналарни, ёмғирдан ҳўл йўлни ёритиб турибди. Асфальт олов сингари ёнади. Шаҳар бир лаҳзага эртакка айланади. Бу лаҳзада Қарши кўчаларида шошилаётган одамлар ҳам беихтиёр бош кўтаради. Чунки бундай гўзалликка бефарқ қараб бўлмайди.
Баҳор – бу Қаршининг энг чиройли фасли. У ёмғир билан ювади, момақалдироқ билан суҳбатлашади, камалак билан безанади ва қуёш ботиши билан хайрлашади. Ҳар бир кун – янги саҳна. Ҳар бир булут – янги ҳикоя.
<iframe width="640" height="420" src="https://www.youtube.com/embed/0aOfZf3E9SY" title="Qarshi osmoni: bahorning yetti rangi" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe>Жамшид НОРҚОБИЛОВ (сурат, видео), ЎзА
