Вашингтон мулоқоти: Янги Ўзбекистоннинг глобал ташаббускорлик сари дадил қадами
Маълумки, шу кунларда АҚШда Тинчлик кенгашининг дастлабки йиғилиши бўлиб ўтиши кутилмоқда. Таъкидланишича, мазкур йиғин Вашингтон шаҳридаги Тинчлик институтида бўлиб ўтади ҳамда Ғазо секторини тиклаш, унга гуманитар ёрдам кўрсатиш, ушбу минтақада тинчлик ва барқарорликни таъминлаш масалаларига бағишланади.
Cиёсий фанлар доктори Сайфиддин Жўраев фикрича, Тинчлик кенгашининг илк йиғилиши халқаро муносабатлар тизимида янги форматдаги мулоқот платформаси сифатида намоён бўлади. Ушбу ташаббус Қўшма Штатлар етакчиси Дональд Трамп томонидан илгари сурилган бўлиб, унда давлатимиз раҳбари ҳам иштирок этиши кутилмоқда. Бу икки давлат раҳбарининг сўнгги олти ойдаги тўртинчи учрашуви бўлади.
Қайд этиш керакки, Президентимизнинг турли халқаро минбарларда Марказий Осиё ҳамда глобал аҳамиятга молик масалаларни мунтазам илгари суриши ва уларни халқаро кун тартибига олиб чиқиши Янги Ўзбекистоннинг дунё саҳнасида фаол ташаббускор сифатида эътироф этилишига замин яратди.
Хусусан, Фаластиндаги зиддиятни тинч йўл билан ҳал этиш, можародан жабр кўраётган аҳолининг хавфсизлиги ва фаровонлигини таъминлаш бўйича илгари сурилган таклифлар ҳамда кўрсатилаётган амалий гуманитар ёрдам ўзининг ижобий натижаларини бермоқда.
Биринчидан, халқаро ҳамжамият, жумладан, АҚШ томонидан БМТнинг ўтган асрда Исроил ва Фаластин давлатларини тузиш ҳақида қабул қилган резолюциясини амалга ошириш борасида ижобий силжишлар кузатилмоқда. Трамп томонидан “Тинчлик кенгаши”ни тузиш ташаббусининг амалий босқичга ўтиши халқаро низоларни ҳал этишда янгича ёндашув шаклланаётганини кўрсатади.
Иккинчидан, ўлкамизнинг ушбу халқаро платформанинг таъсисчиларидан бири сифатида таклиф этилиши мамлакатимизнинг халқаро майдондаги нуфузи ва ишончли шерик сифатидаги ўрни тобора мустаҳкамланаётганини англатади. Бу ўз навбатида, халқимизга нисбатан халқаро ҳамжамият томонидан билдирилган юксак ҳурмат ва ишонч ифодасидир.
Бу борада Дональд Трампнинг Шавкат Мирзиёевни “ўта масъулиятли ва айтганини албатта амалга оширадиган лидер” сифатида таърифлаши стратегик аҳамият касб этади. Бу баҳо икки давлат ўртасидаги ишонч ва сиёсий мулоқотнинг янги босқичга кўтарилганини англатади.
Учинчидан, бундай йирик халқаро тадбирни ташкил этиш, унинг кун тартибини белгилаш ва амалга ошириш жараёнида иштирок этиш ҳамда масъулиятни зиммага олиш нафақат Яқин Шарқдаги тинчлик жараёнларига ҳисса қўшади, балки Шарқ ва Ғарб ўртасидаги ўзаро боғлиқликни чуқурлаштиришга ҳам хизмат қилади.
Тўртинчидан, мазкур ташаббус Марказий Осиё – АҚШ мулоқотини янги стратегик босқичга олиб чиқишга амалий замин яратади. Барча соҳаларда эришилган келишувларни амалга оширишда замонавий дипломатия механизмлари, усул ва воситаларини қўллаш имкониятлари кенгаяди.
Бундай ишонч ва масъулият Ўзбекистон – АҚШ ҳамкорлигининг фалсафасини чуқурроқ англашни, унинг ташкилий, иқтисодий ва цивилизацион жиҳатларини такомиллаштиришни талаб этади. Бу жараён аввало, икки томонлама муносабатларни янада ривожлантиришнинг янги йўналиш ва механизмларини ишлаб чиқишни кун тартибига қўяди.
Биламизки, икки давлат ўртасида савдо-иқтисодий ҳамкорлик изчил равишда кенгаймоқда. Иқтисодий кун тартиби анъанавий савдодан ташқарига чиқиб, қўшма саноат ва инвестиция лойиҳалари, логистика, фуқаро авиацияси, агросаноат комплекси, металлургия соҳаларидаги ҳамкорлик, шунингдек таъминот занжирларини бошқаришда рақамли ва инновацион ечимларни жорий этиш каби янги йўналишларни қамраб олмоқда.
Айниқса, экспорт таркибида хизматлар улуши юқори бўлиб, улар жами экспортнинг 86 фоизини ташкил этади. Ўзбекистон учун IT-хизматлар АҚШ бозоридаги энг йирик экспорт йўналишларидан бирига айланмоқда.
Бешинчидан, гуманитар соҳада ҳам сезиларли ютуқларга эришилмоқда. Академик алмашинувлар ва таълим дастурлари сони ортиб, ўзбек ёшларининг АҚШ таълимига қизиқиши сезиларли даражада кучайган. Бугунги кунда Ўзбекистондаги 40 та олий таълим муассасаси АҚШнинг 25 дан ортиқ университет ва таълим муассасалари билан ҳамкорлик лойиҳаларини амалга оширмоқда. Ҳамкорлик академик алмашинув, қўшма илмий тадқиқотлар ҳамда америкалик мутахассисларни ўқув жараёнига жалб қилишни қамраб олган.
Ушбу ташаббуслар диёримизнинг халқаро ҳамжамиятга очиқлик ва интеграциялашув сиёсатини яққол намоён этади. Шу билан бирга, туризм ва маданият соҳаларидаги алоқаларни кенгайтириш учун янги имкониятлар вужудга келмоқда. 2026 йил 1 январдан бошлаб юртимизда АҚШ фуқаролари учун 30 кунлик визасиз режим жорий этилиши ҳам икки томонлама алоқаларни янада фаоллаштиришга хизмат қилади. Янги тартиб хизмат сафарлари, таълим ва маданий алмашинувларни рағбатлантириб, халқлар ўртасидаги тўғридан-тўғри мулоқотни кенгайтиради.
Олтинчидан, АҚШ ва Марказий Осиёнинг беш давлатини бирлаштирган “С5+1” минтақавий формати кўп томонлама ҳамкорликнинг муҳим платформаси бўлиб қолмоқда. Эътиборли жиҳати, Қўшма Штатлар Миллий хавфсизлик стратегиясида иқлим ўзгаришига қарши курашиш, энергетика ва озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, транспорт алоқаларини ривожлантириш ҳамда Марказий Осиё мамлакатларининг жаҳон бозорларига чиқиш имкониятларини кенгайтириш каби устувор йўналишлар алоҳида қайд этилган.
Шундай қилиб, давлатимиз раҳбарининг Вашингтонга ташрифи ва “Тинчлик кенгаши”даги иштироки Ўзбекистон ташқи сиёсатининг амалий, прагматик ва кўп векторли хусусиятини намоён этади. Бу ташриф Ўзбекистон–АҚШ муносабатларини янада ривожлантириш учун янги имкониятлар яратиб, ўзаро ишонч ва минтақавий барқарорликни мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Мусулмон Зиё, ЎзА
