Ўзбекистонлик экспертлар Афғонистоннинг маданий мероси билан танишди
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти (СМТИ) директорининг биринчи ўринбосари Акрамжон Неъматов бошчилигидаги таркиби Марказий Осиё халқаро институти ва Давлатлараро сув хўжалигини мувофиқлаштириш комиссиясининг Илмий-тадқиқот маркази вакилларидан иборат бўлган делегация амалий ташриф билан Афғонистонга ташриф буюрди.
Ташриф 2026 йил 16 июнь куни Кобул шаҳрида бўлиб ўтган “Марказий Осиё – Афғонистон” таҳлилий марказлар форуми доирасида амалга оширилмоқда.
Ўзбекистонлик экспертларнинг мазмунан бой ва сермаҳсул ташриф дастури қўшни мамлакатнинг асосий маъмурий ва маданий марказлари – Кобул ҳамда Мозори Шариф шаҳарларини ўз ичига олди.
Хусусан, ташриф доирасида экспертлар делегацияси республикамизнинг дипломатик ваколатхоналари – Ўзбекистоннинг Кобулдаги элчихонаси ва Мозори-Шарифдаги консуллигида бир қатор муҳим амалий учрашувлар ўтказди.
Мамлакатимиз дипломатлари билан бўлиб ўтган профессионал мулоқот чоғида минтақавий хавфсизлик, барқарор ривожланишнинг долзарб масалалари ҳамда Марказий ва Жанубий Осиё маконида ўзаро боғлиқликни кенгайтиришнинг узоқ муддатли истиқболлари чуқур таҳлил қилинди.
Шунингдек, иккита муҳим эксперт платформаси – яқинда бўлиб ўтган Кобул таҳлилий марказлари форуми ҳамда жорий йил 4-6 июнь кунлари Тошкентда ўтказилган “Термиз мулоқоти”нинг иккинчи йиғилиши якунлари томонлар диққат марказида бўлди.
Шу ўринда учрашув иштирокчилари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан Афғонистон билан тизимли, прагматик ва конструктив ҳамкорликни йўлга қўйиш бўйича белгиланган вазифаларни самарали эксперт-таҳлилий қўллаб-қувватлаш ва амалга ошириш масалаларини атрофлича муҳокама қилиб ўтди. Афғонистоннинг макроминтақавий интеграция архитектурасида табиий ва ажралмас географик кўприк сифатидаги стратегик ўрни алоҳида қайд этилди.
Шу нуқтаи назардан, томонлар транспорт-логистика ва энергетика соҳаларидаги муҳим қўшма лойиҳаларнинг амалга оширилиши, шунингдек, чегараолди савдоси ва гуманитар алмашинувларни фаоллаштириш механизмларини атрофлича кўриб чиқди.
Ташриф дастурининг муҳим қисми делегацияни “юмшоқ куч”нинг қудратли воситаси ва икки халқ маънавий яқинлигининг мустаҳкам пойдевори бўлган Афғонистоннинг бой маданий-тарихий мероси билан таништиришдан иборат бўлди. Кобулда ўзбекистонлик мутахассислар Бобурийлар салтанати асосчиси Заҳириддин Муҳаммад Бобур дафн этилган тарихий боғ – Боғи Бобур ёдгорлик мажмуасига ташриф буюришди. Ташриф доирасида мажмуа раҳбарияти билан учрашув бўлиб ўтди. Учрашувда Бобурийлар цивилизацион меросининг доимий аҳамияти батафсил муҳокама қилинди ҳамда ушбу ноёб айвонли боғларнинг Кобул XVI асрда Шарқнинг сиёсий, иқтисодий ва маданий ҳаётининг энг йирик марказларидан бирига айланишидаги муҳим ўрни қайд этилди.
Ўзбекистонлик экспертлар миссиясининг маданий-гуманитар йўналиши Мозори Шарифда машҳур Мовий масжид мажмуасига (Ҳазрати Али зиёратгоҳи) ташриф буюриш билан давом этди. Ушбу муқаддас маскан маъмурияти билан учрашувда шаҳарнинг ислом дунёсининг буюк диний ва маънавий маркази сифатида шаклланишида Темурийлар анъаналарининг бевосита ворислари – Хуросон ҳукмдори Султон Ҳусайн Бойқаро ва буюк шоир ва мутафаккир Алишер Навоий XV асрда масжиднинг кенг кўламли қурилиши ва меъморий ободонлаштирилишига шахсан ҳомийлик қилгани ва маблағ ажратгани алоҳида таъкидланди.
Акрамжон Неъматов Кобул ва Мозори Шарифдаги тарихий обидалар раҳбарияти билан бўлиб ўтган учрашувлар якунларини изоҳлар экан, умумий монументал мерос Ўзбекистон ва Афғонистон маданий-тарихий маконининг бўлинмаслигидан, халқларимизни руҳан бирлаштириб туришидан далолат беришини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, томонлар ушбу умумий цивилизация манбаларини эҳтиёткорлик билан тиклаш ва биргаликда оммалаштириш бугунги кунда ўзаро боғлиқликнинг замонавий инфратузилмавий ғояларини илгари суриш, мустаҳкам тинчлик, минтақавий барқарорлик ва чинакам яхши қўшничиликни таъминлаш учун ишончли таянч бўлиб хизмат қилишига қатъий ишонч билдирди.
Экспертнинг фикрича, мазкур кенг қамровли ташрифнинг энг муҳим натижаси Марказий ва Жанубий Осиё туташган ҳудудда ишончни мустаҳкамлаш ҳамда ҳамкорликнинг барқарор ва прогноз қилинадиган архитектурасини шакллантиришда экспертлар ва дипломатлар ўртасидаги мувофиқлаштирилган ҳамкорликни янада чуқурлаштириш бевосита муҳим омил эканини англаш бўлди.
ЎзА
