O‘zbekistonda ipoteka kreditlari hajmi qariyb 33 foizga oshdi
So‘nggi yillarda aholini munosib uy-joy bilan ta’minlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Bu borada ipoteka kreditlash tizimini takomillashtirish, aholi uchun qulay moliyaviy mexanizmlarni joriy etish va yangi turar-joylar qurilishini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Natijada yurtdoshlarimizning o‘z xonadoniga ega bo‘lish imkoniyatlari tobora kengayib, uy-joy bozorida faollik ortib bormoqda. 2026-yilning dastlabki besh oyida qayd etilgan ko‘rsatkichlar ham mazkur sohadagi ijobiy tendensiyalarni yaqqol namoyon etmoqda.
Markaziy bankning ma’lum qilishicha, tijorat banklari tomonidan 2026-yilning yanvar–may oylarida 34,7 ming nafar fuqaroga 10,6 trillion so‘mlik ipoteka krediti ajratilgani aholining uy-joyga bo‘lgan talabi yuqori darajada saqlanib qolayotganidan dalolat beradi.
Qayd etilishicha, mazkur ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 2,6 trillion so‘mga yoki qariyb 33 foizga oshgan. Bu esa ipoteka kreditlaridan foydalanish imkoniyatlari kengayib borayotganini hamda bank sektorining uy-joy bozorini moliyalashtirishdagi faolligi ortayotganini ko‘rsatadi.
Tahlillar ipoteka mablag‘larining asosiy qismi yangi qurilgan uy-joylarni sotib olishga yo‘naltirilayotganini ko‘rsatmoqda. Ajratilgan kreditlarning 76 foizi birlamchi uy-joy bozori hissasiga to‘g‘ri kelgani qurilish sohasidagi faollikni yanada rag‘batlantirmoqda.
Birlamchi bozor ulushining yuqoriligi aholining zamonaviy infratuzilmaga ega yangi turar-joy majmualariga qiziqishi ortib borayotganini anglatadi. Shu bilan birga, qurilish tashkilotlari uchun ham yangi loyihalarni amalga oshirish imkoniyatlari kengaymoqda. Qolaversa, ipoteka kreditlarining 24 foizi ikkilamchi uy-joy bozoriga yo‘naltirilgan bo‘lib, bu mavjud uy-joy fondining ham xaridorgirligini saqlab qolayotganini ko‘rsatadi.
Hisobot davrida ipoteka kreditlarining o‘rtacha foiz stavkalari moliyalashtirish manbasiga qarab 16,8 foizdan 21,7 foizgacha bo‘lgan diapazonda shakllangan. Bu ko‘rsatkichlar ipoteka bozorida davlat qo‘llab-quvvatlayotgan dasturlar bilan tijorat shartlari asosida ajratilayotgan kreditlar o‘rtasida muayyan farq saqlanib qolayotganini anglatadi.
Iqtisodchilarning ta’kidlashicha, ipoteka kreditlash hajmining o‘sishi aholining uy-joy sharoitlarini yaxshilash bilan birga qurilish materiallari ishlab chiqarish, transport, xizmat ko‘rsatish va savdo kabi qator sohalar rivojiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Chunki har bir yangi qurilayotgan uy-joy ortida o‘nlab turdosh tarmoqlarning faoliyati mujassam.
Ipoteka bozoridagi ijobiy dinamika aholi daromadlari, bank tizimi barqarorligi va qurilish sohasidagi investitsiya faolligining muhim indikatorlaridan biri hisoblanadi. 2026-yilning dastlabki oylarida qayd etilgan o‘sish sur’ati mamlakatda uy-joy bozorini rivojlantirishga qaratilgan islohotlar o‘z samarasini berayotganini ko‘rsatmoqda.
Shu tariqa, ipoteka kreditlari hajmining ortishi nafaqat minglab oilalarning o‘z uyiga ega bo‘lish orzusini ro‘yobga chiqarmoqda, balki iqtisodiyotning muhim tarmoqlaridan biri bo‘lgan qurilish sohasining barqaror o‘sishi uchun ham mustahkam asos yaratmoqda.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, ipoteka kreditlari hajmining ortishi aholining uy-joyga bo‘lgan ehtiyojini qondirish, qurilish sohasini qo‘llab-quvvatlash va iqtisodiy faollikni rag‘batlantirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda. Ayniqsa, kreditlarning asosiy qismi yangi uy-joylar xaridiga yo‘naltirilayotgani qurilish tarmog‘ida barqaror o‘sish kuzatilayotganidan dalolat beradi. Bu esa, o‘z navbatida minglab oilalarning turmush sharoitini yaxshilash, zamonaviy turar-joylarga ega bo‘lish imkoniyatlarini kengaytirish hamda mamlakatda uy-joy siyosati samaradorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
Shahnoza Mamaturopova,
O‘zA
