Жамоатчилик экологик экспертизада иштирок этиши мумкин
Бугунги кунда кўплаб саноат корхоналари ва қурилишлар атроф-муҳитга сезиларли даражада таъсир кўрсатмоқда. Экологик экспертиза фаолияти атроф-муҳит муҳофазасида энг муҳим тадбир ҳисобланади. Бунда фаолият самарадорлиги объектларга берилаётган давлат экологик экспертизаси хулосаларининг сифати, шаффофлиги ва натижадорлиги билан чамбарчас боғлиқ.
Шу йил 24 феврал куни янги таҳрирдаги “Экологик экспертиза, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ва стратегик экологик баҳолаш тўғрисида”ги қонун қабул қилинди. Қонунга кўра, экологик экспертиза давлат ва жамоат экологик экспертизаси тарзида амалга оширилади. Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги экологик экспертиза, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш ва стратегик экологик баҳолаш соҳасидаги ваколатли орган этиб белгиланди.
Хўш, нималар экспертиза объектлари ҳисобланади ва экологик экспертизадан ўтказилиши керак?
Буларга барча турдаги қурилишлар учун ер участкаларини танлаш ва ажратиш материаллари, лойиҳа олди ва лойиҳа ҳужжатлари, табиий ресурслардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган норматив-техник ва йўриқнома-услубий ҳужжатлар, техник регламентлар ва шартларнинг, стандартларнинг, қоидалар ҳамда йўриқномаларнинг лойиҳалари, чиқиндиларни зарарсизлантириш, қайта ишлаш ва утилизация қилиш учун янги турдаги технологияларни ҳамда техника воситаларини, материаллар, буюмлар, биологик, кимёвий моддаларни ва воситаларни яратиш бўйича ҳужжатлар, атроф-муҳитнинг ҳолатига ва инсон соғлиғига салбий таъсир кўрсатувчи ишлаб турган корхоналар ҳамда бошқа объектлар, махсус ҳуқуқий режимга эга бўлган объектлар киради.
Давлат экологик экспертизасининг хулосаси юридик кучга эга ҳисобланади. Масалан, атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш материаллари бўйича экологик экспертиза – хулоса берилган кундан эътиборан 3 йил мобайнида, экологик нормативлар лойиҳалари бўйича – хулоса берилган кундан эътиборан 5 йил мобайнида кучга эга бўлади.
Қонунда атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш жараёнларига жамоатчиликни кенг жалб этиш, хусусан, жамоатчилик экологик экспертизаси ҳамда жамоатчилик эшитувини ўтказиш тартиблари белгиланди. Қонун фуқароларнинг қулай атроф-муҳитга ҳамда унинг ҳолати тўғрисида ишончли ахборотга эга бўлиш ҳуқуқларини таъминлаб, шаҳарсозлик ҳужжатлари лойиҳаларини жамоатчилик муҳокамасидан ўтказишда ҳуқуқий асос бўлади.
Ушбу қонун эълон қилинган кундан эътиборан 6 ой ўтгач кучга кириши белгиланган.
Муҳтарама Комилова, ЎзА
