Бахмалда заъфарон териш мавсуми бошланди
Жиззах вилояти Бахмал туманининг қир-адирларида бошланган заъфарон мавсуми нафақат ноёб маҳсулот етиштириш, балки аҳоли бандлигини таъминлаш ва экспорт салоҳиятини ошириш учун ҳам муҳим аҳамиятга эга. Бироқ гулдан қимматбаҳо толаларни ажратишдан тортиб, халқаро талабларга мос ҳолда қадоқлашгача бўлган жараён улкан меҳнат, юксак маҳорат ва аниқликни талаб этади. Ана шу машаққатли меҳнат самараси Бахмал заъфаронининг миллий бренд сифатидаги нуфузини мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда.
Бахмалнинг бепоён қир-адирларида заъфарон мавсуми бошланди. Тонгнинг илк шуълалари ер юзига ёйилиши билан гулларга бурканган майдонлар томон одамлар оқими йўл олади. Кимдир гулларни эҳтиёткорлик билан узади, кимдир терилган ҳосилни саралашга киришади. Ҳар бир ҳаракатда шошқалоқликдан асар йўқ. Чунки бу ерда ҳосилни йиғиб олишнинг ўзи кифоя эмас, унинг ҳар бир толасидаги қийматни асраб қолиш керак.
“BMB Holding” таркибидаги “BMB Opera Zafferano” ва “BMB Shifo” корхоналарида қизғин меҳнат шу тарзда кечмоқда. Заъфароннинг нозик гуллари қўлларга эҳтиёт билан олинади. Уларнинг нафислигига путур етказмаслик, ҳосилни сифатини йўқотмаган ҳолда йиғиш теримчилардан сабр, чаққонлик ва тажриба талаб этади. Майдондаги ҳар бир ишчининг ҳаракатида бир мақсад мужассам: табиат инъомини нобуд қилмай, ундан самарали фойдаланиш.
Бироқ заъфароннинг ҳақиқий машаққати гул терилганидан кейин бошланади. Чунки гулнинг ўзи эмас, унинг бағридаги учта нозик қизил тожбаргсимон устунча – қимматбаҳо заъфарон ипакчаларки асосий маҳсулот ҳисобланади. Уларни гулдан ажратишда қўлнинг енгил ҳаракати ҳам, кўзнинг ўткирлиги ҳам муҳим. Бир гулдан олинадиган маҳсулот миқдори ниҳоятда кам. Шу боис бир грамм заъфарон ортида қанча гул, қанча фурсат ва қанча машаққат мужассамлигини тасаввур қилиш қийин эмас.
Иш жараёнининг кейинги босқичида майда қизил толалар алоҳида эътибор билан сараланади. Ҳар бир ҳаракат аниқ, ҳар бир амал белгиланган талабларга мувофиқ бажарилиши лозим. Маҳсулотнинг сифати, ранги, хушбўйлиги ва сақланиш хусусиятлари айнан шу босқичларда асраб қолинади. Қўл меҳнатига таянган ушбу нозик юмушда бепарволикка ўрин йўқ: энг кичик хатонинг ўзи тайёр маҳсулот қийматига таъсир қилиши мумкин.
Саралаган заъфарон кейинги технологик жараёнлардан ўтказилиб, белгиланган талаблар асосида қуритилади. Сўнгра маҳсулот сифати ва хавфсизлигига қўйиладиган талаблар инобатга олинган ҳолда текширилади. Фитосанитария назоратидан ўтказиш, халқаро сертификатлаш талабларига мувофиқлигини таъминлаш, ниҳоят аниқ ўлчовда тортиб, махсус идишларга қадоқлаш – буларнинг барчаси заъфароннинг даладан бозоргача бўлган йўлининг муҳим қисмидир. Шундан кейингина у ички бозор ва экспорт учун тайёр маҳсулотга айланади.
Демак, бу ерда гап фақат қишлоқ хўжалиги ҳосили ҳақида кетаётгани йўқ. Заъфарон етиштириш – табиат неъматини юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотга айлантириш, унинг сифатини сақлаш ва жаҳон бозори талабларига мослаштириш жараёнидир. Гулни теришдан тортиб, тайёр маҳсулотни қадоқлашгача бўлган ҳар бир босқич ортида инсон меҳнати, технология ва масъулият туради.
Мавсумнинг яна бир муҳим жиҳати бор. Заъфароннинг гуллаши Бахмал аҳолиси учун қўшимча даромад манбаини ҳам очмоқда. Терим ва қайта ишлаш ишларига маҳаллий аҳоли, жумладан, мавсумий ишчилар жалб этилмоқда. Бу эса қишлоқ шароитида бандликни таъминлаш, оила бюджетига қўшимча маблағ киритиш ва аҳоли фаровонлигини ошириш учун муҳим имкониятдир. Айниқса, мавсум давомида меҳнат қилиш орқали даромад топиш имкони кўпчилик учун айни муддао.
Заъфароннинг иқтисодий аҳамияти унинг бозордаги қиймати билангина белгиланмайди. Уни етиштириш ва қайта ишлаш бўйича шаклланаётган тажриба ҳудудда янги ишлаб чиқариш кўникмаларини ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини чуқур қайта ишлаш ва экспортбоп маҳсулотлар турини кўпайтиришга ҳам хизмат қилади. “BMB Holding” таркибидаги корхоналар фаолиятида ушбу йўналишнинг ривожланиши Бахмалнинг иқтисодий имкониятларини кенгайтириш учун муҳим аҳамият касб этади.
Миллий бренднинг нуфузи эса, аввало, сифат билан мустаҳкамланади. Жаҳон бозорида харидор топиш учун маҳсулотнинг ноёблиги етарли эмас, унинг сифати барқарор, ишлаб чиқариш жараёни ишончли, қадоқланиши ва хавфсизлиги белгиланган мезонларга мувофиқ бўлиши шарт. Заъфароннинг даладан истеъмолчигача бўлган йўлидаги ҳар бир босқич ана шу талабга хизмат қилади.
Бахмалда бугун терилаётган ҳар бир гул эртанги тайёр маҳсулотнинг бошланишидир. Унинг бағридан ажратиб олинган ҳар бир нозик тола эса катта меҳнатнинг кичик, аммо қимматли натижаси. Заъфароннинг қадрини фақат тарозидаги граммлар билан ўлчаб бўлмайди: унинг ортида инсон қўли, сабри, маҳорати ва иқтисодий имконият мужассам.
Шу маънода, Бахмал заъфарони нафақат ноёб қишлоқ хўжалиги маҳсулоти, балки маҳаллий бандликни кенгайтириш, экспорт салоҳиятини ошириш ва миллий брендни халқаро миқёсда танитишга хизмат қиладиган муҳим иқтисодий ресурсдир.
Абдужалол Қаюмов,
ЎзА мухбири
