Президент жоғары білім, ғылым және инновациялар жүйесін одан әрі жетілдіруді тапсырды
Президент Шавкат Мирзиёев жоғары білім, ғылым және инновациялар жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған ұсыныстар тұсаукесерімен танысты.
Өзбекстанда кейінгі жылдары жоғары білімге қолжетімділікті кеңейту, білім сапасын арттыру, ғылыми әлеуетті нығайту және халықаралық ынтымақтастықты дамыту бағытында ауқымды реформалар жүзеге асырылып келеді. Сонымен қатар, қолда бар мүмкіндіктерді тиімді пайдалану, ғылымды экономикамен ұштастыру және білім мен зерттеу интеграциясын тереңдету өзекті болып отыр.
Осыған байланысты таныстырылым барысында жоғары білім, ғылым және инновациялар жүйесін жетілдіруге арналған жаңа шаралар қаралды.
Атап айтқанда, «U10 – Өзбекстанның жаһандық деңгейдегі озық университеттері» бағдарламасы орындалады. Бағдарлама аясында іріктеу негізінде 10 жоғары оқу орнына ұлттық зерттеу университеті мәртебесі беріліп, олардың жанынан ғылыми кластерлер құрылады.
Бұл іріктеу профессор-оқытушылар мен ғалымдардың әлеуеті, оқу орындарының ұлттық және халықаралық рейтингтердегі орны, ғылыми инфрақұрылымы және қаржыландыру деңгейі сияқты көрсеткіштер бойынша жүргізіледі.
Құрылатын ғылыми кластерлер жергілікті және шетелдік жоғары оқу орындары, ғылыми мекемелер мен өнеркәсіп кәсіпорындарының қатысуымен консорциум ретінде жұмыс істейді.
Ұлттық зерттеу университеті мәртебесіне ие болған оқу орындарына ғылыми кластер қалыптастыру үшін Ғылымды қаржыландыру және инновацияларды қолдау қоры есебінен 150 миллиард сумға дейін қаржы бөлінеді.
Сондай-ақ, жоғары білім беру жүйесінде нәтижеге бағытталған қаржыландыру тетіктерін енгізу көзделіп отыр.
Атап айтқанда, 2027 жылдан бастап университеттер ұлттық рейтингтегі көрсеткіштеріне қарай қаржылай ынталандырылады.
Бағалау білім сапасы, ғылыми қызмет, халықаралық байланыстар, цифрландыру деңгейі және түлектердің жұмыспен қамтылуы сияқты негізгі өлшемдерге негізделеді.
Мемлекеттік грант негізінде білім алып жатқан студенттерді қаржыландыру жүйесіне де жаңа тәсілдер ұсынылды. Енді қаржы көлемі мамандықтың күрделілігіне, еңбек нарығының сұранысына, университет рейтингіне, өңірлік ерекшеліктерге және оқытушылар еңбегін ынталандыру деңгейіне қарай айқындалады.
Ғылыми зерттеулерді қаржыландырудың жаңа жүйесін енгізу көзделген. Атап айтқанда, мемлекеттік ғылыми бағдарламалар аясындағы қаражаттың кемінде 50 пайызы басым бағыттарға жұмсалады. Жобаларды іріктеу халықаралық сараптама, ғылыми-техникалық кеңестер және өндіріс өкілдерімен бірлесіп жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыруды кеңейтуге бағытталған жаңа тетіктер ұсынылды.
Жоғары оқу орындары жанынан «spin-off» кәсіпорындарын құру арқылы «сала – кәсіпорын – университет – ғылыми ұйым» тізбегі негізінде инновациялық өнімдер мен қызметтерді дамыту жоспарланып отыр.
Бұл бастамалар ғылым жетістіктерін өндіріске енгізуге, технологиялық трансферді күшейтуге және университеттердің кәсіпкерлік белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Өзбекстанды аймақтағы білім беру хабына айналдыру мақсатында шетелдік студенттерді тартудың жаңа механизмдері ұсынылды. Соның ішінде жыл сайын мемлекеттік жоғары оқу орындарында 500-ге дейін талантты шетел азаматына білім алуға мүмкіндік беретін «Жаңа Өзбекстан стипендиясы» бағдарламасын іске қосу жоспарлануда.
Таныстырылымда басқару тиімділігін арттыру, цифрлық білім мен жасанды интеллектті дамыту, жастардың инновациялық бастамаларын қолдау бағытындағы өзге де маңызды ұсыныстар талқыланды.
Мемлекет басшысы ұсыныстарды жан-жақты пысықтап, оларды кезең-кезеңімен жүзеге асыру арқылы жоғары білім мен ғылым жүйесін жаңа деңгейге көтерудің маңызын атап өтті. Жауапты тұлғаларға тиісті тапсырмалар берілді.
