Өзбекстан Президенті алғашқы «Орталық Азия – Корея Республикасы» саммитіне қатысты
Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёев 16 қыркүйек күні Сеул қаласында өткен алғашқы «Орталық Азия – Корея Республикасы» саммитіне қатысты.
Корея Республикасының Президенті Ли Чжэ Мён төрағалық еткен жиынға Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаров, Тәжікстан Республикасының Президенті Эмомали Рахмон және Түркіменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов те қатысты.
Күн тәртібіне сәйкес, Орталық Азия мемлекеттері мен Корея Республикасы арасындағы қауіпсіздік, өзара толықтыратын практикалық ынтымақтастық, гуманитарлық алмасулар сияқты басым бағыттар бойынша өзара тиімді ықпалдастықты кеңейту перспективалары талқыланды.
Өзбекстан Президенті өз сөзінде Корея Республикасының стратегиялық тұрғыдан алысты болжай отырып әрекет ете алатынын көрсетіп, Орталық Азия елдерімен тығыз әрі өзара тиімді серіктестіктің зор әлеуетін 2007 жылы-ақ алғашқылардың бірі болып көре білгенін атап өтті.
– Біз Корея тарапының елдерімізді индустрияландыруға, инфрақұрылымды жаңғыртуға және орнықты даму үшін берік негіз қалыптастыруға қосып отырған елеулі үлесін шынайы бағалаймыз, – деді Шавкат Мирзиёев.
Бұл берік байланыстардың тамыры ғасырлар қойнауына кетеді – олардың бастауы Ұлы Жібек жолындағы керуен жолдарынан өрбіген. Мызғымас достықтың негізінде ортақ өмірлік құндылықтарымыз – аға буынға деген терең құрмет, адал еңбекті бағалау, туған жерге деген сүйіспеншілік пен адалдық сияқты ұстанымдар жатыр.
– Көпұлтты Орталық Азия отбасының ажырамас бөлігіне айналған корей диаспорасы халықтарымыздың бірлігі мен өзара құрметінің жарқын символы, – деп атап өтті Өзбекстан Президенті.
Бүгінде басты міндет – ынтымақтастықта қол жеткізілген қарқынды сақтап қана қоймай, осы жетістіктерді одан әрі жедел дамуға берік негіз ету екені атап өтілді.
Орталық Азия мен Корея Республикасының қуатты әлеуеттерін ұштастыру өзара тиімді ынтымақтастықты жолға қоюдың жаңа мүмкіндіктерін ашады.
Осыған байланысты Өзбекстан Президенті ынтымақтастықтың бес стратегиялық бағыты бойынша ұсыныстарын ортаға салды.
Бірінші бағыт ынтымақтастықты ұзақ мерзімді жоспарлау көкжиегін қалыптастыруды қамтиды.
– Бүгінгі заманауи әлемдегі жаһандық өзгерістердің қарқыны мемлекеттердің оларға бейімделу мүмкіндігінен барған сайын озып барады. Жасанды интеллект еңбек нарығы мен тұтас өнеркәсіп салаларын өзгертіп жатыр. Климат пен суға байланысты қатерлер алдағы бірнеше онжылдыққа арналған шешімдер әзірлеуді талап етеді. Білім беру, инфрақұрылым, технология және адами капиталға қойылатын жаңа талаптар пайда болуда, – деді Мемлекет басшысы.
Осы сын-қатерлерге жауап ретінде «Орталық Азия – Корея Республикасы: жедел даму жолындағы ынтымақтастық» деп аталатын ұзақ мерзімді тұжырымдамалық көзқарас әзірлеу ұсынылды.
Киберқатерлерді ерте анықтау және олардың алдын алу тетіктерін құру бағытындағы күш-жігерді біріктіру арқылы цифрлық болашақтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесі де ортақ назарда болуы тиіс.
Екінші бағыт сауда-экономикалық және инвестициялық мүмкіндіктерді бірыңғай бизнес логикасы аясында біріктіруге бағытталған.
– Бүгінде Орталық Азия тек шикізат жеткізетін аймақ емес. Елдеріміз инновациялық және технологиялық ынтымақтастық үшін мүмкіндіктерді кеңейтіп, қосылған құнның жаһандық тізбектеріне белсенді кірігіп келеді, – деп атап өтті Президентіміз.
Өнеркәсіп және сауда министрлерінің кездесу алаңын құру бастамасы қолдау тапты. Осы үйлестіруші тетіктің құрылуы өзара сауданы едәуір арттыру үшін бірлесіп тиімді шешімдер табуға және 2030 жылға қарай өңір елдері мен Корея арасындағы тауар айналымын 20 миллиард долларға жеткізуге мүмкіндік береді.
Өнеркәсіптік кооперация мен инвестициялық ынтымақтастықты кеңейту аясында өңір нарығына арналған инновациялық өндірістік база қызметін атқаратын «Орталық Азия – Корея» индустриялық-технологиялық паркін Өзбекстанда құруға дайындық білдірілді.
Елдер өңірлері арасындағы тікелей серіктестік байланыстарды жолға қою экономикалық ынтымақтастықтың маңызды қозғаушы күші екені атап өтілді. Бұған келесі жылы Самарқандта өтетін Орталық Азия мен Кореяның үшінші өңіраралық форумына барлық елдерден жергілікті билік органдары мен бизнес өкілдерінің қатысуы арқылы қол жеткізуге болады.
– Осы бағалы шикізатқа сұраныстың қарқынды өсіп келе жатқанын және оның Орталық Азиядағы орасан зор қорларын ескере отырып, өңір әлемдік нарықтағы жетекші жеткізушілердің біріне айнала алады, – деді Өзбекстан басшысы.
Осыған байланысты маңызды минералдар бойынша Аймақтық инвестициялық альянс құру ұсынылды. Оның мақсаты – аймақта геологиялық барлау мен өндіруден бастап, шикізатты терең өңдеу және қосылған құны жоғары өнім өндіруге дейінгі өндірістің барлық кезеңдерін қамтитын ірі өнеркәсіптік кластерлер қалыптастыру.
Ынтымақтастықтың төртінші бағыты «жасыл» даму мен климаттың өзгеруіне бейімделу қажеттіліктеріне негізделеді.
Экономикаларымыздағы бірін-бірі толықтыратын мүмкіндіктерді біріктіру мақсатында Орталық Азия мен Корея арасында климат және көміртегі саласындағы ынтымақтастық форматын іске қосу ұсынылды.
Бесінші бағыт жас ұрпақтың әлеуетін іске асыру бойынша бірлескен жұмысты көздейді.
Орталық Азия – демографиялық әлеуеті жоғары өңір. Оның халқының жартысынан көбін 30 жасқа дейінгі жастар құрайды.
– Біз үшін жас ұрпақтың озық білім, дағдылар мен халықаралық тәжірибеге қол жеткізіп, болашақта заманауи технологиялық экономиканың бір бөлігіне айналуы өте маңызды, – деп атап өтті Президент Шавкат Мирзиёев.
Осыған байланысты адами капиталды дамыту саласында ұзақ мерзімді ынтымақтастық қалыптастыру ұсынылды. Бұл ынтымақтастық «тапсырыс – оқыту – жұмыспен қамту» атты нақты қағидатқа негізделуі тиіс.
Әсіресе жасанды интеллект технологияларын бірлесіп әзірлеу және енгізуде жастардың рөлі аса маңызды. Осыған орай Президент Ли Чжэ Мённің «Теңдесі жоқ Корея» доктринасын осы ауқымды үдерістің Орталық Азиядағы негізгі тірек алаңдарының біріне айналдыру ұсынылды.
Қорытындылай келе, Өзбекстан келесі жылы Корея Республикасымен дипломатиялық қатынастар орнағанына 35 жыл және корей диаспорасының өңірімізде өмір сүре бастағанына 90 жыл толуына арналған мерекелік іс-шараларды жоғары деңгейде өткізуге дайын екені атап өтілді.
Саммитте басқа мемлекет басшылары да сөз сөйледі. Іс-шара қорытындысы бойынша Сеул декларациясы және ынтымақтастықтың басым бағыттары бойынша бірқатар басқа құжат қабылданды.
