Ўзбекистон иқтисодиётига ярим йилда 338,9 триллион сўм инвестиция киритилди

Асосий капиталга инвестициялар ҳажми 17,5 фоизга ошди. Саноат, қишлоқ хўжалиги, қурилиш ва энергетика энг кўп маблағ йўналтирилган соҳалар бўлди.

Инвестиция — иқтисодиётнинг бугунги ҳолатини эмас, балки унинг эртанги қиёфасини белгилайдиган муҳим омил. Янги корхоналар, ишлаб чиқариш қувватлари, инфратузилма, уй-жойлар ва замонавий хизматлар тармоғининг ривожланиши, аввало, капитал қўйилмалар ҳажми ва уларнинг қайси йўналишларга сарфланаётгани билан боғлиқ.

Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йил январь–июнь ойларида Ўзбекистонда барча молиялаштириш манбалари ҳисобидан 338,9 триллион сўм асосий капиталга инвестициялар ўзлаштирилган. Бу 2025 йилнинг мос даврига нисбатан 17,5 фоиз кўп.

Демак, йилнинг биринчи ярмида инвестициялар ҳажми қарийб 50,5 триллион сўмга кўпайган. Бу мамлакат иқтисодиётида ишлаб чиқариш ва инфратузилмани кенгайтиришга йўналтирилаётган маблағлар кўлами сезиларли даражада ўсиб бораётганини кўрсатади.

Тармоқлар кесимидаги рақамларга назар ташланса, инвестицияларнинг энг катта қисми ишлаб чиқариш саноатига тўғри келади. Ушбу йўналишда 100,5 триллион сўм ўзлаштирилган бўлиб, умумий инвестицияларнинг қарийб 29,7 фоизи айнан шу соҳа ҳиссасига тўғри келади. Бу жуда муҳим тенденция. Чунки ишлаб чиқаришга киритилган инвестиция нафақат янги корхоналар ташкил этиш, балки мавжуд қувватларни модернизация қилиш, меҳнат унумдорлигини ошириш, янги технологияларни жорий этиш ва қўшимча иш ўринлари яратиш имконини беради.

Айниқса, саноат инвестицияларининг юқори улуши иқтисодиётни хомашё етказиб беришга боғлиқ моделдан юқори қўшилган қиймат яратадиган ишлаб чиқаришга босқичма-босқич ўтказиш нуқтаи назаридан аҳамиятли. Инвестициялар ҳажми бўйича иккинчи ўринда қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги турибди. Бу соҳаларга 32,9 триллион сўм йўналтирилган. Қишлоқ хўжалигига инвестицияларнинг юқори бўлиши мамлакатда агросаноат мажмуасини модернизация қилиш, замонавий технологияларни жорий этиш, маҳсулот етиштириш ва қайта ишлаш занжирини ривожлантириш учун муҳим асос яратади.

Қурилиш соҳасига эса 32,5 триллион сўм инвестиция киритилган. Бунга турар жой қурилишига йўналтирилган 27,3 триллион сўм маблағни ҳам қўшиб қаралса, қурилиш ва уй-жой сектори иқтисодий фаолликнинг муҳим драйверларидан бири экани намоён бўлади.

Қурилишга киритилаётган инвестициялар кўплаб тармоқларга мультипликатив таъсир кўрсатади. Хусусан, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш, транспорт, логистика, хизматлар ва меҳнат бозорида қўшимча талаб шаклланади.

Инвестициялар таркибида электр энергияси, газ, буғ ва кондицияланган ҳаво билан таъминлаш соҳаси ҳам салмоқли ўрин эгаллаган. Ушбу йўналишга 29,9 триллион сўм маблағ сарфланган. Бу, аввало, иқтисодиётнинг барқарор энергия таъминотига бўлган эҳтиёжи ортиб бораётгани билан изоҳланади. Янги ишлаб чиқариш корхоналари ишга тушиши, шаҳарлар кенгайиши ва аҳоли истеъмолининг ўсиши энергетика инфратузилмасига қўшимча талабни юзага келтиради.

Шу нуқтаи назардан энергетикага инвестицияларни фақат бир тармоққа киритилган маблағ сифатида эмас, балки бутун иқтисодиётнинг келгуси ўсиши учун зарур инфратузилмавий пойдевор сифатида баҳолаш мумкин. Тоғ-кон саноатига 21,8 триллион сўм, ташиш ва сақлаш соҳасига 16,3 триллион сўм, улгуржи ва чакана савдо ҳамда автотранспорт воситаларини таъмирлаш соҳасига 13,7 триллион сўм инвестициялар ўзлаштирилган.

Шунингдек, сув таъминоти, канализация, чиқиндиларни йиғиш ва қайта фойдаланиш соҳаларига 7,4 триллион сўм, таълимга 7,2 триллион сўм, ахборот ва алоқа соҳасига 5,8 триллион сўм маблағ йўналтирилган. Бу ерда эътиборли жиҳат — инвестициялар нафақат моддий ишлаб чиқариш, балки инсон капитали ва рақамли иқтисодиёт учун муҳим бўлган соҳаларни ҳам қамраб олмоқда. Хусусан, таълимга йўналтирилган маблағлар келажакда малакали кадрлар тайёрлашга хизмат қилса, ахборот ва алоқа соҳасига киритилаётган инвестициялар рақамлаштириш жараёнларининг иқтисодий асосини мустаҳкамлайди.

Яшаш ва овқатланиш хизматларига 5,6 триллион сўм, касбий, илмий ва техник фаолиятга 4,6 триллион сўм, соғлиқни сақлаш ва ижтимоий хизматларга 4,6 триллион сўм, молия ва суғурта фаолиятига 2,4 триллион сўм, санъат, кўнгил очиш ва дам олиш соҳасига 2 триллион сўм инвестиция йўналтирилган. Бу рақамлар хизматлар секторида инвестиция фаоллиги борлигини кўрсатса-да, унинг айрим сегментларида капитал қўйилмалар ҳали саноат, энергетика ва қурилишга нисбатан анча паст эканини ҳам кўрсатади.

Айниқса, касбий, илмий-техник фаолият, соғлиқни сақлаш, рақамли технологиялар ва инновацион хизматларга инвестицияларнинг ортиши иқтисодиётда юқори қўшилган қийматли секторларнинг ривожланиши учун муҳим. 2026 йилнинг биринчи ярмидаги инвестиция таркибидан бир нечта муҳим хулосани чиқариш мумкин. Биринчидан, инвестицияларнинг асосий қисми реал секторга йўналтирилмоқда. Ишлаб чиқариш саноати, қишлоқ хўжалиги, қурилиш, энергетика ва тоғ-кон соҳаларига йирик маблағлар киритилиши иқтисодиётда янги қувватларни шакллантириш жараёни давом этаётганини англатади.

Иккинчидан, инфратузилмага инвестиция иқтисодий ўсишнинг муҳим шарти бўлиб қолмоқда. Энергетика, транспорт, сув таъминоти ва уй-жой қурилишига киритилаётган маблағлар кейинги босқичда бизнес фаоллиги учун зарур муҳитни яратади. Учинчидан, инвестицияларнинг 17,5 фоизга ўсиши иқтисодий фаоллик юқори эканини кўрсатади. Бироқ, инвестиция ҳажмининг ўсиши билан бир қаторда унинг самарадорлиги ҳам муҳим. Яъни қанча маблағ киритилганидан ташқари, бу маблағ эвазига қанча янги иш ўрни яратилгани, қанча маҳсулот ишлаб чиқарилгани, экспорт салоҳияти қанчалик ошгани ва меҳнат унумдорлиги қай даражада ўсганига ҳам эътибор қаратиш зарур.

Бугунги шароитда инвестиция сиёсатида асосий мезон фақат маблағ ҳажмини ошириш эмас. Инвестициянинг иқтисодий қайтими тобора муҳим аҳамият касб этмоқда. Хусусан, саноатга йўналтирилган маблағлар янги технологик занжирларни яратиши, маҳаллий хомашёни чуқур қайта ишлашни кенгайтириши ва экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кўпайтириши лозим.

Қишлоқ хўжалигида эса инвестициялар сув тежовчи технологиялар, сақлаш ва қайта ишлаш инфратузилмаси, логистика ҳамда маҳсулотнинг қўшилган қийматини оширишга хизмат қилиши муҳим. Қурилиш ва уй-жой соҳасида маблағларнинг самараси нафақат қурилган объектлар сони, балки уларнинг сифати, энергия самарадорлиги, инфратузилма билан таъминлангани ва аҳоли учун иқтисодий жиҳатдан мақбуллиги билан баҳоланиши керак.

Хулоса ўрнида айтганда, 2026 йил январь–июнь ойларида асосий капиталга 338,9 триллион сўм инвестиция киритилиши Ўзбекистон иқтисодиётида капитал қўйилмалар фаоллиги юқори даражада сақланаётганини кўрсатмоқда. Энг катта маблағлар ишлаб чиқариш саноати, қишлоқ хўжалиги, қурилиш, энергетика ва тоғ-кон соҳаларига йўналтирилган. Шу билан бирга, таълим, ахборот ва алоқа, соғлиқни сақлаш каби инсон капитали ва замонавий иқтисодиёт учун муҳим тармоқларга ҳам инвестициялар киритилмоқда.

Эндиги вазифа — инвестициялар ҳажмини ошириш билан бирга, уларнинг сифатини таъминлаш, юқори қўшилган қиймат яратиш, янги иш ўринлари ташкил этиш, экспортни кўпайтириш ва ҳудудлар иқтисодий салоҳиятини рўёбга чиқаришдан иборат.

Зеро, инвестициянинг ҳақиқий натижаси унинг қанча эканида эмас, балки иқтисодиётда қандай ўзгариш яратаётганида намоён бўлади.

Шаҳноза Маматуропова,

ЎзА