Мемлекет басшысы шағын және орта бизнесті қаржылай қолдауды кеңейту бойынша тапсырма берді
Президент Шавкат Мирзиёев шағын және орта бизнесті қаржылай қолдауды кеңейту әрі қаржылық қызметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған ұсыныстар бойынша тұсаукесермен танысты.
Кәсіпкерлікті дамыту, шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесін арттыру және олардың қаржылық ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігін кеңейту — Жаңа Өзбекстан реформаларының маңызды бағыттарының бірі саналады.
Кейінгі жылдары бұл бағытта бірқатар бағдарламалар жүзеге асырылып, кәсіпкерлерге берілетін несие, өтемақы, кепілдік және өзге де қаржылық қолдау тетіктері кеңейтілді. Сонымен қатар шағын және орта бизнестің қаржылық қызметтерді пайдалануында әлі де бірқатар кедергілер сақталып отырғаны айтылды.
Қазіргі таңда шағын және орта бизнеске бөлінген несие портфелі 218 триллион сумды құрайды. Бұл — жалпы ішкі өнімнің 12 пайызына тең. Алайда онлайн түрде берілетін кепілсіз микронесиелер үлесі әлі де төмен. Кепілсіз онлайн микронесие рәсімдеу үдерісі орта есеппен 7 күнге дейін созылады. Сондай-ақ кәсіпкерлердің бірнеше банктің ұсыныстарын бір жерден көріп, салыстырып, өзіне тиімді шартты таңдау мүмкіндігі жоқ.
Осыған байланысты таныстырылымда цифрлық қаржылық платформаны іске қосу ұсынылды. Бұл платформа арқылы кәсіпкер несие алуға өтініш беріп, бірнеше банктен коммерциялық ұсыныстар алып, оларды салыстырып, өзіне қолайлысын таңдай алады.
Платформа «Электронды үкімет» жүйесінің цифрлық деректер базаларымен интеграцияланады. Шағын және орта бизнес субъектілеріне қатысты мәліметтер автоматты түрде алынып, банктерге ұсынылады. Бұл несие беру барысында құжат жинау, артық уақыт жұмсау және адам факторын азайтуға мүмкіндік береді.
2026 жыл 1 желтоқсаннан бастап платформа аясында жасанды интеллект технологиялары элементтерін пайдаланатын баламалы скоринг жүйесін енгізу жоспарланып отыр.
Дәстүрлі скоринг негізінен несие тарихына сүйенсе, жаңа жүйе бизнес белсенділігі, коммуналдық төлемдер, қаржы айналымы, салық және басқа да цифрлық мәліметтерді ескеретін болады. Бұл несие тарихы жоқ кәсіпкерлерді де бағалап, оларға қаржылық қызметтерді пайдалануға жол ашады.
Сонымен қатар алдағы уақытта жасанды интеллект негізінде кәсіпкердің несие тарихын жақсарту, болашақтағы тәуекелдерді бағалау және бизнесті дамытуға қатысты ұсыныстар қалыптастыру мүмкіндігі қарастырылуда.
Коммерциялық банктер тарапынан «AI кеңесшісі» бағдарламасын іске қосу да жоспарланған. Бұл жүйе махаллалардың мамандану бағыты мен даму әлеуетін ескере отырып, бизнес идеяларды әзірлеуге және оларды қаржыландыру мүмкіндіктерін анықтауға көмектеседі.
Шағын бизнесті үздіксіз қолдау бағдарламасы аясында қосымша жеңілдіктер де қарастырылған. Бұған дейін микронесие алып, оң несие тарихын қалыптастырған кәсіпкерлер үшін кепілсіз микронесие көлемі 100 миллион сумнан 200 миллион сумға дейін ұлғайтылады.
Сондай-ақ несие немесе лизинг көлеміне қарамастан, оның 5 миллиард сумға дейінгі бөлігі бойынша пайыздық шығындар өтеледі.
Жыл сайын өз қызметін кеңейтіп, жоғары нәтижеге қол жеткізген 100 кәсіпкерлік субъектісіне цифрландыру, халықаралық стандарттар мен «жасыл» технологияларды енгізуге байланысты шығындар үшін 300 миллион сумға дейін грант бөлу ұсынылды.
Мемлекет басшысы ұсынылған бастамаларды қолдап, несие тарихы жоқ шағын және орта бизнес субъектілерінің қаржылық қызметтерге қол жеткізу мүмкіндігін кеңейту, платформаның қауіпсіздігі мен деректердің қорғалуын қамтамасыз ету жөнінде жауапты тұлғаларға тапсырмалар берді.
