Мемлекет басшысы электрондық сауданы дамыту және бонд қоймалар қызметін жетілдіруді тапсырды
Президент Шавкат Мирзиёев электрондық сауданы дамыту және бонд қоймалар қызметін жолға қоюға бағытталған ұсыныстар бойынша тұсаукесермен танысты.
Кейінгі сегіз жылда елімізде электрондық сауда көлемі 20 есеге өсіп, 1,3 миллиард долларға жетті. Цифрлық платформалар саны 120-дан асты. Өзін-өзі жұмыспен қамту тәртібінің кеңейтілуі, лицензиялау мен салық салудың жеңілдетілуі нәтижесінде салада 750 мың жоғары табысты жұмыс орны құрылып, бюджетке жыл сайын қосымша 200 миллиард сум салық түсімдері қамтамасыз етілуде.
Сонымен қатар, бұл бағытта әлі де пайдаланылмаған мүмкіндіктер көп екені атап өтілді. Атап айтқанда, Өзбекстанда электрондық сауданың бөлшек саудадағы үлесі 4–4,6 пайызды құрап, әлемдік орташа 22 пайыздық көрсеткіштен шамамен 5 есе төмен екені көрсетілді. Бұл көрсеткішті 9–11 пайызға дейін жеткізуге жеткілікті әлеует бар.
Таныстырылымда электрондық сауда инфрақұрылымын дамыту аясында импорт тауарларын кедендік төлемдер мен салықтарды кейінге қалдырылған тәртіппен төлеу шартымен кеден бақылауында сақтауға арналған арнайы қоймалар – бонд қоймалар ұйымдастыру мәселесіне ерекше назар аударылды.
Отырыста айтылғандай, тауарға кедендік төлемдерді оны сату кезінде төлеу жүйесін енгізу арқылы кемінде 500 миллион доллар инвестиция тартуға мүмкіндік туады. Мұндай тәжірибе Ресей, Қытай, Қазақстан, Біріккен Араб Әмірліктері, Ұлыбритания, Германия және Сингапур сияқты елдерде кеңінен қолданылып келе жатқаны айтылды.
Қазіргі таңда Өзбекстандағы қоймалардың жалпы ауданы 634 мың шаршы метрді құрайды, оның 72 пайызы Ташкент қаласы мен облысына тиесілі. Бар қоймалардың небәрі 34 пайызы ғана заманауи «А» санатына жатады. Сарапшылардың есептеуінше, тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз ету үшін алдағы бес жылда 2,5 миллион шаршы метр заманауи қойма қажет.
Осыған байланысты елде ірі халықаралық маркетплейстердің заманауи қоймалар желісін кеңейту ұсынылды.
Сондай-ақ, цифрлық платформалар мен бонд қоймаларды салық және кеден жүйелерімен терең интеграциялау қажеттігі айтылды. 2026–2028 жылдар аралығында пилоттық жоба ретінде «импорт – бонд қойма – арнайы электрондық сауда платформасы – тұтынушы» тізбегі негізінде жаңа механизм енгізу ұсынылды.
Оған сәйкес, тауарлар алдымен бонд қоймаларға орналастырылады, кейін арнайы электрондық сауда платформасы арқылы сатылады, ал кедендік декларациялау мен төлемдер тікелей сату кезеңінде жүзеге асырылады. Мұндай платформалар мен қоймалар арнайы реестрлерге енгізіліп, кеден органдарында тіркеледі.
Бұдан бөлек, бонд қоймалар жергілікті өндірушілерге сыртқы нарықтарға шығуды жеңілдетіп, айналым қаражатына түсетін жүктемені азайтып, логистикалық шығындарды төмендетіп, экспорттың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.
Мемлекет басшысы электрондық сауданы экономиканың маңызды қозғаушы күштерінің біріне айналдыру, осы салада заманауи инфрақұрылым қалыптастыру және сандық платформалар үшін қолайлы әрі ашық орта құру бойынша жауапты тұлғаларға тиісті тапсырмалар берді.
