Кэшбек тизими бекор қилинмайди – Солиқ қўмитаси
Солиқ қўмитаси ижтимоий тармоқларда кэшбек тизими бўйича тарқатилаётган турли хабарлар юзасидан расмий муносабат билдирди.
Унда кэшбек тизимини бекор қилиш режалаштирилмагани, аксинча, унинг қонуний ва адолатли ишлашини таъминлаш мақсадида назорат чоралари кучайтирилаётгани таъкидланди.
Маълум қилинишича, Президентимизнинг 2023 йил 5 апрелдаги ПҚ–113-сон қарори асосида “Ижтимоий ҳимоя ягона реестри” га киритилган фуқароларни қўллаб-қувватлаш мақсадида алоҳида имтиёзли кэшбек тартиби жорий этилган.
Унга мувофиқ, чакана савдо, умумий овқатланиш ҳамда аҳолига маиший хизмат кўрсатиш соҳаларида амалга оширилган харидлар учун қўй, мол ва парранда гўшти маҳсулотлари, тухум, ўсимлик ёғи, ун, шакар, дори воситалари ва тиббий хизматлар бўйича одатдаги 1 фоизлик кэшбек ўрнига харид суммасида тўланган қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС)нинг тўлиқ миқдори қайтариб берилиши белгиланган.
Бироқ айрим фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари ушбу имтиёздан ноқонуний фойдаланишга уринаётгани аниқланган. Хусусан, сохта ёки ҳақиқатга тўғри келмайдиган фискал чекларни расмийлаштириш орқали давлат бюджети ҳисобидан асоссиз равишда ҚҚС маблағларини қайтариб олиш ҳолатлари кузатилмоқда.
Солиқ қўмитаси маълумотларига кўра, жорий йил май ойининг ўзида республика бўйича 389 та корхона томонидан расмийлаштирилган шубҳали чеклар орқали ҚҚС қайтариб олишга уринган 248,5 минг нафар «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри»даги шахс шубҳали харидорлар реестрига киритилган. Шу муносабат билан 83,1 миллиард сўмлик кэшбек маблағини тўлаш вақтинча тўхтатилган. Апрель ойида эса мазкур кўрсаткич 122,1 минг нафар фуқаро ва 102,5 миллиард сўмни ташкил этган.
Ҳудудлар кесимида ҳам қатор қонунбузилишлар қайд этилган. Жумладан, Навоий вилоятида 13 та масъулияти чекланган жамиятга тегишли онлайн назорат-касса машиналари чеклари орқали 105 минг 524 нафар фуқаро томонидан рўйхатдан ўтказилган 34,8 миллиард сўмлик кэшбек маблағлари тўлиқ ушлаб қолинган ҳамда тўлаб берилмаган.
Фарғона вилоятида 5 та МЧЖга тегишли чеклар асосида рўйхатдан ўтган 38,3 миллиард сўмлик кэшбек маблағидан фақат 3,9 миллиард сўми тўловга тасдиқланган, 34,4 миллиард сўми эса ушлаб қолинган.
Андижон вилоятида эса 100 минг 458 нафар фуқаро томонидан расмийлаштирилган 34,1 миллиард сўмлик кэшбек маблағидан 5,8 миллиард сўми тўловга маъқулланган, 23,8 миллиард сўми эса тўлаб берилмаган.
Солиқ қўмитасининг таъкидлашича, аниқланган ҳолатлар кэшбек тизимининг ўзи билан эмас, балки ундан ноқонуний манфаат кўришга уринган шахслар ҳаракатлари билан боғлиқ. Шу боис давлатнинг мақсади кэшбек тизимини бекор қилиш эмас, балки унинг қонуний, шаффоф ва манзилли ишлашини таъминлашдан иборат.
Мутасаддиларнинг қайд этишича, кэшбек тизими аҳолининг чек талаб қилиш маданиятини шакллантириш, солиқ интизомини мустаҳкамлаш, нақд пулсиз ҳисоб-китобларни рағбатлантириш ҳамда яширин иқтисодиёт улушини қисқартиришда муҳим аҳамият касб этмоқда.
Шу муносабат билан фуқароларга «Солиқ» мобил иловасида фақат ўзлари амалга оширган харид учун берилган чекларни рўйхатдан ўтказиш, бошқа шахсларга тегишли чеклардан фойдаланмаслик қатъий тавсия этилди.
Агар сохта чекларни сотиш ёки харид қилиш ҳолатларига дуч келинса, Солиқ органларининг Комплаенс ва коррупцияга қарши назорат бўлинмаларига белгиланган тартибда мурожаат қилиш мумкин.
Эслатиб ўтамиз, Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 12 майдаги 255-сон қарорига мувофиқ, бошқа шахсга тегишли чекдан унинг розилигисиз фойдаланган ёки қонунчиликда белгиланган тартибни бузган ҳолда кэшбек олишга уринган жисмоний шахслар шубҳали харидорлар реестрига киритилади ва уларга нисбатан тегишли чеклов чоралари қўлланилади.
Шаҳноза Маматуропова, ЎзА
