Ibn Sino merosi — zamonaviy tibbiyot sari buyuk ko‘prik
Buxoroda XIV Xalqaro Ibn Sino o‘qishlari boshlandi Buxoro — ming yillar davomida ilm-fan, tafakkur va ma’rifat beshigi bo‘lib kelgan qadimiy zamin. Bu tabarruk yurtda bundan o‘n asr avval dunyo ilm-fanining rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk alloma Abu Ali ibn Sino kamol topgan. Bugun esa uning nomi bilan ataluvchi nufuzli xalqaro ilmiy anjuman yana Buxoroni jahon tibbiyot ahli diqqat markaziga olib chiqmoqda.
14–16-avgust kunlari Buxoro shahrida “Abu Ali ibn Sino: zamonaviy tibbiyot va xalq tabobati — innovatsiyalar va investitsiyalar” mavzusida XIV Xalqaro Ibn Sino o‘qishlari o‘tkazilmoqda.
Mazkur xalqaro anjuman oddiy ilmiy tadbir emas. U — o‘tmish va bugun, buyuk ilmiy meros va zamonaviy texnologiyalar, qadimiy tabobat tajribasi va zamonaviy tibbiyot imkoniyatlarini birlashtiruvchi o‘ziga xos ilmiy maydon.
Anjumanda dunyoning turli mamlakatlaridan yetakchi olimlar, akademiklar, tibbiyot mutaxassislari, soha ekspertlari va tadqiqotchilar ishtirok etmoqda. Hindiston, Xitoy, Koreya, Indoneziya, Eron, Turkiya, Italiya, Rossiya, Pokiston, Tojikiston va Qirg‘izistondan tashrif buyurgan mutaxassislar Buxoroda bir maqsad — inson salomatligi yo‘lida ilm-fan imkoniyatlarini yanada kengaytirish g‘oyasi atrofida jam bo‘lmoqda.
Abu Ali ibn Sino nomi nafaqat Sharq, balki butun insoniyat ilm-fani tarixida alohida o‘rin tutadi. Uning tibbiyotga oid qarashlari, kasalliklarni aniqlash va davolash usullari, dorishunoslik, inson anatomiyasi va fiziologiyasiga doir ilmiy xulosalari asrlar davomida tibbiyot taraqqiyotiga xizmat qilib kelgan.
Ibn Sinoning eng buyuk jihatlaridan biri shundaki, u tibbiyotga faqat kasallikni davolash vositasi sifatida emas, balki inson hayoti, uning jismoniy va ruhiy holati bilan chambarchas bog‘liq murakkab ilm sifatida qaragan.
Bugun, oradan ming yilga yaqin vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, uning ilmiy qarashlari zamonaviy tibbiyot oldida turgan ko‘plab masalalar bilan hamohang jaranglaydi. Zero, inson salomatligi, kasalliklarning oldini olish, sog‘lom turmush tarzi va samarali davolash usullarini izlash kabi masalalar hech qachon o‘z dolzarbligini yo‘qotmaydi.
Xalqaro o‘qishlarning asosiy maqsadi ham aynan ana shu bebaho ilmiy merosni chuqur o‘rganish, Ibn Sino ilgari surgan ilmiy g‘oyalarni zamonaviy tibbiyot yutuqlari bilan uyg‘unlashtirish, xalq tabobatiga ilmiy yondashuvni kuchaytirish va xalqaro hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishdan iborat.
Anjuman davomida Ibn Sinoning tibbiyot, farmakologiya, anatomiya, fiziologiya va sog‘liqni saqlash sohalariga qo‘shgan ulkan hissasi atroflicha muhokama qilinmoqda. Uning asarlarida aks etgan ilmiy g‘oyalarning bugungi tibbiyot uchun ahamiyati, ularni zamonaviy tadqiqotlar bilan uyg‘unlashtirish imkoniyatlari yuzasidan fikr almashilmoqda.
Ayniqsa, zamonaviy tibbiyot bilan xalq tabobati o‘rtasidagi munosabat, tabiiy davolash usullarini ilmiy jihatdan o‘rganish, innovatsion tibbiy texnologiyalarni amaliyotga joriy etish, ilmiy tadqiqot natijalarini klinik amaliyotga olib kirish va tibbiyot sohasiga investitsiyalar jalb etish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Bu jihatdan anjuman nafaqat o‘tmishni yodga olish, balki kelajak tibbiyotining yo‘nalishlarini belgilashga xizmat qiladigan muhim ilmiy platforma sifatida namoyon bo‘lmoqda.
XIV Xalqaro Ibn Sino o‘qishlari doirasida ilmiy ma’ruzalar, panel muhokamalari, davra suhbatlari va amaliy mahorat darslari tashkil etilmoqda.
Ularda ishtirokchilar tibbiyotdagi eng yangi yondashuvlar, innovatsion texnologiyalar, ilmiy izlanishlar natijalari va ilg‘or xalqaro tajribalar bilan o‘rtoqlashmoqda. Turli mamlakatlardan kelgan olimlarning bir maydonda uchrashishi esa yangi ilmiy aloqalar, qo‘shma tadqiqotlar va istiqbolli loyihalar uchun mustahkam zamin yaratmoqda.
Zero, bugungi tibbiyot bir mamlakat yoki bir ilmiy maktab doirasidagina rivojlanmaydi. Zamonaviy tibbiyotning eng katta yutuqlari turli soha va mamlakatlar olimlarining hamkorligi, bilim va tajriba almashinuvi natijasida yuzaga kelmoqda. Shu ma’noda Buxorodagi Ibn Sino o‘qishlari ham ilmiy fikrlar uchrashadigan, tajribalar uyg‘unlashadigan va yangi g‘oyalar tug‘iladigan xalqaro minbarga aylanmoqda.
Bugun Buxoroda Ibn Sino nomi ostida dunyoning turli mamlakatlaridan olimlarning jam bo‘lishi chuqur ramziy ma’noga ega. Bir paytlar shu zamin farzandi bo‘lgan Ibn Sino o‘z asarlari orqali ilm chegaralarini kengaytirgan bo‘lsa, bugun uning nomi bilan ataluvchi anjuman dunyo olimlarini Buxoroda yana birlashtirmoqda. Kecha Buxorodan dunyoga tarqalgan ilmiy tafakkur bugun yana Buxoroda xalqaro ilmiy muloqot shaklida namoyon bo‘lmoqda.
Eng muhimi, anjuman doirasidagi muhokamalar faqat ilmiy minbarlarda qolib ketmasligi, amaliy tibbiyot, ilmiy tadqiqotlar, innovatsion loyihalar va xalqaro hamkorlikka xizmat qilishi ko‘zda tutilmoqda.
XIV Xalqaro Ibn Sino o‘qishlarining yana bir muhim jihati — yosh tadqiqotchilar va tibbiyot mutaxassislari uchun ham katta imkoniyat yaratayotganidir. Chunki buyuk alloma merosini o‘rganish — faqat tarixni anglash emas, balki ilmga yangicha nigoh bilan qarash, izlanish va yangilik yaratishga intilishdir.
Ibn Sino merosi bizga bir haqiqatni eslatadi: ilmning haqiqiy qadri uning inson hayotini yaxshilashga xizmat qilishi bilan belgilanadi.
Bugungi zamonaviy texnologiyalar, sun’iy intellekt, yangi diagnostika usullari, innovatsion dori vositalari va ilg‘or davolash metodlari qanchalik rivojlanmasin, ularning bosh maqsadi o‘zgarmaydi — inson hayoti va salomatligini asrash.
Shu bois Buxoroda o‘tkazilayotgan xalqaro anjuman Ibn Sinoning buyuk ilmiy merosiga berilayotgan yuksak ehtirom bilan birga, uning ilmiy tafakkurini kelajak tibbiyotining yangi imkoniyatlari bilan bog‘lashga qaratilgan muhim qadamdir.
XIV Xalqaro Ibn Sino o‘qishlari — bu o‘tmish bilan faxrlanishning o‘zi emas. Bu — buyuk ajdodlar merosidan kuch olib, kelajak sari dadil qadam tashlashdir.
Buxoroda yangrayotgan ilmiy fikrlar, bildirilayotgan takliflar va shakllanayotgan xalqaro hamkorliklar kelgusida yangi tadqiqotlar, innovatsion loyihalar va tibbiyot sohasidagi muhim tashabbuslarga yo‘l ochishi shubhasiz.
Bir zamonlar Ibn Sino Buxorodan turib insonzat tibbiy tafakkurining ufqlarini kengaytirgan edi. Bugun esa uning nomi ostida dunyo olimlari yana Buxoroda jam bo‘lib, tibbiyotning ertangi kuni haqida fikr yuritmoqda. Bu esa bir haqiqatni yana bir bor namoyon etadi: buyuk ilmiy meros vaqt bilan eskirmaydi — aksincha, har bir yangi avlod qo‘lida yangi ma’no va yangi imkoniyat kasb etadi.
XIV Xalqaro Ibn Sino o‘qishlari 16-avgustga qadar davom etadi. Unda ilgari surilayotgan ilmiy g‘oyalar, taklif va tashabbuslar xalqaro ilmiy hamkorlikni yanada mustahkamlash, zamonaviy tibbiyot va xalq tabobati o‘rtasidagi ilmiy aloqalarni rivojlantirish hamda inson salomatligi yo‘lidagi yangi imkoniyatlarni kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Zarif Komilov, O‘zA muxbiri
