Британия: Даунинг-стритдаги ўн йиллик сиёсий нотинчлик
Сўнгги 10 йил ичида Буюк Британия Бош вазири қароргоҳи – Даунинг-стрит ҳокимият тез-тез ўзгариши ва сиёсий беқарорлик рамзига айланди, дейиш мумкин.
2016 йилдан бери бу даргоҳда 6 нафар Бош вазир ишлади, ҳар бир истеъфо ички инқироз, партия бўлиниши ёки ижтимоий-сиёсий босим туфайли юз берди.
2010 йил Британия ҳукумати тепасига келган Дэвид Кэмерон 2016 йил июнь ойида Қироллик сиёсати учун бурилиш нуқтасига айланган “Brexit” референдумидан кейин истеъфога чиқди. Унинг ўрнини эгаллаган Тереза Мей ҳам 2019 йил парламент инқирози ва қўллаб-қувватлов йўқолиши шароитида жойини бўшатди.
Сўнгра Борис Жонсон 2022 йилгача Бош вазир бўлиб ишлади. Тўғри, у кейинги сайловда ҳам ғалаба қозонди, лекин партияси ичидаги жанжал ва сиёсий келишмовчилик босими остида лавозимини тарк этишга мажбур бўлди. Ундан кейин бошқарувни қўлга олган Лиз Трасс олий ўриндиқда атиги 50 кун ўтириб, бош вазирлик “мазаси”ни татиб кўришга ҳам улгурмади. Бу сиёсатчининг иқтисодий дастурига бозор кескин муносабат билдирди.
2022 йил катта сиёсат майдонига Риши Сунак чиқди. Унинг етакчилиги 2024 йилгача чўзилди. Дарвоқе, сўнгги ўн йиллик сиёсий беқарорлик даврида умумий сайловда мағлубиятга учраб лавозимидан кетган биринчи бош вазир айнан Сунак.
Шундан кейин навбат Кир Стармерга келди. Сиёсий инқироз давридан кейин барқарорлик ваъдаси билан олий майдонга чиққан Стармер 2026 йилгача ишлади. Афсуски, унинг ваколати муддати ҳам ўзи истаганидек кечмади. Сиёсатчи муддатидан олдин фаолиятини тўхтатди. Ҳолбуки, аввалроқ Европа Комиссияси президенти Урсула фон дер Ляйен Стармернинг ишини юқори баҳолаб, у қисқа вақт ичида Европа ва Украина хавфсизлигини мустаҳкамлашга муносиб ҳисса қўшган давлат арбобига айланганини таъкидлаган эди.
Стармер истеъфога чиқиши ЕИнинг Буюк Британия билан саммити режаси қайта кўриб чиқилишини тақозо этмоқда. Иттифоқ 22 июлга режалаштирилган анжуман форматини ўзгартириш ёки умуман бекор қилиш зарурати мавжудлигини тахмин қилмоқда.
ЕК вакили сўзларига кўра, ЕИ ва Қироллик ўртасидаги муносабат мустаҳкам, бироқ Лондондаги сиёсий ўзгариш туфайли Брюссель айни пайт Европа Кенгаши ва Буюк Британия билан бирга учрашувни олдин келишилганидек ўтказиш мақсадга мувофиқлиги масаласини кўриб чиқяпти.
С.Раҳимов, ЎзА
