38-Халқаро информатика олимпиадасининг биринчи кун натижалари қандай?
38-Халқаро информатика олимпиадасининг (IОI 2026) биринчи мусобақа куни натижалари халқаро терма жамоалар ўртасидаги рақобатнинг юқори даражасини кўрсатди.
2025 ва 2026 йилларда таркиби 4 нафар иштирокчидан иборат бўлган 73 та терма жамоа натижалари ўзаро таққосланганда, 35 та мамлакатда ўртача натижа яхшиланган, 38 тасида эса пасайиш қайд этилган. Барча таққосланадиган жамоалар бўйича ўртача динамика − 7,34 баллни, яъни − 1,84 фоизни ташкил этган.
Шу билан бирга, айрим давлатлар биринчи кун натижаларида сезиларли ўсишни намойиш этди. Мутлақ ўсиш бўйича Дания +47,59 балл билан биринчи ўринни эгаллаган. Унинг ўртача натижаси 73,16 баллдан 120,75 баллга кўтарилиб, ўсиш 65,05 фоизни ташкил этган.
Кейинги ўринларда Грузия (+36,50 балл), Жанубий Африка (+34,57), Литва (+34,03), Аргентина (+32,00) ва Греция (+31,48) жойлашган. Ўзбекистон +27,12 баллик ўсиш билан ушбу рейтингда 9-ўринни қайд этган.
Биринчи куннинг мутлақ натижалари бўйича эса Хитой 246,90 балл билан етакчилик қилган. Австралия 211,75, Япония 210,50 ва АҚШ 205,50 балл билан кейинги ўринлардан жой олган.
Корея Республикаси 192,75, Гонконг 189,90, Туркия 189,75, Польша 188,90 ва Хорватия 184 балл билан кейинги ўринларни эгаллаган. Ўзбекистоннинг ўртача натижаси 174,50 балл бўлиб, 14-ўринни қайд этган.
Қизиқарли жиҳати шундаки, юқори натижа қайд этган жамоаларнинг барчасида ҳам ўтган йилга нисбатан ўсиш кузатилмаган. Масалан, Хитой 246,90 балл билан мутлақ етакчиликни сақлаб қолган бўлса-да, унинг натижаси 2025 йилга нисбатан 47,09 баллга камайган. Шунга қарамай, Хитой яқин рақобатчиларидан сезиларли даражада олдинда қолган.
АҚШ юқори натижа билан бирга ижобий динамикани ҳам қайд этган: мамлакатнинг ўртача кўрсаткичи 186,55 баллдан 205,50 баллга кўтарилиб, +18,96 балл ёки 10,16 фоиз ўсишни ташкил этган.
Умумий иштирокчилар кесимида ҳам биринчи кун натижалари ўтган йилга нисбатан пасайган. 2025 йилда 326 нафар иштирокчининг ўртача натижаси 135,43 баллни ташкил этган бўлса, 2026 йилда мазкур кўрсаткич 118,45 балл бўлган. Бироқ, иштирокчилар ва мамлакатлар сонидаги фарқ сабабли ушбу кўрсаткичларни тўғридан-тўғри таққослаш тўлиқ холис мезон ҳисобланмайди.
Ҳар икки йилда қатнашган 84 мамлакат доирасида ҳам ўртача натижа 136,26 баллдан 125,14 баллга тушган. Энг холис таққослаш мезони ҳисобланган таркиби 4 нафардан иборат 73 та терма жамоа кесимида эса ўртача пасайиш 7,34 баллни ташкил этган.
Шу нуқтаи назардан, IОI 2026 биринчи куни натижаларида икки хил тенденция кузатилмоқда: бир томондан, Хитой, Австралия, Япония каби анъанавий кучли жамоалар юқори мутлақ натижаларни қайд этган бўлса, иккинчи томондан Дания, Грузия, Литва, Ўзбекистон, АҚШ каби терма жамоалар ўтган йилга нисбатан сезиларли ўсишни намойиш этган.
Олимпиаданинг биринчи куни натижалари шуни кўрсатмоқдаки, юқори натижа ва натижа ўсиши ҳар доим ҳам бир хил кўрсаткич эмас. Айрим жамоалар юқори позициясини сақлаб қолган бўлса, бошқалари эса йиллик ўсиш суръати бўйича ажралиб турган. Бу эса IОI 2026даги рақобатнинг нафақат натижа, балки динамика нуқтаи назаридан ҳам юқори эканини кўрсатади.
Н.Усмонова,
ЎзА
