Солиқ қўмитасига 296,3 миллиард сўмлик 64 та шикоят келиб тушган
Ўзбекистонда солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштириш, тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳамда судларга тушаётган юкламани камайтириш мақсадида солиқ низоларини судгача ҳал этиш амалиёти изчил ривожлантирилмоқда.
Мазкур йўналишда амалга оширилаётган ишлар натижаси сифатида 2026 йил 1 апрель ҳолатига кўра муайян кўрсаткичлар шаклланди.
Солиқ қўмитасининг маълумотларига кўра, ушбу санага қадар Солиқ қўмитасига жами 296,3 миллиард сўмлик 64 та солиқ низоси бўйича шикоят келиб тушган. Бу кўрсаткич тадбиркорлар ва солиқ тўловчиларнинг ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилишда маъмурий тартибдан фаол фойдаланаётганини кўрсатади.
Мурожаатларнинг таҳлили шуни кўрсатадики, уларнинг асосий қисми солиқ текширувлари натижалари билан боғлиқ. Хусусан, 230,3 миллиард сўмлик 46 та мурожаат солиқ аудити, яна 66 миллиард сўмлик 18 та мурожаат эса сайёр солиқ текширувлари юзасидан келиб тушган. Бу эса текширув жараёнлари тадбиркорлик субъектлари билан ўзаро муносабатларда энг кўп баҳсли нуқта бўлиб қолаётганини англатади.
Шу билан бирга, келиб тушган шикоятларни кўриб чиқиш жараёнида муайян мувозанат сақланаётгани ҳам кузатилади. Жумладан, 0,6 миллиард сўмлик 3 та мурожаат бўйича солиқ тўловчиларнинг позицияси қисман қаноатлантирилган. Бу ҳолат солиқ органлари томонидан ҳам қарорлар қайта кўриб чиқилаётганини ва айрим ҳолларда тадбиркорлар манфаатлари инобатга олинаётганини кўрсатади.
Бироқ, умумий кўрсаткичларга назар ташланса, 190,8 миллиард сўмлик 46 та мурожаат бўйича солиқ органлари қарорлари ўз кучида қолдирилган. Бу эса қабул қилинган қарорларнинг асосий қисми қонунчилик талабларига мувофиқ деб топилаётганини англатади.
Шу билан бирга, ушбу ҳолат тадбиркорлар томонидан тақдим этилаётган шикоятлар сифатини янада ошириш зарурлигини ҳам кўрсатиши мумкин.
Айни пайтда 104,9 миллиард сўмлик 15 та мурожаат бўйича ўрганиш ишлари давом этмоқда. Бу эса тизимнинг доимий ишчи ҳолатда эканини, ҳар бир мурожаат атрофлича таҳлил қилинаётганини билдиради.
Солиқ низоларини судгача ҳал этиш механизмининг самарали ишлаши бир нечта муҳим омилларга боғлиқ. Биринчидан, солиқ текширувлари жараёнида шаффофлик ва аниқликни таъминлаш зарур.
Иккинчидан, тадбиркорларнинг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш орқали улар томонидан асосланган ва далилли мурожаатлар улушини кўпайтириш мумкин.
Учинчидан эса, солиқ органлари томонидан қабул қилинаётган қарорларнинг сифатини янада ошириш муҳим аҳамият касб этади.
Умуман олганда, солиқ низоларини судгача ҳал этиш амалиёти нафақат суд тизими юкламасини камайтиради, балки давлат ва бизнес ўртасидаги ишончни мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Бу эса, ўз навбатида инвестиция муҳитини яхшилаш ва иқтисодий фаолликни рағбатлантиришда муҳим омил бўлиб хизмат қилади.
Ш.Маматуропова, ЎзА
