Ўзбекистонда ипотека кредитлари ҳажми қарийб 33 фоизга ошди
Сўнгги йилларда аҳолини муносиб уй-жой билан таъминлаш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди. Бу борада ипотека кредитлаш тизимини такомиллаштириш, аҳоли учун қулай молиявий механизмларни жорий этиш ва янги турар-жойлар қурилишини қўллаб-қувватлаш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.
Натижада юртдошларимизнинг ўз хонадонига эга бўлиш имкониятлари тобора кенгайиб, уй-жой бозорида фаоллик ортиб бормоқда. 2026 йилнинг дастлабки беш ойида қайд этилган кўрсаткичлар ҳам мазкур соҳадаги ижобий тенденцияларни яққол намоён этмоқда.
Марказий банкнинг маълум қилишича, тижорат банклари томонидан 2026 йилнинг январь–май ойларида 34,7 минг нафар фуқарога 10,6 триллион сўмлик ипотека кредити ажратилгани аҳолининг уй-жойга бўлган талаби юқори даражада сақланиб қолаётганидан далолат беради.
Қайд этилишича, мазкур кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 2,6 триллион сўмга ёки қарийб 33 фоизга ошган. Бу эса ипотека кредитларидан фойдаланиш имкониятлари кенгайиб бораётганини ҳамда банк секторининг уй-жой бозорини молиялаштиришдаги фаоллиги ортаётганини кўрсатади.
Таҳлиллар ипотека маблағларининг асосий қисми янги қурилган уй-жойларни сотиб олишга йўналтирилаётганини кўрсатмоқда. Ажратилган кредитларнинг 76 фоизи бирламчи уй-жой бозори ҳиссасига тўғри келгани қурилиш соҳасидаги фаолликни янада рағбатлантирмоқда.
Бирламчи бозор улушининг юқорилиги аҳолининг замонавий инфратузилмага эга янги турар-жой мажмуаларига қизиқиши ортиб бораётганини англатади. Шу билан бирга, қурилиш ташкилотлари учун ҳам янги лойиҳаларни амалга ошириш имкониятлари кенгаймоқда. Қолаверса, ипотека кредитларининг 24 фоизи иккиламчи уй-жой бозорига йўналтирилган бўлиб, бу мавжуд уй-жой фондининг ҳам харидоргирлигини сақлаб қолаётганини кўрсатади.
Ҳисобот даврида ипотека кредитларининг ўртача фоиз ставкалари молиялаштириш манбасига қараб 16,8 фоиздан 21,7 фоизгача бўлган диапазонда шаклланган. Бу кўрсаткичлар ипотека бозорида давлат қўллаб-қувватлаётган дастурлар билан тижорат шартлари асосида ажратилаётган кредитлар ўртасида муайян фарқ сақланиб қолаётганини англатади.
Иқтисодчиларнинг таъкидлашича, ипотека кредитлаш ҳажмининг ўсиши аҳолининг уй-жой шароитларини яхшилаш билан бирга қурилиш материаллари ишлаб чиқариш, транспорт, хизмат кўрсатиш ва савдо каби қатор соҳалар ривожига ҳам ижобий таъсир кўрсатади. Чунки ҳар бир янги қурилаётган уй-жой ортида ўнлаб турдош тармоқларнинг фаолияти мужассам.
Ипотека бозоридаги ижобий динамика аҳоли даромадлари, банк тизими барқарорлиги ва қурилиш соҳасидаги инвестиция фаоллигининг муҳим индикаторларидан бири ҳисобланади. 2026 йилнинг дастлабки ойларида қайд этилган ўсиш суръати мамлакатда уй-жой бозорини ривожлантиришга қаратилган ислоҳотлар ўз самарасини бераётганини кўрсатмоқда.
Шу тариқа, ипотека кредитлари ҳажмининг ортиши нафақат минглаб оилаларнинг ўз уйига эга бўлиш орзусини рўёбга чиқармоқда, балки иқтисодиётнинг муҳим тармоқларидан бири бўлган қурилиш соҳасининг барқарор ўсиши учун ҳам мустаҳкам асос яратмоқда.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, ипотека кредитлари ҳажмининг ортиши аҳолининг уй-жойга бўлган эҳтиёжини қондириш, қурилиш соҳасини қўллаб-қувватлаш ва иқтисодий фаолликни рағбатлантиришда муҳим омил бўлиб хизмат қилмоқда. Айниқса, кредитларнинг асосий қисми янги уй-жойлар харидига йўналтирилаётгани қурилиш тармоғида барқарор ўсиш кузатилаётганидан далолат беради. Бу эса, ўз навбатида минглаб оилаларнинг турмуш шароитини яхшилаш, замонавий турар-жойларга эга бўлиш имкониятларини кенгайтириш ҳамда мамлакатда уй-жой сиёсати самарадорлигини оширишга хизмат қилмоқда.
Шаҳноза Маматуропова,
ЎзА
