Хантавируснинг пандемияга айланиш хавфи қай даражада?
Шу кунларда дунё жамоатчилиги саҳнида хантавирус эпидемияси тарқалган “MV Hondius” саёҳат кемаси ҳаракатини диққат ва хавотир билан кузатмоқда. Гап шундаки, 24 апрель куни Аргентинадан Кабо-Вердега кетаётган, Цент-Елена ва “Юксалиш” оролларида тўхтаб ўтган кемада бир неча йўловчи номаълум хасталик туфайли ҳаётдан кўз юмгани ҳақида хабар тарқалди. Кейинчалик “Oceanwide Expeditions” компанияси журналистларга Голландиянинг икки фуқароси ва бир германиялик сайёҳ ҳалок бўлганини тасдиқлади.
Кемада 12 мамлакатдан сайёҳлар бор эди. Илк хатарли ҳолат май ойи бошида қайд этилган.
Хўш, ҳозирча эпидемия сифатида таърифланаётган воқеа ҳалокатли пандемияга айланиши мумкинми? Инсоният юз минглаб одамнинг бевақт ўлимига сабаб бўлган, дунё иқтисодиётини қийин ҳолатга солиб қўйган коронавирус пандемиясини бошдан кечирганига ҳали кўп вақт бўлгани йўқ. Табиийки, янги вирус тарқалибди, деса юраги безиллаб қолган одамлар хантавирус ҳам глобал миқёсда тарқалиб кетишидан хавфсираши турган гап. Шу боис ҳамон океанда қолаётган кемани ҳеч бир давлат ўз соҳилига яқинлашишини истамаяпти.
Маълумотга кўра, хантавирус камдан-кам учрайдиган, аммо эҳтимолий хавфи жуда юқори вирус бўлиб, инсонга кемирувчидан юқар экан.
Куни кеча Испания ҳукумати кема мамлакат қирғоғида лангар ташлашига рухсат берди, мазмунидаги хабар тарқалди. Шунингдек, қироллик расмийлари “барча йўловчилар мажбуран карантинга жойлаштирилишини эълон қилди. Сайёҳлар Мадриддаги ихтисослашган клиникага жойлаштирилиб, ПЦР тестидан ўтказилади ва алоҳида хоналарда ихоталанади. Тегишли аломат намоён қилганлар салбий босим палаталарига ўтказилади.
Францияда эса хантавирусга чалинганлар билан алоқада бўлган саккиз киши карантинга олинди. Улардан бири инфекцияси тасдиқланган одам билан бир самолётда учган. Шифокорлар бу эркакда хасталикнинг енгил белгилар борлигини аниқлаган. Тест эса манфий натижа берган. Қолган етти киши кемадан тушган одам билан алоқада бўлган.
Кема саҳнидаги яна беш нафар француз фуқароси Канар оролларига келганидан кейин, 24-48 соат ичида ватанига қайтарилиши керак. Улар қуруқликка тушгач, текширувдан ўтади, Францияга келгандан кейин ҳам яна тест топшириши шарт.
Саёҳат кемасида аниқланган ноёб “Andes” хантавируси ҳолати ҳақида Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) ҳам изоҳ берди. Тузилма масъуллари дунё учун хавф пастлиги, ҳозирги вазият янги пандемия тарқалишига сабаб бўлмаслигини таъкидламоқда.
ЖССТ маълумотига кўра, айни пайт 8 ҳолат, жумладан 3 ўлим қайд этилган. Вирус одамдан одамга юқиши мумкин, аммо фақат яқин ва узоқ муддатли алоқа, масалан, оилада ёки вирусли одамни парвариш қилиш орқали.
Инкубация даври олти ҳафтагача давом этади. Шунинг учун мутахассислар янги ҳолатлар эҳтимолини истисно қилмаяпти.
Шу билан бирга ЖССТ Бош директори хантавирус янги CОVID-19 эмаслигини таъкидлади. Унинг айтишича, ҳозир жамоат саломатлиги хавфи паст. Бу коронавирус такрорланиши эмас.
Воқеадан АҚШ Президенти Дональд Трамп ҳам хабардор. У хантавирус билан боғлиқ вазият назорат остида эканини билдирди.Америка етакчиси эса коронавирусдан фарқли ўлароқ, бу вирус одамдан одамга осонликча юқмаслигини қўшимча қилган.
Аслида, бу хабарлар одамларни хотиржам қилиши керак, лекин бундай бўлмаяпти, чамаси. Куни кеча Канар оролларида вирус юқтирган йўловчиларни олиб кетаётган кема туфайли маҳаллий аҳоли намойишга чиққан. Порт ишчилари хавфсизлик кафолати ва аниқ кўрсатма талаб қилиб, норозилик билдирмоқда. Баъзилар инфекция орол бўйлаб тарқалишидан қўрқиб, кеманинг соҳил томон сузишини тўсиб қўйиш билан таҳдид қиляпти.
С.Раҳимов, ЎзА
