English
Chinese
Turkish
Tajik
Kyrgyz
Turkmen
Japanese
Arabic
English
French
Spanish
Русский
German
Ўзбек
Oʻzbek
Қазақ
«NFT»нинг иқтисодиёт ва молияга таъсири қандай?
19:25 / 2022-11-20

Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги вакиллари Абу-Дабида бўлиб ўтган «Жаҳон Медиа конгресси» доирасида «Рақамли келажак институти» асосчиси Марк Ван Рийменем маърузасида иштирок этди.

Йиғилишда, дастлаб, муҳокама қилинган «Non-fungible Token» мавзуси мазмун-моҳияти тушунтирилди. Жумладан, мазкур атама инглиз тилидан олинган бўлиб, «алмаштирилмайдиган белгилар» – рақамли технологиялар даврида эгалик ҳуқуқи маъносини англатиши айтилди.

Соҳа бўйича мутахассис, тўрт китоб ва юзлаб илмий мақолалар муаллифи Марк Ван Рийменем ҳақиқийлик ва эгалик ҳуқуқини тасдиқлаш учун ишлатиладиган рақамли идентификатор, айнан ушбу атамага тўғри келишини таъкидлаб, бошқа қизиқарли маълумотларга ҳам тўхталди.

У, шунингдек, «NFT» глобал интернет тизимида инқилоб қиладими?», «Эгалик ҳуқуқини исботлаш орқали нималарга эришамиз?», «NFT иқтисодиёт ва молияга қандай таъсир қилади?» каби саволларга жавоб берди.

Маърузачининг таъкидлашича, «NFT» ҳар қандай маҳсулот бўлиши мумкин. Аҳамиятлиси, уларни яратиш учун кодлаш қобилияти умуман талаб қилинмайди.

«NFT» одатда фотосурат, видео ва аудио каби рақамли файлларни ўз ичига олади. Қайд этилишича, NFT бозори 2020-2021 йиллар оралиғида кескин ўсган. Рақамларга мурожаат қилсак, ўтган йил унинг савдоси 17 миллиард доллардан ошган.

– Бугунги рақамли дунёда «Non-fungible Token»га эгалик қилиш инсониятга катта имконият тақдим этмоқда. Хусусан, бирор инсон рақамли ҳуқуққа эгалигини исботлай олса, уни сотиши, ижарага бериши, ундан қарз олиши, ҳатто, уни гаров сифатида бериши мумкин. Яъни сиз нақд пул эмас, крипто валюта ёрдамида ҳар қандай маҳсулотга тўлов қила оласиз, – дейди Марк Ван Рийменем.

«Non-fungible Token» иқтисодиёт ва молияга қандай таъсир қилади?

«Aлмаштирилмайдиган белгилар» рақамли активларнинг янги шакли бўлиб, бозорга яқинда кириб келган. Шунга қарамай, улар аллақачон молиялаштириш ва инвестициялар шаклини яратишга ёрдам беряпти.

Янги валюта шаклини яратиш билан бир қаторда, «NFT» онлайн бўшлиқлар учун рақамли калит сифатида фойдаланилмоқда. Бу белги ва бренд эгаси ўртасида тўғридан-тўғри мулоқот қилиш имконини беради.

Масалан, «NFT» аъзолик карталари ёки чипталар каби ишлаши мумкин. Марказлашмаган молиявий иловалар сонининг ортиб бориши билан «NFTдан ишончли воситачиларга эҳтиёж сезмасдан ҳам кредит олиш учун фойдаланиш мумкин.

Шунингдек, санъат асарларини сотиб олиш учун ишлатилиши мумкин. Бу ўз санъатини сотмоқчи бўлган рассомлар учун ўзига хос бозор. Кўплаб рассомлар блокчейнда санъат асарлари тўпламини чиқармоқда, бу эса уларни одамларга кўпроқ пул эвазига сотиш имконини беради. Ушбу янги ишланманинг салбий томони шундаки, сотиладиган кўплаб «NFT» ўртача имкониятга эга инсонлар учун жуда қиммат ҳисобланади.

«NFT» глобал молиявий тизимга чуқур таъсир кўрсатиши мумкин. Бу янада барқарор молиявий тизимни яратишга, илгари тизимдан четлаштирилган шахслар учун имконият яратишга қўл келади.

Бундан ташқари, улар барқарор яшил иқтисодиётга ўтишни тезлаштириши кутилмоқда, аммо янги технология глобал молиявий тизимга қандай таъсир қилишини кўришга эрта.

Хуллас, «Non-fungible Token» глобал савдо ва молияни инқилоб қилиш потенциалига эга. Турли хил активлар, жумладан, реал валюталар ва рақамли активларни модернизация қилиш табиий. Ундан фойдаланиш, шунингдек, савдони молиялаштириш воситаларининг хавфсиз ҳаракатланишига имкон беради, бу узлуксиз ҳисоб-китобларни осонлаштиради.

 

Аҳрор Назарқулов,

Беҳруз Худойбердиев тайёрлади. ЎзА