Устоз сабоғи – умр йўлига чироқ
Инсон ҳаётида шундай касб эгалари борки, уларнинг меҳнати натижасини бир кун, бир йил ёки ҳатто бир умр билан ўлчаб бўлмайди. Чунки улар инсоннинг бугуни эмас, эртасини тарбиялайди. Шундай улуғ касб эгаларидан бири – ўқитувчи.
Биз бугун жадал ўзгариб, тобора глобаллашиб бораётган жамиятда яшаяпмиз. Илм-фан, технология ва ахборот оқими ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланган. Бундай шароитда инсондан доимо изланиш, ўрганиш ва замон билан ҳамнафас бўлиш талаб этилади. Зеро, бугунги тараққиётдан бир қадам ортда қолиш эртанги имкониятларни бой беришга олиб келиши мумкин.
Шу маънода, ҳар бир инсон ўз олдига оддий, аммо муҳим бир саволни қўйиши табиий: “Мен бугун тараққиётга қандай ҳисса қўшяпман?”
Бу саволга жавоб излаш инсонни ўз устида ишлашга, билим олишга, мақсад сари интилишга ундайди. Инсонда ана шундай интилишни шакллантирадиган, унинг қалбига илмга муҳаббат ва эзгулик туйғусини сингдирадиган эса, аввало, устоздир.
Мен бу ҳақда ўйлар эканман, ўз ҳаётимда алоҳида ўрин тутган устозларимдан бири – Феруза Жалилова ҳақида ўйлайман. У киши бизга мутахассисликка кириш фанидан сабоқ беради. Бир қарашда бу оддий дарс жараёнидек туюлиши мумкин. Аммо устознинг ҳар бир машғулоти ортида келажак касбимиз, танлаган йўлимиз ва инсон сифатидаги шаклланишимиз билан боғлиқ катта масъулият борлигини тобора чуқурроқ англаб боряпмиз.
Ўқитувчининг меҳнати фақат дарс беришдан иборат эмас. Устоз бизга ҳарф танишдан бошлаб, мустақил фикрлаш, тўғри қарор қабул қилиш, хатодан хулоса чиқариш ва ўз имкониятларимизга ишонишни ўргатади. Баъзан бир оғиз танбеҳ, оддий маслаҳат, яна “Сен бунга қодирсан” деган ишончли сўз инсон ҳаётида катта бурилиш ясаши мумкин.
Болаликдаги шўхликлар, ўсмирликдаги беқарорликлар, ёшликдаги изланишлар даврида инсонга тўғри йўл кўрсатадиган устознинг ўрни беқиёс. У бизни чеклаш учун эмас, аксинча, имкониятларимизни тўғри йўналтириш учун қоида ва талабларни белгилайди.
Аслида, жамият тараққиётининг энг муҳим пойдеворларидан бири ҳам таълимдир. Таълимнинг юраги эса – ўқитувчи. Зеро, бугунги шифокор, муҳандис, олим, ҳуқуқшунос, давлат хизматчиси ёки бошқа касб эгаси бўлиб етишган инсоннинг ҳаёт йўлида албатта бир устознинг меҳнати бор.
Тарихимизга назар ташласак, бу ҳақиқат янада яққол намоён бўлади. Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Маҳмуд Қошғарий, Мирзо Улуғбек, Алишер Навоий, Заҳириддин Муҳаммад Бобур каби буюк аждодларимизнинг илм ва тафаккури кейинги авлодлар учун ҳамон мактаб бўлиб хизмат қилмоқда. Улар ўз даврининг билимларини чуқур ўзлаштириш билан бирга, устозлардан олган сабоқларини янги кашфиётлар ва асарлар орқали янада бойитган.
Шу жиҳатдан устоз меҳнатининг энг катта мукофоти ҳам шогирднинг ютуғи бўлса керак. Ўқитувчи ўз номини тарихга муҳрлаш учун эмас, шогирдининг номини юксакларга кўтариш учун меҳнат қилади. Унинг энг катта бахти бир вақтлар таълим берган ўқувчисининг эл-юртга наф келтираётганини кўриш.
Мен бугун Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институтининг биринчи босқич талабаси сифатида шу ҳақиқатни тобора чуқур ҳис қилмоқдаман. Талабалик – янги билимлар, янги масъулият ва катта мақсадлар сари қадам. Бу йўлда бизга йўл-йўриқ кўрсатадиган, билимимиздаги бўшлиқларни тўлдирадиган, хатоларимизни тўғрилашга ёрдам берадиган устозларимизнинг меҳнати жуда муҳим.
Феруза Жалилова каби ўқитувчиларнинг сабоқлари биз учун фақат бугунги дарс ёки имтиҳон учун керак эмас. Улар биз танлаган касбга, келажакдаги фаолиятимизга ва энг муҳими, инсон сифатидаги қарашларимизга таъсир қилади.
Шунинг учун ҳам устозни фақат билим берувчи инсон сифатида қабул қилиш камлик қилади. Устоз – инсоннинг қалби ва тафаккурига йўл очувчи, унинг имкониятларини англашга кўмаклашувчи, келажакка ишонч билан қадам қўйишига туртки берувчи инсон.
Ҳар биримиз ҳаётда ўз ўрнимизни топишга интиламиз. Аммо бу йўлда бизга йўл кўрсатган инсонларни унутмаслигимиз керак. Чунки инсоннинг ютуғи ортида унинг билими билан бир қаторда, унга билим берган, ишонч билдирган ва қўллаб-қувватлаган устознинг ҳам меҳнати мужассам.
Бугун талаба бўлиб, эртага шифокорлик масъулиятини зиммамизга олар эканмиз, бизга таълим берган устозларнинг ҳар бир сабоғи ўз қийматини намоён этади. Шунда инсон бир ҳақиқатни яна бир бор англайди: устоз меҳнати бугун учун эмас, авлодлар келажаги учун қилинади.
Зеро, устоз қолдирган энг катта мерос унинг шогирдлари ва уларнинг эзгу ишларидир.
Гўзал Садриева,
Абу Али ибн Сино номидаги
Бухоро давлат тиббиёт институти талабаси.
ЎзА
