Порахўрликка муросасиз муносабат
Ғиждувонда шифокор 500 АҚШ долларини олаётган вақтда ушланди.
Инсон ҳаёти, саломатлиги ва келажаги билан боғлиқ ҳар қандай масалада ишонч энг муҳим мезондир. Айниқса, шифокорга мурожаат қилган одам унинг фақат касбий маҳоратигагина эмас, ҳалоллиги, виждони ва масъулиятига ҳам суянади. Зеро, тиббиёт ходимининг вазифаси нафақат беморни даволаш, балки қонун ва касб этикасига қатъий амал қилган ҳолда фуқаролар манфаатларини ҳимоя қилишдан иборат. Ана шу ишончга путур етказадиган ҳар қандай ноқонуний ҳаракат эса жамиятда жиддий саволларни келтириб чиқаради.
Бухоро вилоятининг Ғиждувон туманида аниқланган ҳолат ҳам бу борадаги огоҳликни яна бир бор оширади.
Бош прокуратура ҳузуридаги Департаментнинг Ғиждувон тумани бўлими бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорликда ўтказган тезкор тадбирда оилавий поликлиника шифокори У.С. ашёвий далиллар билан ушланган.
Маълум қилинишича, шифокор поликликанинг юқори лавозимларида ишловчи танишлари орқали фуқаро Ш.Р.га ўқиш жойидан академик таътил олиши учун тиббий маълумотнома тайёрлаб беришни ваъда қилган. Бу хизмат эвазига у 500 АҚШ доллари талаб қилган ва пулни олаётган вақтда тезкор тадбир иштирокчилари томонидан қўлга олинган. Мазкур ҳолат юзасидан Жиноят кодексининг тегишли моддалари билан жиноят иши қўзғатилган. Айни пайтда тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда. Ҳолатнинг барча тафсилотларига ҳуқуқий баҳо тергов натижалари ва қонун талаблари асосида берилади.
Бу воқеага шунчаки 500 доллар билан боғлиқ ҳолат сифатида қараш тўғри эмас. Масаланинг моҳияти анча чуқур. Гап тиббий ҳужжатнинг қонуний тартибда расмийлаштирилиши, фуқаронинг таълим олиш жараёни ва энг муҳими, давлат муассасаларига бўлган ишонч ҳақида кетмоқда.
Агар бирор ҳужжат қонуний асослар ва белгиланган тартибларга мувофиқ эмас, балки пул ёки таниш-билишчилик воситасида ҳал қилиниши мумкин деган тасаввур шаклланса, бу нафақат муайян идора обрўсига, балки бутун тизимга нисбатан ишончга салбий таъсир кўрсатади. Бундай ёндашув қонунга амал қилаётган фуқароларнинг ҳақли эътирозини келтириб чиқариши, ҳалол меҳнат қилаётган тиббиёт ходимларининг ҳам обрўсига соя солиши мумкин.
Академик таътил — таълим жараёнида қонунчиликда белгиланган асослар бўйича ҳал этиладиган масала. Уни расмийлаштириш учун тиббий ҳужжат талаб этилса, бундай ҳужжат ҳақиқий тиббий ҳолат, ваколат ва белгиланган тартибларга мувофиқ расмийлаштирилиши шарт. Унинг пул эвазига “ҳал қилиб берилиши” ҳақидаги ҳар қандай ваъда эса қонунийлик ва адолат тамойилларига зид бўлиши мумкин.
Шу боис бу каби ҳолатларнинг олдини олишда нафақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг тезкор ҳаракатлари, балки муассаса ичидаги назорат, шаффоф иш юритиш, фуқаролар мурожаатларига ўз вақтида муносабат билдириш ва ходимларнинг шахсий масъулияти ҳам муҳим аҳамият касб этади.
Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан мамлакатимизда коррупцияга қарши курашиш, давлат идоралари фаолиятида очиқлик ва шаффофликни таъминлаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу йўналишдаги ислоҳотларнинг ҳаётдаги натижаси эса ҳар бир муассасада қонунга амал қилиниши, мансаб ва ваколатдан шахсий манфаат йўлида фойдаланишга йўл қўйилмаслиги билан ўлчанади.
Коррупцияга қарши курашиш фақат жиноят содир этилганидан кейин чора кўриш билангина чекланмайди. Унинг илдизларини бартараф этиш, аҳолида ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, ҳар бир ходимда ҳалоллик ва дахлдорлик туйғусини мустаҳкамлаш ҳам зарур. Фуқаро ўз муаммосини ҳал қилиш учун ноқонуний йўл излашга мажбур бўлмаслиги, давлат хизматлари ва тиббий ҳужжатларни расмийлаштириш жараёни эса тушунарли, адолатли ва назорат қилинадиган бўлиши керак.
Шифокорлик касби эса алоҳида маънавий масъулиятни талаб этади. Чунки тиббиёт ходимига берилган ваколат — ишончдир. Бу ишончдан шахсий манфаат йўлида фойдаланишга уриниш, агар тергов жараёнида тасдиқланса, нафақат ҳуқуқий, балки ахлоқий жиҳатдан ҳам жиддий баҳоланиши лозим.
Зариф Комилов, ЎзА мухбири
