Қадимий тамаддунга бешик бўлмиш Ўзбекистон ва Ҳиндистон ўртасидаги дўстона алоқалар тарихи узоқ ўтмишга бориб тақалади.
Хусусан, Aбу Райҳон Берунийнинг афсонавий ўлкага сафари таъсирида ёзилган “Ҳиндистон” асаридан ўрин олган қимматли манбалар, шоҳ шоир Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг “Бобурнома”сида акс этган азалий ришталар тавсифи сирли Ҳиндистон ва ушбу юртнинг мамлакатимиз билан уйғунлашган тарихидан сўзлайди. Бобур кенг дунёқараши ва мукаммал ақл-заковати билан Ҳиндистонда Бобурийлар сулоласига асос солди.
Ҳиндистонда кўплаб ижтимоий-хайрли ишларни амалга оширди, мамлакат тараққиётига жиддий таъсир кўрсатди. Тарқоқлик ва парокандаликка, ўзаро ички низо, қирғинларга барҳам бериб, юртни ободонлаштиришга, илму ҳунар ва деҳқончиликни ривожлантиришга катта эътибор қаратди.
Сўнгги йилларда азалий биродарлик муносабати ана шу руҳда жонланиб, биргаликда ўтказилаётган учрашув ва анжуманлар салмоғи анча кенгайди. Ҳиндистон ташқи ишлар вазири Субраманян Жайшанкар яқинда Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири Бахтиёр Саидов билан батафсил суҳбат ўтказгани унда икки мамлакат ўртасидаги тўлиқ ҳамкорлик доираси кўриб чиқилгани ва алоқалардаги муҳим ижобий суръат тасдиқлангани бу фикримизнинг яққол исботидир. Суҳбатда сиёсий алоқалар, иқтисодий ҳамкорлик ва минтақавий ҳамда кўп томонлама майдонларда ҳаракатларни мувофиқлаштириш мавзулари кўриб чиқилди, ҳар икки тараф ҳам шериклик келгусида янада ривожланишига ишонч билдирди.
Жаноб Жайшанкар бу мулоқотни самарали деб атади, икки вазир муҳим соҳалар бўйича илгарилашни юқори баҳоладилар, Ўзбекистон–Ҳиндистон муносабатларининг келгуси йўналиши ҳақида оптимизм билдирдилар. Ўзбекистон ташқи сиёсат маҳкамаси раҳбарига кўра, йил давомида икки мамлакат манфаатларини янада ривожлантирувчи бир қатор умидбахш натижалар кутилмоқда. Сўнгги вазирлик мулоқотлари охирги ўн йил ичидаЎзбекистон–Ҳиндистон алоқаларининг умумий ўсишини акс эттиради. Икки давлат стратегик, иқтисодий ва маданий соҳаларда муносабатларни барқарор равишда кенгайтириб келмоқда, бу эса доимий юқори даражадаги сиёсий мулоқотлар билан қўллаб‑қувватланган. Ўзбекистон Марказий Осиёда Ҳиндистоннинг муҳим шерикларидан бирига айланди, ҳар икки томон минтақавий барқарорлик, боғликлик ва иқтисодий интеграцияда бир-бирини муҳим манфаатдор тараф деб ҳисобламоқда.
Икки томонлама товар айирбошлаш ҳажми муттасил ўсиб бораётган бўлиб, бунга фармакология, энергия, тўқимачилик, қишлоқ хўжалиги ва ахборот технологиялари каби секторларда кенгаётган ҳамкорлик ўз ҳиссасини қўшаётганлигини таъкидлаш жоиз. Ҳинд компаниялари айниқса соғлиқни сақлаш ва таълим соҳаларида Ўзбекистон бозорида ўз иштирокини кенгайтирмоқда, айни пайтда Ўзбекистон инфратузилма, саноат ва қайта тикланадиган энергия лойиҳаларига Ҳиндистон инвестицияларини жалб қилишга қизиқиш билдираётганини таъкидлаш жоиз.
Мудофаа ва хавфсизлик соҳасида ҳамкорлик жадаллик касб этмоқда, ҳар икки давлат қўшма тренинг дастурлари, терроризмга қарши ҳамкорлик ва стратегик маслаҳатлашувлар олиб бораётир. Бу шериклик минтақавий хавфсизлик муаммолари бўйича умумий хавотирлар Марказий Осиё ҳамда Жанубий Осиё минтақаларида тинчликни рағбатлантиришга оид умумий манфаат билан асосланади.
Халқлар ўртасидаги алоқалар ҳам муносабатларнинг муҳим устуни бўлиб келяпти. Ўзбекистонлик талабалар орасида Ҳиндистонда, айниқса тиббиёт ва муҳандислик йўналишларида олий таълим олишни танлаётганлар сони ошиб бормоқда, маданий алмашинувлар эса йога, анъанавий тиббиёт ва туризмга бағишланган дастурлар орқали кенгаймоқда. Ипак йўли даврига бориб тақалувчи тарихий боғланишлар замонавий дипломатик алоқалар учун мустаҳкам маданий асосни яратаётгани сир эмас.
Вазирлик мулоқотлари давлатлар раҳбарлар даражасидаги давомли алоқалар билан ҳам изчиллик касб этади. 2025 йил август ойида Бош вазир Нарендра Модининг Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев билан телефон мулоқоти бўлиб ўтган бўлса, яқинда Ўзбекистон раҳбари Ҳиндистоннинг 79‑йиллик Мустақиллик куни муносабати билан Бош вазир Нарендра Модигa ҳамда Ҳиндистон халқига илиқ саломларини йўллаган эди. Ушбу суҳбатда икки раҳбар савдо-иқтисодий, боғлиқлик, соғлиқни сақлаш, технологиялар ва халқлар ўртасидаги алмашинувлар каби кенг кўламли секторлардаги ҳамкорлик мавзуларини муҳокама қилдилар. Улар минтақавий ва глобал миқёсдаги масалалар бўйича ҳам фикр алмашдилар. Икки етакчи мулоқотни давом эттиришга ва икки томонлама муносабатларни янада олға суришга келишиб олдилар.
Боғлиқлик (connectivity) икки мамлакат учун асосий стратегик устуворлик аҳамиятга эга. Яъни, Марказий Осиёни Жанубий Осиё ва бшқа минтақалар билан боғловчи транспорт коридорларини такомиллаштириш ўзаро савдо салоҳиятини очиш, инвестиция оқимларини осонлаштириш ва минтақавий иқтисодий ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун ҳал қилувчи омил саналади. Ушбу ҳафта бошида Ҳиндистоннинг Ўзбекистондаги элчихонаси Тошкентда 26 янвапь куни Ҳиндистоннинг Республика куни муносабати билан Ҳиндистоннинг Ўзбекистондаги элчихонаси қабул маросимини ўтказди, бу икки томонлама муносабатлардаги самимийликни яна бир бор намойиш этди. Тадбирда юқори даражали ўзбек расмийлари, дипломатлар, ишбилармонлар ва ҳинд жамоатчилиги аъзолари иштирок этди, бу икки давлат ўртасидаги дипломатик ва ижтимоий алоқаларнинг кенгайишини кўрсатди.
Ўзбекистон ва Ҳиндистон келажакка йўналтирилган ҳамкорликни иқтисодиёт, таълим, хавфсизлик, соғлиқни сақлаш ва минтақавий дипломатия каби соҳаларда мустаҳкамлаш нятида.. Эътибор сиёсий ирода ва хайрли аниқ натижаларга — ишбилармонлар ва фуқаролар манфаатига — айлантиришга қаратилмоқда. Ўзаро ишонч ва ҳамжиҳатлик каби мустаҳкам пойдеворга асосланган кўп асрлик дўстлик шубҳасиз, келажакда ҳам улкан салоҳият ва юксак имкониятларга эга бўлиб қолаверади.
ЎзА