Гепатит Bга қарши эмланиш жигар касалликлари хавфини камайтиради

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти вирусли гепатит бўйича янги ҳисоботини эълон қилди. Бу ҳақда мамлакатимиз соғлиқни сақлаш вазирлиги матбуот хизмати хабар берди. Унда қайд этилишича, сўнгги 10 йилда ушбу касалликка қарши курашишда маълум ютуқларга эришилган.

Хусусан, гепатитнинг B турига чалиниш ҳолатлари 32 фоизга, C туридан ўлим кўрсаткичлари эса 12 фоизга камайган.

Шунга қарамай, бу хасталик ҳамон инсоният саломатлиги учун жиддий таҳдид бўлиб қолмоқда. Мавжуд динамика 2030 йилгача касалликни бартараф этишга қаратилган глобал мақсадларга эришиш учун етарли эмас.

Масалан, 2024 йилда вирусли гепатит 1,34 миллион кишининг ҳаётига зомин бўлган. Ҳозир ҳам инфекция тарқалишда давом этмоқда. Кунига 4900 дан ортиқ, йил давомида эса 1,8 миллионга яқин янги касалланиш ҳолатлари қайд этиляпти.

ЖССТ раҳбари Тедрос Гебрейесуснинг фикрича, гепатитни бутунлай жиловласа бўлади. Бунинг учун профилактика, ташхис ва даволаш ишларини кучайтириш зарур.

Жумладан, болаларни гепатит B га қарши эмлаш келгусида жигар касалликлари хавфини сезиларли даражада камайтиради. Яъни уларнинг ҳимоя қилиш самарадорлиги 95 фоиздан ортиқни ташкил этади.

Ўз навбатида, замонавий даволаш усуллари гепатит C ни тўлиқ даволаш имконини беради.

ЖССТнинг ушбу ҳисоботидаги рақамлар гепатит нафақат тиббий, балки ижтимоий-иқтисодий муаммо эканини кўрсатади.  

Гепатитнинг хавфли жиҳати шундаки, у йиллар давомида симптомларсиз кечиши мумкин. Статистикага кўра, дунё бўйича гепатит B билан касалланганларнинг атиги 13 фоизи, гепатит C билан касалланганларнинг эса 36 фоизи ўз ташхисидан хабардор. Бу дегани, аксарият беморлар жигар циррози ёки саратон босқичига етгандагина шифокорга мурожаат қилади. Даволанишнинг кечикиши эса ўлим кўрсаткичи юқорилигининг асосий сабабидир.

Гарчи гепатит C ни тўлиқ даволовчи дорилар мавжуд бўлса-да, паст ва ўрта даромадли давлатларда ушбу препаратларнинг нархи ёки етиб бориш имконияти муаммо бўлиб қолмоқда.

Гепатит B га қарши вакцинация — жигар саратонининг олдини олишдаги энг самарали усул. Шунингдек, стерилланмаган тиббий ва косметологик асбоблар (маникюр, татуировка) орқали юқиш хавфини камайтириш учун санитария назоратини кучайтириш лозим.

Мамлакатимизда ҳам ушбу касалликка қарши давлат миқёсида кураш олиб борилмоқда. Президент қарорига асосан, ҳар йили миллионлаб аҳоли скринингдан ўтказилмоқда ва гепатит C билан касалланган беморлар бепул дори воситалари билан таъминланмоқда. Бу глобал мақсадларга эришиш йўлидаги муҳим қадамдир.

2030 йилгача гепатитни тугатиш учун фақатгина тиббиётнинг кучи етмайди. Бунинг учун аҳолининг тиббий маданиятини ошириш, мунтазам тиббий кўриклардан ўтиш ва эмлаш жараёнларида фаол иштирок этиш муҳим омил ҳисобланади.

Моҳигул Қосимова, ЎзА