Дунё хабарлари қисқа сатрларда
Қисқа, аниқ ва ишончли ахборот – глобал дунёда тезкор хабардорлик гарови. ЎзА жаҳонда содир бўлаётган энг муҳим воқеаларни қисқа сатрларда тақдим этади.
Исроилда ўлим жазоси ҳақида баҳсли қонун қабул қилинди
Исроил парламенти Ғарбий соҳилдаги фаластинликларга нисбатан қўлланиши мумкин бўлган ўлим жазосини тасдиқлади. Қонунга кўра, “террорчилик” деб баҳоланган қасддан содир этилган ҳужумлар учун асосий жазо сифатида дорга осиш белгиланади. Ҳужжат 62 овоз билан қабул қилинди ва бу қарор ҳукуматнинг қатъий хавфсизлик сиёсати доирасида илгари сурилди.
Қонун халқаро майдонда кескин танқидларга сабаб бўлди. Ҳуқуқ ҳимоячилари уни камситувчи ва адолат тамойилларига зид деб баҳоламоқда, чунки амалда у асосан фаластинликларга нисбатан қўлланиши мумкин. Европа давлатлари ва халқаро ташкилотлар эса бу қарорни орқага қадам деб атаб, уни бекор қилишга чақирмоқда.
Украина-Болгария: 10 йиллик ҳарбий келишув
Украина ва Болгария ўртасида 10 йиллик мудофаа келишуви имзоланди. Ҳужжат дронлар, замонавий қуроллар ва ҳарбий технологияларни қўшма ишлаб чиқаришни назарда тутади. Президент Владимир Зеленский бу келишув хавфсизлик соҳасида узоқ муддатли ва тизимли ҳамкорликни таъминлашини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, бу қадам технологиялар тез ривожланаётган шароитда ҳарбий салоҳиятни оширишга хизмат қилади. Шунингдек, икки давлат ўртасидаги ишонч ва стратегик шерикликни янада мустаҳкамлайди.
Болгария мудофаа саноати ривожланган давлатлардан бири бўлиб, Украинага қурол етказиб беришда муҳим ўрин тутади. Экспертлар фикрича, янги келишув ҳамкорликни янада чуқурлаштириб, қўшма ишлаб чиқариш ва тажриба алмашиш имкониятларини кенгайтиради. Киев бу орқали ўз ҳарбий технологияларини халқаро бозорга чиқаришни ва экспорт салоҳиятини оширишни мақсад қилмоқда.
АҚШ: Эрон билан музокаралар ижобий кетмоқда
Оқ уйга кўра, АҚШ ва Эрон ўртасидаги тинчлик музокаралари давом этмоқда ва ижобий натижалар бермоқда. Теҳрон омма олдидаги баёнотларидан фарқли равишда, ёпиқ мулоқотларда анча юмшоқ позиция билдирмоқда. Давлат котиби Марко Рубио ҳам “ижобий сигналлар” мавжудлигини айтди ва Эрон ичида муайян ички келишмовчиликлар борлигини қайд этди.
Шу билан бирга, Трамп босимни кучайтиришда давом этмоқда. У келишув тез орада имзоланмаса, асосий нефть инфратузилмалари, жумладан Харг ороли нишонга олинишини айтди. Бу объект Эрон нефть экспортининг асосий маркази ҳисобланади ва унга эҳтимолий ҳужум глобал энергетика бозорига жиддий таъсир кўрсатиши мумкин.
Словенияда сайловдан кейин сиёсий ноаниқлик
Словенияда янги парламент 10 апрель куни иш бошлайди, аммо сайлов натижалари сиёсий мувозанатни мураккаб ҳолатга келтирди. Ўлка бош вазири Роберт Голобнинг либерал “Эркинлик ҳаракати” партияси 29 ўрин билан ғалаба қозонган бўлса, Янез Янша бошчилигидаги партия 28 ўринни эгаллади. Ҳеч бир сиёсий куч мустақил равишда ҳукумат тузиш имконига эга эмас, шу боис коалиция музокаралари ҳал қилувчи аҳамият касб этмоқда.
Сайловлар коррупция ва сиёсий босим ҳақидаги можаролар фонида ўтди, бу эса натижаларга нисбатан ишончни сусайтирди. Янша сайлов қонунийлигини шубҳа остига олган бўлса, мамлакат президенти Наташа Пирц Мусар бу иддаоларни рад этди. Шу билан бирга, геосиёсий вазият ва Эрон атрофидаги можаролар фонида тезкор ҳукумат шакллантириш зарурати кучаймоқда.
Германия-Сурия: муҳожирлар қайтиши масаласи кун тартибида
Германия канцлери Фридрих Мерц ва Сурия раҳбари Аҳмад аш-Шара Берлиндаги учрашувда муҳожирларни ватанига қайтариш бўйича ҳамкорликни кучайтиришга келишиб олди. Мерцга кўра, кейинги уч йил ичида сурияликларнинг 80 фоизини қайтариш мақсад қилинган. Айни пайтда ГФРда бир миллиондан ортиқ суриялик яшайди ва бу Европа Иттифоқидаги энг катта диаспора ҳисобланади. Шу билан бирга, томонлар “айланма миграция” модели орқали айрим фуқароларга қолиш билан бирга, Сурия тикланишига ҳисса қўшиш имконини ҳам кўриб чиқмоқда.
Аммо бу ташаббус турли баҳс-мунозараларга сабаб бўлмоқда, чунки Сурияда хавфсизлик ва инсон ҳуқуқлари билан боғлиқ муаммолар ҳамон сўроқ остида. Фаоллар ва айрим сиёсатчилар аш-Шара ҳукумати билан нормаллашувга қарши чиқиб, мамлакатда ҳали ҳам беқарорлик ва зўравонлик ҳолатлари давом этаётганини таъкидламоқда. Германия эса Сурияни тиклашда иштирок этишга тайёрлигини билдирган бўлса-да, бу жараён қонунийлик ва барқарор бошқарув таъминланишига боғлиқ эканини урғуламоқда.
G7 энергия бозорини ҳимоя қилишга тайёр
G7 давлатлари Эрон низоси фонида глобал энергия бозорини барқарор сақлаш учун барча зарур чораларни кўришга тайёрлигини билдирди. Вазирлар нефть, газ ва инфляцияга таъсир кучайиб бораётганини қайд этиб, мувофиқлаштирилган халқаро ҳаракатлар орқали бозор хавфсизлигини таъминлаш муҳимлигини таъкидлади. Ҳозирча аниқ чоралар эълон қилинмаган бўлса-да, Европа давлатлари энергия захиралари ва таъминот ҳолатини қайта баҳолашга киришган.
Айни пайтда нефть нархи кескин ошиб, 1 баррел нархи 119 долларгача етди ва таҳлилчилар унинг янада ўсиши мумкинлигини айтмоқда. Табиий газ нархлари ҳам 2022 йилдаги инқироз даражасига қайтиши мумкинлиги хавотир уйғотмоқда. Асосий сабаб — Ҳурмуз бўғози орқали етказиб беришнинг издан чиқиши ва глобал таъминот занжирларида узилишлар юзага келаётганидир. Шу шароитда G7 мамлакатлари узоқ муддатли ечим сифатида қайта тикланувчи энергияга ўтиш ва энергия мустақиллигини кучайтиришни устувор вазифа сифатида кўрмоқда.
Венесуэлада АҚШ элчихонаси қайта очилди
Қўшма Штатлар етти йиллик танаффусдан сўнг Каракасдаги элчихонаси фаолиятини расман тиклади. Бу қарор 2019 йилда дипломатик муносабатлар узилганидан кейинги энг муҳим қадам бўлиб, эндиликда Вашингтон Венесуэла муваққат ҳукумати, фуқаролик жамияти ва хусусий сектор билан бевосита ишлаш имконига эга бўлади. Илгари АҚШ дипломатик ишларини қўшни Колумбия орқали юритиб келган эди.
Бу ўзгариш 2026 йил январда Николас Мадуро АҚШ томонидан қўлга олинганидан кейин бошланган сиёсий трансформация фонида амалга оширилди. Ҳозирда мамлакатда Делси Родригес муваққат раҳбар сифатида тан олинган ва икки давлат ўртасида дипломатик алоқалар босқичма-босқич тикланмоқда. Элчихона очилиши АҚШ-Венесуэла муносабатларида янги босқични бошлаб бериши ва иқтисодий ҳамкорликни кучайтириши кутилмоқда.
Мусулмон Зиё, ЎзА
