Davlatga 167 million so‘mdan ortiq moddiy zarar yetkazilgan

Buxoro viloyati Kogon tumanida obodonlashtirish rahbariga nisbatan sud hukmi chiqarildi.

Yo‘l — hududning qiyofasi, aholining kundalik hayoti va eng muhimi, davlat mablag‘larining samarali sarflanishini ko‘rsatib beruvchi mezonlardan biri. Ayniqsa, mahallalarda ichki yo‘llarni ta’mirlash va betonlashtirish uchun ajratilayotgan mablag‘lar aholi manfaatiga xizmat qilishi kerak. Biroq Kogon shahrida aynan shu maqsadda ajratilgan mablag‘lardan foydalanish jarayonida yo‘l qo‘yilgan qonunbuzarlik sudgacha yetib bordi. Jinoyat ishlari bo‘yicha Qorovulbozor tuman sudida ko‘rilgan ish natijasida Kogon shahar Obodonlashtirish boshqarmasi boshlig‘i J.X. hamda “RBB” MCHJ ta’sischisi Sh.S.ga nisbatan hukm chiqarildi.

Sud hujjatlarida keltirilishicha, J.X. va Sh.S. “Do‘stlik” hamda “Arabxona” mahallalaridagi “Buxoro shoh” ko‘chasi ichki yo‘laklarini betonlashtirish uchun ajratilgan mablag‘lardan foydalanishda belgilangan tartiblarga rioya qilmagan. Xususan, bajarilishi rejalashtirilgan ishlar bo‘yicha loyiha-smeta hujjatlari tegishli ekspertizadan o‘tkazilmagan. Shuningdek, davlat xaridlarida nazarda tutilgan elektron tender ham o‘tkazilmagan. E’tiborlisi, gap oddiy texnik kamchiliklar haqida emas. Sud jarayonida beton mahsulotining hujjatlarda ko‘rsatilgan qiymati bilan amaldagi narxi o‘rtasida sezilarli farq borligi aniqlangan. Masalan, 1 kub metr beton qorishmasi va uni tashishning smeta bo‘yicha qiymati 603 ming 952 so‘m etib belgilangan. Ammo hujjatlarda mazkur mahsulotning narxi 1 million 764 ming 700 so‘m sifatida ko‘rsatilgan. Ya’ni, raqamlar o‘rtasidagi farqning o‘ziyoq davlat mablag‘laridan foydalanishda jiddiy savollarni yuzaga keltiradi. Ishdagi yana bir diqqatga sazovor holat — beton mahsulotlarining qayerdan olib kelingani bilan bog‘liq hujjatlar. Ularda beton mahsulotlari Navoiy shahrida faoliyat yurituvchi “Nishon Bozor 2022” MCHJdan olib kelingani haqida 30 ta yuk xati rasmiylashtirilgan. Biroq sudda ushbu korxona amalda beton tashish bilan shug‘ullanmagani aniqlangan. Shu tariqa, qog‘ozda mavjud bo‘lgan ma’lumotlar bilan haqiqiy holat o‘rtasidagi tafovut ham sud muhokamasida o‘z tasdig‘ini topgan. Bu holat bir haqiqatni yana bir bor ko‘rsatadi: davlat mablag‘i ajratilgan har qanday qurilish yoki obodonlashtirish loyihasida hujjatdagi har bir raqam, har bir shartnoma va har bir hisob-kitobning ortida aniq bajarilgan ish turishi shart. Sud tomonidan mazkur holatlar natijasida davlatga 167 million 431 ming 4 so‘m miqdorida moddiy zarar yetkazilgani belgilangan. Sud jarayonida sudlanuvchilar tomonidan yetkazilgan zarar to‘liq qoplangani, shuningdek, ularning muqaddam sudlanmagani va oilaviy holati jazo tayinlashda inobatga olingan.

Hukmga ko‘ra, J.X.ga 2 yil 6 oy muddatga muayyan huquqdan mahrum qilish, shuningdek, ish haqining 20 foizini davlat daromadiga ushlab qolish sharti bilan 1 yil 11 oy axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlangan. Sh.S. esa 1 yil 10 oy axloq tuzatish ishlari jazosiga hukm qilingan. Zararni qoplash maqsadida to‘langan mablag‘larning 142 million 191 ming 687 so‘mi davlat byudjetiga o‘tkazilgan. Bu voqeaga faqat “davlatga yetkazilgan zarar qoplandi” degan nuqtai nazardan qarash yetarli emas. Chunki mahalla ichki yo‘llarini betonlashtirish uchun ajratilgan mablag‘ muayyan hudud aholisining manfaati uchun mo‘ljallangandir. Uning har bir so‘mi odamlarning qulay harakatlanishi, yo‘llarning obodligi va yashash sharoitini yaxshilashga xizmat qilishi kerak.

Ajratilgan mablag‘larning asossiz ravishda qimmatlashtirilishi, hujjatlarda haqiqatga mos kelmaydigan ma’lumotlarning aks ettirilishi yoki belgilangan xarid tartiblarining chetlab o‘tilishi esa nafaqat moliyaviy intizomga, balki jamoat ishonchiga ham putur yetkazadi.

Yo‘l qurilishida bir kub metr betonning narxidagi farq kichik raqamdek ko‘rinishi mumkin. Ammo bunday tafovutlar ko‘paygan sari millionlab so‘mlik zarar yuzaga kelishi mumkin. Shu bois davlat mablag‘laridan foydalanishda shaffoflik, qonuniylik va hisobdorlik har qanday loyihaning eng muhim talabi bo‘lib qolaveradi.

Kogondagi ushbu sud ishi davlat mablag‘lari bilan ishlaydigan har bir mas’ul shaxs uchun jiddiy saboq bo‘lishi kerak.

Obodonlashtirish, yo‘l qurilishi, ko‘kalamzorlashtirish yoki boshqa ijtimoiy loyiha bo‘ladimi — ajratilgan mablag‘ning har bir so‘mi xalq manfaati uchun sarflanishi shart. Qog‘ozdagi hisob-kitob bilan haqiqiy bajarilgan ish o‘rtasida farq bo‘lmasligi, xarid jarayonlari qonun talablari asosida o‘tkazilishi va har bir amal mansabdor shaxsning shaxsiy mas’uliyati bilan uyg‘un bo‘lishi lozim. Zero, davlat mablag‘i — kimningdir shaxsiy manfaati uchun emas, xalqning farovon hayoti uchun ajratiladi. Uni qanday sarflash esa shunchaki hisob-kitob emas — bu xalq oldidagi mas’uliyatdir. Kogondagi mazkur holat esa shu haqiqatni yana bir bor yodga soladi: yo‘l qurish uchun ajratilgan mablag‘ni sarflashda qonundan chetga chiqmaslik lozim.

Zarif Komilov, O‘zA muxbiri