Press-tur: tuproq tahlili va raqamli texnologiyalar
Dasturxonimizga kirib kelayotgan noz-ne’matlarning sifati, birinchi navbatda, ular yetishtirilgan yerning jonli quvvati va tuproqning ekotabiiy holatiga bog‘liqdir.
Mamlakatimizda keng nishonlanayotgan oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi haftaligi doirasida O‘zbekiston Respublikasi Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi qo‘mitasi tashabbusi bilan ommaviy axborot vositalari vakillari va jurnalistlar uchun Agrokimyo va tuproq tahlili markaziga uyushtirilgan press-tur ana shunday dolzarb masalalarning amaliy yechimi bilan yaqindan tanishish imkonini berdi.
Bugungi kunda yerni tinglash, uning dardini ilmiy asosda anglash va raqamli texnologiyalar orqali boshqarish bosqichiga qat’iy qadam qo‘yilgan bo‘lib, bu jarayon markaz tizimida faoliyat yuritayotgan jami o‘n to‘rtta zamonaviy sinov laboratoriyasining faoliyatida yaqqol namoyon bo‘lmoqda.
Mazkur laboratoriyalarning har bir yo‘nalishi mamlakatimiz agrosanoat majmuasining xavfsizligini ta’minlovchi o‘ziga xos qalqon hisoblanib, jumladan, tuproq tahlili orqali yerning agrokimyoviy holati va hosildorlikni belgilovchi ozuqa moddalari bilan ta’minlanganlik darajasi aniq laboratoriya xulosalariga asoslanib o‘rganiladi, mineral o‘g‘itlar va pestitsidlar tahlili esa qishloq xo‘jaligida qo‘llanilayotgan har bir kimyoviy vositaning sifati hamda belgilangan standartlarga muvofiqligini baholab, yerimizni keraksiz zaharli moddalardan asraydi.
Shu bilan birga, toksikologik tahlil belgilangan nazorat doirasida pestitsidlar, nitratlar va og‘ir metallar kabi inson salomatligi hamda tabiat uchun jiddiy xavf tug‘diruvchi moddalarning mavjudligini chuqur tekshirsa, radiologik nazorat tuproq va unga tutash ob’ektlarda tegishli ko‘rsatkichlarni doimiy ravishda kuzatib boradi. Ushbu to‘rtta fundamental yo‘nalish qishloq xo‘jaligida foydalanilayotgan resurslar sifatini xolis baholash, kelajakdagi tahlikalarning oldini olish va ilmiy asoslangan qarorlar qabul qilish uchun zarur bo‘lgan ishonchli ma’lumotlar bazasini shakllantiradi.
Tadbir chog‘ida jurnalistlar e’tiborini tortgan eng muhim jihatlardan yana biri sohaga raqamli texnologiyalarning shiddat bilan kirib borayotgani bo‘ldi. Agrokimyoviy tahlil natijalaridan dehqon va fermerlar samarali foydalanishi uchun maxsus Uzagrolab.uz elektron platformasi yaratilgan va bu borada ulkan natijalarga erishilgan.
Aniq raqamlarga murojaat qiladigan bo‘lsak, 2022–2026-yillarda respublika bo‘yicha 284 million gektardan ortiq sug‘oriladigan yer maydonining agrokimyoviy xaritanomalari to‘liq elektron shaklga o‘tkazilib raqamlashtirilgan bo‘lib, mamlakat bo‘yicha jami sug‘oriladigan maydonlar 328 million gektarni tashkil etishi hisobga olinsa, bugungi kunga kelib raqamli xaritanomalar yaratilgan maydonlar umumiy ko‘rsatkichning taxminan 87 foiziga yetganini ko‘rsatadi. Bu yerdan foydalanishda ko‘r-ko‘rona ish tutish davri ortda qolayotganidan dalolat berib, yangi raqamli xaritanomalar tuproqning agrokimyoviy holatini aniq maydonlar kesimida baholash, qaysi yerga qanday ozuqa moddasi yetishmayotganini ko‘rish hamda kelgusi o‘g‘itlash ishlarini ilmiy asosda rejalashtirish imkonini beradi. Platformada fosfor, kaliy va gumus ko‘rsatkichlari bo‘yicha tayyor xaritanomalardan foydalanish imkoniyati yaratilgani tuproq haqidagi ma’lumotlarni saqlash va ulardan foydalanishni mislsiz darajada yengillashtirdi.
Agrokimyo va tuproq tahlili markazida tashkil etilgan ushbu press-tur shuni ko‘rsatdiki, bugungi kunda O‘zbekistonda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash borasidagi sa’y-harakatlar aniq ilmiy hisob-kitoblar, laboratoriya tadqiqotlari va zamonaviy raqamli yechimlarga asoslangan holda izchil amalga oshirilmoqda. Yerga mehr hamda ilm bilan yondashilgan joyda albatta mo‘l hosil, to‘kin dasturxon va sog‘lom avlod bo‘lishi muqarrardir.
Mohigul Qosimova,
O‘zA
