Ўзбекистонда қурилиш ишлари ҳажми 12,3 баробарга ошди

Мамлакат тараққиётини баҳолашда иқтисодий кўрсаткичлар қаторида қурилиш соҳасидаги ўзгаришлар ҳам муҳим аҳамият касб этади. Чунки қурилиш фаоллиги иқтисодиётнинг қай даражада ривожланаётгани, инвестиция муҳитининг жозибадорлиги, аҳолининг турмуш даражаси ва келажакка бўлган ишончини акс эттирувчи асосий мезонлардан бири ҳисобланади. Янги турар жойлар, саноат корхоналари, ижтимоий объектлар ва замонавий инфратузилманинг барпо этилиши мамлакатнинг иқтисодий қудрати ҳамда бунёдкорлик салоҳиятини намоён этади.

Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2025 йилда Ўзбекистонда 313,9 триллион сўмлик қурилиш ишлари бажарилган. Бу кўрсаткич мустақилликнинг дастлабки йили — 1991 йилга нисбатан 12,3 баробарга ошган. Ушбу рақамлар сўнгги ўттиз беш йил давомида мамлакатда амалга оширилган кенг кўламли ислоҳотлар, иқтисодий ўсиш ва шаҳарсозлик жараёнларининг мантиқий натижаси сифатида баҳоланмоқда.

Бугун Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида янги маҳаллалар, замонавий кўп қаватли уйлар, ишлаб чиқариш қувватлари, таълим ва тиббиёт муассасалари ҳамда муҳандислик-коммуникация тармоқлари барпо этилмоқда. Бу эса қурилиш соҳаси нафақат иқтисодиётнинг муҳим тармоғи, балки аҳоли фаровонлигини таъминлаш ва ҳудудларни комплекс ривожлантиришнинг асосий омилларидан бирига айланганини кўрсатади.

Мустақилликнинг дастлабки йилларидан бугунги кунгача, яъни 1990-йиллар бошида мамлакат иқтисодиёти бозор муносабатларига ўтишнинг мураккаб босқичини бошдан кечираётган эди. Бу даврда қурилиш соҳасидаги фаоллик ҳам чекланган бўлиб, асосан мавжуд объектларни сақлаш ва муҳим инфратузилмавий эҳтиёжларни қондиришга қаратилган эди.

Статистик маълумотларга кўра, 1991 йилда қурилиш ишлари ҳажми 6,2 миллиард рублни ташкил этган. Кейинчалик миллий валюта жорий қилиниши, иқтисодий ислоҳотларнинг босқичма-босқич амалга оширилиши ва хусусий секторнинг шаклланиши натижасида қурилиш соҳасида ҳам ўсиш кузатила бошлади.

2000 йилга келиб қурилиш ишлари ҳажми 388,4 миллиард сўмга етган бўлса, 2005 йилда бу кўрсаткич 1,45 триллион сўмни ташкил қилди. Бу давр мамлакатда саноатлаштириш, ижтимоий инфратузилмани янгилаш ва ҳудудларни комплекс ривожлантириш жараёнлари билан характерланади. 2010 йилдан кейин қурилиш соҳасида мутлақо янги босқич бошланди. Агар 2010 йилда қурилиш ишлари ҳажми 8,2 триллион сўм бўлган бўлса, 2015 йилда у 25,4 триллион сўмга етди.

Сўнгги ўн йиллик эса соҳа тарихидаги энг жадал ўсиш даври сифатида қайд этилмоқда. Хусусан, 2020 йил — 88,1 триллион сўм, 2021 йил — 107,5 триллион сўм, 2022 йил — 130,8 триллион сўм, 2023 йил — 222,9 триллион сўмни ташкил этган. 2024 йил — 259,7 триллион сўмга етган бўлса, 2025 йилда у 313,9 триллион сўмни ташкил этди.

Таҳлиллар шуни кўрсатадики, кейинги беш йилда қурилиш ишлари ҳажми қарийб тўрт баробарга яқин ўсган. Бу эса иқтисодиётда инвестициявий фаоллик юқори даражада сақланиб қолаётганидан далолат беради. Аввало, мамлакат аҳолиси сони ортиб бормоқда. Бугунги кунда Ўзбекистон аҳолиси ўсиши уй-жойларга бўлган талабни сезиларли даражада оширмоқда.

Иккинчидан, урбанизация жараёнлари тезлашмоқда. Янги шаҳарлар, замонавий массивлар, саноат зоналари ва хизмат кўрсатиш марказлари барпо этилмоқда.

Учинчидан, давлат томонидан инфратузилмани ривожлантиришга қаратилган йирик дастурлар амалга оширилмоқда. Автомобиль йўллари, кўприклар, мактаблар, боғчалар, шифохоналар ва муҳандислик-коммуникация тармоқларининг қурилиши соҳа ривожига кучли туртки бермоқда.

Тўртинчидан, хусусий секторнинг иқтисодиётдаги улуши ортиб бормоқда. Бугун қурилиш бозорида хусусий компаниялар фаол иштирок этиб, рақобат муҳитини шакллантирмоқда.

Иқтисодчилар қурилиш соҳасини “мультипликатив таъсирга эга тармоқ” деб баҳолайдилар. Чунки битта қурилиш объектининг барпо этилиши ўнлаб соҳаларнинг ривожланишига хизмат қилади. Масалан, қурилиш ишлари ҳажмининг ўсиши цемент, металл, ойна, керамика, электр жиҳозлари, мебель ва бошқа маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳажмини ҳам оширади. Шунингдек, транспорт, логистика ва хизмат кўрсатиш соҳаларида ҳам қўшимча иш ўринлари яратилади.

Натижада қурилиш нафақат бунёдкорлик, балки иқтисодий фаолликни рағбатлантирувчи муҳим омилга айланади. Шу билан бирга, юқори ўсиш суръатлари соҳа олдига янги вазифаларни ҳам қўймоқда. Бугун қурилиш ҳажмини оширишдан кўра, қурилаётган объектларнинг сифати, хавфсизлиги ва энергия самарадорлигига алоҳида эътибор қаратиш муҳим аҳамият касб этмоқда.

Келгуси йилларда “яшил қурилиш”, экологик стандартлар, рақамли лойиҳалаштириш ва энергия тежамкор технологияларни кенг жорий этиш соҳанинг барқарор ривожланишини таъминлайди.

Бир сўз билан айтганда, қурилиш соҳасининг мустақиллик йилларида 12,3 баробарга ўсгани Ўзбекистон иқтисодиётида кечаётган чуқур таркибий ўзгаришлар ва изчил ислоҳотларнинг амалий натижасидир. Бугун мамлакатнинг барча ҳудудларида амалга оширилаётган бунёдкорлик ишлари нафақат янги объектлар барпо этиш, балки аҳоли турмуш сифатини яхшилаш, ҳудудлар иқтисодий салоҳиятини ошириш ва замонавий инфратузилмани шакллантиришга хизмат қилмоқда.

Статистик маълумотлар қурилиш соҳаси иқтисодиётнинг энг фаол тармоқларидан бирига айланганини кўрсатмоқда. Унинг ривожланиши саноат, транспорт, хизмат кўрсатиш ва қурилиш материаллари ишлаб чиқариш каби ўнлаб соҳаларнинг ўсишига ҳам туртки бермоқда. Шу жиҳатдан қурилиш мамлакат иқтисодий ўсишининг муҳим драйверларидан бири сифатида намоён бўлмоқда.

Келгусида соҳада рақамли технологиялар, энергия тежамкор ечимлар ва замонавий шаҳарсозлик тамойилларини кенг жорий этиш муҳим аҳамият касб этади. Зеро, қурилиш соҳасидаги ҳар бир янги лойиҳа ва иншоот нафақат бугунги эҳтиёжларни қондиришга, балки мамлакатнинг узоқ муддатли тараққиёти учун мустаҳкам пойдевор яратишга хизмат қилади.

Шундай экан, қурилиш соҳасидаги бугунги юксак суръатлар янги Ўзбекистон тараққиётининг муҳим кўрсаткичи бўлиб, мамлакатнинг иқтисодий қудрати ва бунёдкорлик салоҳиятини янада мустаҳкамлашга хизмат қилиши шубҳасиз.

Шаҳноза Маматуропова,

ЎзА