O‘zbekiston — eng qudratli davlatlar reytingida
Mamlakatimiz jahon e’tirofi sari yana bir qadam tashladi. Amerika Qo‘shma Shtatlarining nufuzli “U.S. News & World Report” nashri e’lon qilgan 2026-yilgi dunyoning eng qudratli davlatlari reytingida O‘zbekistonning 100 ta mamlakat orasida 71-o‘rinni egallagani mamlakatimizning xalqaro maydondagi o‘rni, salohiyati va taraqqiyot istiqbollariga e’tibor qaratish uchun muhim axborot voqeasidir.
Mazkur reyting zamonaviy dunyoda davlat qudratini belgilovchi omillar, mamlakatlarning xalqaro munosabatlar tizimidagi o‘rni hamda ularning global jarayonlarga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatlarini baholash nuqtai nazaridan ahamiyatlidir. Reytingni shakllantirishda davlatlarning siyosiy va iqtisodiy ta’siri, xalqaro maydondagi nufuzi, ittifoqchilik aloqalari hamda harbiy salohiyati kabi mezonlar hisobga olingan.
O‘zbekistonning mazkur ro‘yxatdan joy olishi mamlakatimizning xalqaro maydondagi mavqei, tashqi siyosiy aloqalari va strategik rivojlanish yo‘nalishlarini yana bir bor tahlil qilish imkonini beradi. Ayni paytda, ushbu natijani faqat reytingdagi raqamli ko‘rsatkich sifatida emas, balki mamlakatimizning kelgusidagi taraqqiyot maqsadlari, mavjud imkoniyatlari va yangi marralar sari intilishi nuqtai nazaridan ham baholash lozim.
Bugungi globallashuv sharoitida davlat qudrati tushunchasi an’anaviy tasavvurlardan ancha kengaygan. Mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzi faqat hududi, aholi soni yoki harbiy imkoniyatlari bilan emas, balki iqtisodiy barqarorligi, texnologik taraqqiyoti, ilmiy salohiyati, diplomatik faolligi, institutsional samaradorligi va inson kapitali bilan ham belgilanadi. Shu ma’noda, zamonaviy davlatning qudrati uning ichki imkoniyatlarini samarali safarbar etish va ularni xalqaro hamkorlik orqali yanada rivojlantirish qobiliyatida namoyon bo‘ladi.
O‘zbekiston so‘nggi yillarda iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, investitsiyaviy muhitni yaxshilash, tashqi iqtisodiy aloqalarni kengaytirish, transport-logistika imkoniyatlarini rivojlantirish va xalqaro hamkorlikni mustahkamlashga alohida e’tibor qaratmoqda. Mamlakatning mintaqaviy va xalqaro tashabbuslarda faol ishtirok etishi, xorijiy davlatlar bilan o‘zaro manfaatli aloqalarni rivojlantirishi hamda savdo-iqtisodiy munosabatlarni kengaytirishi uning xalqaro maydondagi imkoniyatlarini oshirish uchun muhim zamin yaratadi.
Ayniqsa, Markaziy Osiyo mintaqasida tinchlik, barqarorlik va yaxshi qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash O‘zbekiston tashqi siyosatining muhim yo‘nalishlaridan hisoblanadi. Mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish, chegaraoldi savdosini kengaytirish, transport yo‘laklarini takomillashtirish, suv va ekologik muammolarni hamkorlikda hal etish hamda madaniy-gumanitar aloqalarni kuchaytirish davlatlarning umumiy taraqqiyotiga xizmat qiladi. Bunday yondashuv O‘zbekistonning mintaqadagi o‘rnini mustahkamlash bilan birga, uning xalqaro munosabatlardagi konstruktiv ishtirokini ham kuchaytirishga yordam beradi.
Qolaversa, mamlakat qudratining iqtisodiy asoslarini mustahkamlash ustuvor vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda. Iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish, sanoatni diversifikatsiya qilish, yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarish, eksport salohiyatini kengaytirish va xorijiy investitsiyalarni samarali jalb etish xalqaro iqtisodiy ta’sirni kuchaytirishning muhim shartlaridir. Barqaror iqtisodiy o‘sish esa davlatning ijtimoiy majburiyatlarini bajarishi, aholi farovonligini oshirishi va strategik maqsadlarni amalga oshirishi uchun mustahkam moliyaviy asos yaratadi.
Bunda ilm-fan, ta’lim va innovatsiyalarning o‘rnini alohida ta’kidlash lozim. Zamonaviy dunyoda ilmiy tadqiqotlar, raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt, yuqori texnologiyali ishlab chiqarish va malakali kadrlar tayyorlash mamlakatlar o‘rtasidagi raqobatning muhim yo‘nalishlariga aylandi. Shu bois O‘zbekistonning xalqaro maydondagi mavqeini yanada mustahkamlash uchun ta’lim sifatini oshirish, universitetlar va ilmiy markazlarning salohiyatini rivojlantirish, innovatsion tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash hamda yoshlarni zamonaviy kasblarga tayyorlash muhim ahamiyat kasb etadi.
Davlatning xalqaro nufuzi, shuningdek, huquqiy tizimning barqarorligi, davlat boshqaruvining samaradorligi, qonun ustuvorligi va jamoat institutlarining rivojlanganligi bilan ham chambarchas bog‘liq. Ochiq va samarali boshqaruv, huquqiy kafolatlarning mustahkamligi, inson huquqlariga hurmat, korrupsiyaga qarshi izchil kurash va fuqarolarning davlat institutlariga ishonchi mamlakatning ichki barqarorligini ta’minlaydi. Ichki barqarorlik esa tashqi siyosatda izchillikni saqlash, xalqaro hamkorlar bilan uzoq muddatli munosabatlar o‘rnatish va investitsiyaviy jozibadorlikni oshirishga xizmat qiladi. Shu nuqtai nazardan, harbiy salohiyat masalasi ham davlat qudratining muhim tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Milliy xavfsizlikni ta’minlash, mudofaa qobiliyatini mustahkamlash, zamonaviy xavf-xatarlarga tayyor turish va tegishli sohalarda xalqaro hamkorlikni rivojlantirish mamlakat mustaqilligi va suverenitetini himoya qilish uchun zarurdir. Biroq barqaror taraqqiyotning asosiy sharti faqat kuch imkoniyatlarini oshirish emas, balki tinchlik, o‘zaro ishonch, diplomatiya va xalqaro huquq tamoyillariga tayangan munosabatlarni rivojlantirishdan ham iboratdir.
Nufuzli reytingda O‘zbekistonning 71-o‘rinni egallagani haqidagi ma’lumot yana bir jihatdan e’tiborga loyiq: mamlakatlar salohiyatini qiyosiy baholashda qo‘llaniladigan mezonlar va ularning vazni yakuniy natijaga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli reytingdagi o‘rinni davlat taraqqiyotining barcha jihatlarini to‘liq ifodalovchi mutlaq ko‘rsatkich sifatida qabul qilish to‘g‘ri bo‘lmaydi. U muayyan metodologiya asosida shakllantirilgan qiyosiy baholash natijasi bo‘lib, uni boshqa iqtisodiy, ijtimoiy va institutsional ko‘rsatkichlar bilan birgalikda tahlil qilish maqsadga muvofiq.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonning 2026-yilgi dunyoning eng qudratli davlatlari reytingida 100 ta mamlakat orasida 71-o‘rinni egallagani haqidagi xabar mamlakatimizning xalqaro mavqei va rivojlanish istiqbollari haqida fikr yuritish uchun muhim imkoniyat yaratadi. Bu natijaga bir tomondan erishilgan imkoniyatlar nuqtai nazaridan qarash mumkin bo‘lsa, ikkinchi tomondan, yanada yuqori marralarga intilish zaruratini ham anglatadi.
Kelgusida O‘zbekistonning xalqaro maydondagi o‘rnini yanada mustahkamlash iqtisodiy raqobatbardoshlikni oshirish, ilm-fan va innovatsiyalarni rivojlantirish, inson kapitalini yuksaltirish, huquq ustuvorligini ta’minlash, samarali davlat boshqaruvini shakllantirish va xalqaro hamkorlikni izchil kengaytirish bilan bevosita bog‘liq. Ana shu yo‘nalishlardagi tizimli va uzoq muddatli islohotlar mamlakatning nafaqat reytinglardagi natijalariga, balki xalq farovonligi va milliy taraqqiyotning barqarorligiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Zero, davlatning haqiqiy qudrati — uning iqtisodiy imkoniyatlari, ilmiy salohiyati, mustahkam huquqiy tizimi, xalqining farovonligi va xalqaro hamjamiyat oldidagi ishonchli hamkor sifatidagi mavqeida namoyon bo‘ladi. O‘zbekistonning strategik maqsadi esa erishilgan natijalarni mustahkamlab, tinchlik, taraqqiyot va xalq farovonligiga xizmat qiluvchi yanada yuksak marralarga intilishdan iboratdir.
Ibrohim Otamirzayev,
Namangan Davlat universiteti jinoyat protsessual huquqi kafedrasi mudiri,
yuridik fanlar doktori. O‘zA.
