Кичик шаҳардан сунъий интеллект марказига: Хитойнинг Учжэнь тажрибаси

Сунъий интеллект соҳасидаги тараққиёт кўпинча йирик мегаполислар, нуфузли университетлар ва улкан илмий марказлар билан боғлиқ ҳолда тасаввур қилинади. Бироқ Хитойнинг Чжэцзян провинциясидаги Тунсян шаҳри тажрибаси бу борада ҳудуднинг катта-кичиклиги эмас, балки мавжуд имкониятлардан қай даражада самарали фойдаланиш муҳимлигини кўрсатмоқда. Аҳолиси бир миллиондан сал зиёд бўлган ушбу шаҳарда сунъий интеллектнинг турли йўналишларида фаолият юритувчи еттита ихтисослашган компания шаклланган.

Улар биргаликда “Учжэньнинг етти компанияси” номини олган. Бу эса ҳудудда замонавий технологиялар саноатини ривожлантиришга қаратилган изчил ёндашув натижасидир.

Тунсян шаҳридаги 28 километрлик Учжэнь проспекти бугун шунчаки транспорт йўли эмас, балки илмий-технологик тараққиёт марказига айланган. Шаҳар ҳудудининг атиги 16 фоизини эгаллаган мазкур йўналишда малакали мутахассисларнинг 60 фоиздан ортиғи ва юқори технологияли корхоналарнинг ярмидан кўпи жамланган. Шаҳар иқтисодиётининг қарийб ярми ҳам шу ҳудуд ҳиссасига тўғри келади.

Қизиғи, ўн йил аввал бу ерларда асосан қишлоқ хўжалиги ерлари ва чорвачилик хўжаликлари бўлган. Бугун эса уларнинг ўрнида замонавий технологик парклар қад ростлаган, учувчисиз автомобиллар ҳаракатланмоқда, роботлар турли вазифаларни бажармоқда.

Учжэньда шаклланган еттита компания сунъий интеллект саноатининг турли йўналишларида иш олиб бормоқда. Жумладан, FREETECH автомобилларни интеллектуал бошқариш тизимлари, Shangyuan Zhixing ақлли автомобиль шассилари, Sainade ва Xinshengji жисмоний муҳитда ҳаракатланувчи сунъий интеллект ечимлари, Shuhan Technology саноат сунъий интеллекти, Dayan Technology тактил сезиш технологиялари, Xinhan Intelligence эса микросхемаларни совитиш тизимларини ишлаб чиқишга ихтисослашган.

Уларнинг фаолияти бир-бирини тўлдириб, ҳудудда сунъий интеллект саноатининг ўзаро боғлиқ йўналишларини ривожлантиришга хизмат қилмоқда.

Аслида, Тунсяннинг бугунги технологик қиёфаси бир кунда шакллангани йўқ. Шаҳар Ханчжоу – Цзясин – Хучжоу текислигининг марказий қисмида жойлашган бўлиб, Шанхай, Ханчжоу ва Сучжоу каби йирик иқтисодий марказлар билан қулай транспорт алоқаларига эга. Бу эса унга Янцзи дарёси дельтаси ҳудудидаги кадрлар, сармоя, технология ва ишлаб чиқариш имкониятларидан фойдаланиш шароитини яратган.

2014 йилда Учжэньда Бутунжаҳон интернет конференциясининг илк йиғилиши ўтказилиб, шаҳар ушбу халқаро тадбирнинг доимий ўтказилиш жойига айланди. Натижада халқаро интернет компаниялари, инвесторлар ва технологик лойиҳалар вакилларининг эътибори мазкур ҳудудга қаратилди.

Тунсян бу имкониятдан самарали фойдаланиб, конференция доирасидаги алоқаларни амалий ҳамкорликка айлантиришга киришди. “Учжэнь кубоги” танлови, “Учжэнь Roadshow” лойиҳалар тақдимоти каби тадбирлар ташкил этилди. Шу тариқа истиқболли ғояларни аниқлаш, уларни сармоядорларга тақдим этиш ва ишлаб чиқаришга жорий қилишни қамраб олган тизим шаклланди.

Илмий-тадқиқот лойиҳаларини молиялаштириш, янги корхоналарни ташкил этиш ва тадбиркорларга қулай шароит яратишга ҳам алоҳида эътибор қаратилди.

Масалан, FREETECH компанияси бошқаруви раиси Чжан Лин 2016 йилда Учжэньдаги конференцияда иштирок этгач, ўз компаниясини шу ҳудудда жойлаштиришга қарор қилган. Ўша пайтда атиги 20 нафар ходимдан иборат бўлган жамоа бугун йиллик даромади икки миллиард юандан ошадиган соҳадаги йирик компаниялардан бирига айланган.

Технологик тараққиёт фақат ғоя ва сармоя билан чекланмайди. Бунинг учун малакали кадрлар, илмий салоҳият ва тадбиркорлик ташаббусларини қўллаб-қувватлайдиган муҳит ҳам зарур.

Тунсянда ушбу омилларни бирлаштиришга қаратилган чоралар кўрилган. Учжэнь проспекти бўйлаб мутахассислар учун 4 минг 200 дан зиёд хонадон қурилган. Бошқа ҳудудлардан келиб, бу ерда фаолият бошламоқчи бўлган корхоналарга эса рўйхатдан ўтиш, рухсатномаларни расмийлаштириш, ер майдонлари ажратиш каби жараёнларда комплекс кўмак кўрсатилади.

Шунингдек, Учжэнь лабораторияси ва Шанхай Цзяотун университетининг Тунсяндаги илмий-тадқиқот институти каби платформалар ташкил этилган. Улар илмий изланишлар, янги технологияларни ишлаб чиқиш ва уларни амалиётга жорий этишда муҳим ўрин тутмоқда.

Шаҳарда турли илмий муассасалар ва корхоналарнинг тадқиқот имкониятларини бирлаштиришга қаратилган ҳамкорлик тизими ҳам йўлга қўйилган. Бу эса алоҳида инновацион марказларни ўзаро боғланган технологик кластерга айлантириш имконини берган.

Масалан, FREETECH компанияси ишлаб чиққан автомобиль алгоритмларини Shangyuan Zhixing корхонасининг учувчисиз автомобилларига жорий этиш жараёни маҳаллий ҳамкорлик орқали тезлаштирилган. Бу мисол бир ҳудудда фаолият юритаётган компанияларнинг ўзаро тажриба ва технология алмашинуви қанчалик муҳимлигини кўрсатади.

Тунсян тажрибасининг яна бир эътиборли жиҳати шундаки, шаҳарда замонавий технологияларни ривожлантириш анъанавий ишлаб чиқариш тармоқларини четга суриш ҳисобига амалга оширилмаган.

Ҳудуд азалдан ипакчилик, кимёвий тола, шиша толаси, тўқимачилик ва кийим-кечак ишлаб чиқариш каби соҳалар билан танилган. Йиллар давомида тўпланган ишлаб чиқариш тажрибаси бугун янги технологиялар учун муҳим асос бўлиб хизмат қилмоқда.

Бунга Dayan Technology компанияси фаолияти мисол бўла олади. Корхона тактил сезиш имкониятига эга қўлқоплар ишлаб чиқариш жараёнида қалинлиги атиги 0,5 миллиметр бўлган матога датчикларни жойлаштириш муаммосига дуч келган. Ечим эса маҳаллий тўқимачилик корхоналарида ўзлаштирилган махсус ишлов бериш технологияси орқали топилган.

Яъни анъанавий саноатда шаклланган билим ва тажриба янги технологик маҳсулот яратишда қўл келган. Айни пайтда замонавий технологиялар ҳам мавжуд ишлаб чиқаришни модернизация қилиш, унинг рақобатбардошлигини оширишга хизмат қилмоқда.

Бу ёндашув Тунсянда иқтисодиётнинг турли тармоқлари ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириб, янги ўсиш имкониятларини юзага келтирган.

Кўрилган чоралар натижасида шаҳар иқтисодиётида ҳам сезиларли ўсиш кузатилган. 2025 йилда Тунсяннинг ялпи ҳудудий маҳсулоти 140 миллиард юандан ошган. Бу кўрсаткич 2014 йилга нисбатан икки баробардан зиёд ўсишни англатади.

Бугун “Учжэньнинг етти компанияси” мисолида Тунсян тажрибаси яна бир муҳим жиҳатни намоён этмоқда: технологик тараққиёт учун фақат йирик шаҳар мақоми ёки катта ҳудуд эмас, балки мавжуд имкониятларни тўғри бирлаштириш, илм-фан ва ишлаб чиқариш ҳамкорлигини йўлга қўйиш, инновацияларни изчил қўллаб-қувватлаш ҳам муҳимдир.

Тунсяндаги ўзгаришлар эса сунъий интеллект асосида шаклланаётган янги иқтисодий муҳитнинг ҳали дастлабки босқичи, холос.

Нилуфар Бозорова, ЎзА