Keksa avlod vakillari hayoti va faoliyati yoshlar uchun ibrat maktabidir

9-may – Xotira va qadrlash kuni

Xalqimizning Ikkinchi jahon urushi davrida ko‘rsatgan jasorati, bukilmas irodasi va matonati, insonparvarlik fazilatlari avlodlar uchun muqaddas xotira va odamiylikning yuksak namunasi bo‘lib qolmoqda. Bugungi tinch va osoyishta, erkin va farovon hayot uchun aziz jonini fido qilgan ajdodlarimizning yorqin xotirasini yod etib, ularning ezgu ishlarini munosib davom ettirish tinchlikni buyuk ne’mat deb biladigan bag‘rikeng va oliyjanob xalqimizga xos azaliy qadriyatdir.

Ma’lumotlarga ko‘ra, urush arafasida O‘zbekistonda 6,5 million aholi yashagan bo‘lsa, shundan 1 million 500 mingdan ziyodi frontga safarbar etilgan. Bu o‘sha paytdagi xalqimizning 22 foizini, mehnatga yaroqli aholining esa 40-42 foizini tashkil etgan.

Urushda o‘zbekistonlik jangchilardan 500 mingdan ko‘prog‘i – frontga safarbar etilganlarning har uchtasidan biri halok bo‘ldi, 60 mingdan ortiq hamyurtimiz nogiron bo‘lib qaytdi.

Xalqimiz urush yillarida chinakam matonat va jasorat ko‘rsatganligi tarixdan ayon. Yurtimizga bir millionga yaqin kishi evakuatsiya qilingan. Ularning 200 mingdan ziyodi bolalar bo‘lgan. Yuzlab o‘zbek oilalari bu bolalarni o‘z panohiga olgan. Toshkentlik Shomahmudovlar oilasi 14 nafar, kattaqo‘rg‘onlik Samadovlar oilasi 12, buxorolik Jo‘rayev va Ashurxo‘jayevlar oilasi 8 nafardan bolani o‘z bag‘riga olgan. Bunday misollarni yana ko‘plab keltirish mumkin.

Xotira bu shunchaki o‘tmishni eslash emas, balki undan saboq olishdir. Qadrlash esa inson, uning hayoti va mehnatiga yuksak hurmat ko‘rsatish demakdir. Shu ma’noda, bugungi kunda amalga oshirilayotgan islohotlar ham aynan inson qadrini ulug‘lash, uning huquq va manfaatlarini ta’minlashga qaratilgani bilan ahamiyatlidir.

So‘nggi yillarda yurtimizda “inson qadri uchun” tamoyili asosida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, aholini ijtimoiy himoya qilish, kambag‘allikni qisqartirish, ta’lim va tibbiyot tizimini rivojlantirish, yoshlar va ayollarni qo‘llab-quvvatlash kabi yo‘nalishlardagi ishlar – bularning barchasi insonni e’zozlashga xizmat qilmoqda. Bu esa Xotira va qadrlash kunining mazmun-mohiyati bilan uzviy bog‘liqdir.

Ayniqsa, urush va mehnat faxriylariga ko‘rsatilayotgan e’tibor, ularning holidan xabar olish, moddiy va ma’naviy qo‘llab-quvvatlash ishlari xalqimizga xos insoniylik va bag‘rikenglik fazilatlarining yorqin ifodasidir. Bu an’analar yangi O‘zbekistonda yanada mustahkamlanib bormoqda.

Shu bilan birga, tarixiy xotirani asrash, yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, tinchlik qadrini anglatish ham bugungi islohotlarning muhim qismiga aylanmoqda. Chunki o‘tmishni bilmagan xalqning kelajagi mustahkam bo‘lmaydi.

Har yilgidek, bu yil ham 9-may – Xotira va qadrlash kuni umumxalq bayrami sifatida keng nishonlanadi. Davlatimiz rahbarining 2026-yil 16-apreldagi “9-may – Xotira va qadrlash kuniga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga ko‘ra, Ikkinchi jahon urushi yillarida fashizmga qarshi kurashlarda qurbon bo‘lgan ota-bobolarimiz, istiqlol davrida Vatanimiz mustaqilligi himoyasi yo‘lida jon fido etgan mard o‘g‘lonlarimiz xotirasi yod etiladi. Bugungi kunda oramizda sog‘-salomat yashab kelayotgan urush va mehnat faxriylariga hurmat-ehtirom ko‘rsatiladi. Barcha korxona va tashkilotlarda, ta’lim muassasalarida, mahallalarda turli ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar, davra suhbati va uchrashuvlar tashkil etilib, ularning shonli umr yo‘li, mehnat faoliyati haqida so‘z yuritilib, yoshlarga so‘zlab beriladi. Bu esa yosh avlodni vatanparvar insonlar etib kamol toptirishda jasorat va matonat maktabi bo‘lib xizmat qiladi.  

Darhaqiqat, 9-may – Xotira va qadrlash kuni oddiy kun emas, balki xalqimizning yuragida muhrlangan tarix, saboq va insoniylik ramzidir. Bu kunda biz faqatgina o‘tmishga nazar tashlamaymiz, balki bugungi tinch hayotimizning qanday qurbonliklar evaziga barpo etilganini yana bir bor teran anglaymiz.

Ikkinchi jahon urushi yillari millionlab insonlarning taqdirini o‘zgartirdi. Jang maydonlarida qahramonlik ko‘rsatganlar, front ortida tinmay mehnat qilganlar – barchasi bugungi osoyishta kunlarimizning sababchisi. Ular ko‘rsatgan jasorat va sabr-bardosh bugungi avlod uchun ibrat maktabi.

Bugungi tinch osmon, barqaror hayot va keng imkoniyatlar uchun ular oldida qarzdormiz.

A. Bo‘riyev, O‘zA muxbiri