Ибн Сино мероси — замонавий тиббиёт сари буюк кўприк
Бухорода XIV Халқаро Ибн Сино ўқишлари бошланди Бухоро — минг йиллар давомида илм-фан, тафаккур ва маърифат бешиги бўлиб келган қадимий замин. Бу табаррук юртда бундан ўн аср аввал дунё илм-фанининг ривожига беқиёс ҳисса қўшган буюк аллома Абу Али ибн Сино камол топган. Бугун эса унинг номи билан аталувчи нуфузли халқаро илмий анжуман яна Бухорони жаҳон тиббиёт аҳли диққат марказига олиб чиқмоқда.
14–16 август кунлари Бухоро шаҳрида “Абу Али ибн Сино: замонавий тиббиёт ва халқ табобати — инновациялар ва инвестициялар” мавзусида XIV Халқаро Ибн Сино ўқишлари ўтказилмоқда.
Мазкур халқаро анжуман оддий илмий тадбир эмас. У — ўтмиш ва бугун, буюк илмий мерос ва замонавий технологиялар, қадимий табобат тажрибаси ва замонавий тиббиёт имкониятларини бирлаштирувчи ўзига хос илмий майдон.
Анжуманда дунёнинг турли мамлакатларидан етакчи олимлар, академиклар, тиббиёт мутахассислари, соҳа экспертлари ва тадқиқотчилар иштирок этмоқда. Ҳиндистон, Хитой, Корея, Индонезия, Эрон, Туркия, Италия, Россия, Покистон, Тожикистон ва Қирғизистондан ташриф буюрган мутахассислар Бухорода бир мақсад — инсон саломатлиги йўлида илм-фан имкониятларини янада кенгайтириш ғояси атрофида жам бўлмоқда.
Абу Али ибн Сино номи нафақат Шарқ, балки бутун инсоният илм-фани тарихида алоҳида ўрин тутади. Унинг тиббиётга оид қарашлари, касалликларни аниқлаш ва даволаш усуллари, доришунослик, инсон анатомияси ва физиологиясига доир илмий хулосалари асрлар давомида тиббиёт тараққиётига хизмат қилиб келган.
Ибн Синонинг энг буюк жиҳатларидан бири шундаки, у тиббиётга фақат касалликни даволаш воситаси сифатида эмас, балки инсон ҳаёти, унинг жисмоний ва руҳий ҳолати билан чамбарчас боғлиқ мураккаб илм сифатида қараган.
Бугун, орадан минг йилга яқин вақт ўтган бўлса-да, унинг илмий қарашлари замонавий тиббиёт олдида турган кўплаб масалалар билан ҳамоҳанг жаранглайди. Зеро, инсон саломатлиги, касалликларнинг олдини олиш, соғлом турмуш тарзи ва самарали даволаш усулларини излаш каби масалалар ҳеч қачон ўз долзарблигини йўқотмайди.
Халқаро ўқишларнинг асосий мақсади ҳам айнан ана шу бебаҳо илмий меросни чуқур ўрганиш, Ибн Сино илгари сурган илмий ғояларни замонавий тиббиёт ютуқлари билан уйғунлаштириш, халқ табобатига илмий ёндашувни кучайтириш ва халқаро ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишдан иборат.
Анжуман давомида Ибн Синонинг тиббиёт, фармакология, анатомия, физиология ва соғлиқни сақлаш соҳаларига қўшган улкан ҳиссаси атрофлича муҳокама қилинмоқда. Унинг асарларида акс этган илмий ғояларнинг бугунги тиббиёт учун аҳамияти, уларни замонавий тадқиқотлар билан уйғунлаштириш имкониятлари юзасидан фикр алмашилмоқда.
Айниқса, замонавий тиббиёт билан халқ табобати ўртасидаги муносабат, табиий даволаш усулларини илмий жиҳатдан ўрганиш, инновацион тиббий технологияларни амалиётга жорий этиш, илмий тадқиқот натижаларини клиник амалиётга олиб кириш ва тиббиёт соҳасига инвестициялар жалб этиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Бу жиҳатдан анжуман нафақат ўтмишни ёдга олиш, балки келажак тиббиётининг йўналишларини белгилашга хизмат қиладиган муҳим илмий платформа сифатида намоён бўлмоқда.
XIV Халқаро Ибн Сино ўқишлари доирасида илмий маърузалар, панель муҳокамалари, давра суҳбатлари ва амалий маҳорат дарслари ташкил этилмоқда.
Уларда иштирокчилар тиббиётдаги энг янги ёндашувлар, инновацион технологиялар, илмий изланишлар натижалари ва илғор халқаро тажрибалар билан ўртоқлашмоқда. Турли мамлакатлардан келган олимларнинг бир майдонда учрашиши эса янги илмий алоқалар, қўшма тадқиқотлар ва истиқболли лойиҳалар учун мустаҳкам замин яратмоқда.
Зеро, бугунги тиббиёт бир мамлакат ёки бир илмий мактаб доирасидагина ривожланмайди. Замонавий тиббиётнинг энг катта ютуқлари турли соҳа ва мамлакатлар олимларининг ҳамкорлиги, билим ва тажриба алмашинуви натижасида юзага келмоқда. Шу маънода Бухородаги Ибн Сино ўқишлари ҳам илмий фикрлар учрашадиган, тажрибалар уйғунлашадиган ва янги ғоялар туғиладиган халқаро минбарга айланмоқда.
Бугун Бухорода Ибн Сино номи остида дунёнинг турли мамлакатларидан олимларнинг жам бўлиши чуқур рамзий маънога эга. Бир пайтлар шу замин фарзанди бўлган Ибн Сино ўз асарлари орқали илм чегараларини кенгайтирган бўлса, бугун унинг номи билан аталувчи анжуман дунё олимларини Бухорода яна бирлаштирмоқда. Кеча Бухородан дунёга тарқалган илмий тафаккур бугун яна Бухорода халқаро илмий мулоқот шаклида намоён бўлмоқда.
Энг муҳими, анжуман доирасидаги муҳокамалар фақат илмий минбарларда қолиб кетмаслиги, амалий тиббиёт, илмий тадқиқотлар, инновацион лойиҳалар ва халқаро ҳамкорликка хизмат қилиши кўзда тутилмоқда.
XIV Халқаро Ибн Сино ўқишларининг яна бир муҳим жиҳати — ёш тадқиқотчилар ва тиббиёт мутахассислари учун ҳам катта имконият яратаётганидир. Чунки буюк аллома меросини ўрганиш — фақат тарихни англаш эмас, балки илмга янгича нигоҳ билан қараш, изланиш ва янгилик яратишга интилишдир.
Ибн Сино мероси бизга бир ҳақиқатни эслатади: илмнинг ҳақиқий қадри унинг инсон ҳаётини яхшилашга хизмат қилиши билан белгиланади.
Бугунги замонавий технологиялар, сунъий интеллект, янги диагностика усуллари, инновацион дори воситалари ва илғор даволаш методлари қанчалик ривожланмасин, уларнинг бош мақсади ўзгармайди — инсон ҳаёти ва саломатлигини асраш.
Шу боис Бухорода ўтказилаётган халқаро анжуман Ибн Синонинг буюк илмий меросига берилаётган юксак эҳтиром билан бирга, унинг илмий тафаккурини келажак тиббиётининг янги имкониятлари билан боғлашга қаратилган муҳим қадамдир.
XIV Халқаро Ибн Сино ўқишлари — бу ўтмиш билан фахрланишнинг ўзи эмас. Бу — буюк аждодлар меросидан куч олиб, келажак сари дадил қадам ташлашдир.
Бухорода янграётган илмий фикрлар, билдирилаётган таклифлар ва шаклланаётган халқаро ҳамкорликлар келгусида янги тадқиқотлар, инновацион лойиҳалар ва тиббиёт соҳасидаги муҳим ташаббусларга йўл очиши шубҳасиз.
Бир замонлар Ибн Сино Бухородан туриб инсонзат тиббий тафаккурининг уфқларини кенгайтирган эди. Бугун эса унинг номи остида дунё олимлари яна Бухорода жам бўлиб, тиббиётнинг эртанги куни ҳақида фикр юритмоқда. Бу эса бир ҳақиқатни яна бир бор намоён этади: буюк илмий мерос вақт билан эскирмайди — аксинча, ҳар бир янги авлод қўлида янги маъно ва янги имконият касб этади.
XIV Халқаро Ибн Сино ўқишлари 16 августга қадар давом этади. Унда илгари сурилаётган илмий ғоялар, таклиф ва ташаббуслар халқаро илмий ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш, замонавий тиббиёт ва халқ табобати ўртасидаги илмий алоқаларни ривожлантириш ҳамда инсон саломатлиги йўлидаги янги имкониятларни кенгайтиришга хизмат қилиши кутилмоқда.
Зариф Комилов, ЎзА мухбири
