Чўлдаги 29 минг гектар: янги саноат занжири сари

Бугун дунёда озиқ-овқат хавфсизлиги, сув ва ер ресурсларидан оқилона фойдаланиш, қишлоқ хўжалигини рақамлаштириш ҳамда саноатни модернизация қилиш масалалари тобора долзарб аҳамият касб этмоқда. Бундай шароитда ҳар бир қарич ердан самарали фойдаланиш, унумсиз ҳудудларни иқтисодий айланмага киритиш ва замонавий технологиялар асосида янги ишлаб чиқариш занжирларини яратиш муҳим вазифага айланмоқда.

Ўзбекистонда кейинги йилларда давлат раҳбари ташаббуси билан инвестициявий муҳитни яхшилаш, хорижий капитал ва замонавий технологияларни жалб этиш, қишлоқ хўжалигида юқори қўшилган қиймат яратиш ҳамда экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кўпайтиришга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Бухоро вилоятида ҳаётга татбиқ этилаётган навбатдаги йирик лойиҳалардан бири ҳам ана шу эзгу мақсадларнинг амалий ифодасидир.

Бухоро вилояти ҳокими Ботир Зарипов Хитойнинг “Lihua Group” компаниясининг Ўзбекистондаги бош директори Тэн Шэ И ҳамда компания вакили Ван Хун Туни қабул қилди.

Мулоқотда бир қарашда оддийдек туюлган, аслида эса Бухоро қишлоқ хўжалиги ва саноати учун стратегик аҳамиятга эга бўлган масала — чўл ҳудудларини ўзлаштириш, пахтачиликни замонавий технологиялар асосида ривожлантириш ва хом ашёдан тайёр маҳсулотгача бўлган яхлит ишлаб чиқариш занжирини барпо этиш масалалари муҳокама қилинди.

Бу ҳамкорликнинг илдизлари 2025 йил июнь ойига бориб тақалади. Ўша йилнинг 12–19 июнь кунлари вилоят ҳокими бошчилигидаги делегациянинг Хитой Халқ Республикасига хизмат сафари давомида қатор шаҳарлар раҳбарияти, тегишли идоралар ва йирик компаниялар вакиллари билан учрашувлар ўтказилди.

Ташрифдан кўзланган асосий мақсад — хорижий инвестицияларни жалб қилиш билангина чекланиб қолмасдан, уларни ҳудуд иқтисодиётининг реал драйверига айлантириш, янги технология ва бошқарув тажрибасини олиб кириш, экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кенгайтириш эди.

Айнан шу мулоқотлар жараёнида “Lihua Group” компанияси билан ҳамкорлик қилиш бўйича дастлабки келишувга эришилди.

Лойиҳанинг кўламига назар ташласак, унинг салмоғини янада яққолроқ англаш мумкин. Келишувга мувофиқ, Шофиркон туманида 20 минг гектар, Ромитан туманида эса 9 минг гектар — жами 29 минг гектар чўл ерларини босқичма-босқич ўзлаштириш режалаштирилган. Бу шунчаки ер майдони эмас. Бу — иқтисодий айланмага киритилаётган улкан ресурс, янги қишлоқ хўжалиги ҳудудлари, замонавий агротехнологиялар майдони.

Энг муҳими, бу — пахтани етиштиришдан тортиб, уни қайта ишлаш ва тайёр маҳсулот сифатида экспорт қилишгача бўлган тўлиқ саноат занжирини шакллантириш имкониятидир. Лойиҳа доирасида хитойлик инвесторлар билан ҳамкорликда “Жемчужина Ромитан” масъулияти чекланган жамияти ташкил этилди.

Дастлабки амалий натижалар ҳам аллақачон кўзга ташланмоқда. Айни пайтга қадар Ромитан туманидаги “Қоқиштувон” ҳудуди, “Эрнафас Хўжаев” массивида 2 минг гектар ер ўзлаштирилди. Унинг 300 гектарига пахта экилди. Яъни кечагина чўл тусида бўлган ҳудуд бугун меҳнат, технология ва инвестиция уйғунлиги асосида янги иқтисодий маконга айланмоқда.

Йил якунига қадар ўзлаштирилган майдонларни 5 минг гектарга етказиш, келгуси йилда эса ўзлаштирилган барча ерларда пахта етиштиришни тўлиқ йўлга қўйиш мақсад қилинган.

Лойиҳанинг яна бир муҳим жиҳати — унда шунчаки янги ерларни ўзлаштириш эмас, балки замонавий агротехнологияларни синовдан ўтказиш ва уларни маҳаллий шароитга мослаштиришга алоҳида эътибор қаратилаётганидир. Айни вақтда Шинжон технологиялари асосида, жумладан, плёнка остида пахта етиштириш бўйича тажрибалар ўтказилмоқда. Бу усуллар орқали ҳудуднинг иқлим ва тупроқ шароитига мос агротехнологияларни аниқлаш, сув ва бошқа ресурслардан самарали фойдаланиш, ҳосилдорликни ошириш ҳамда ишлаб чиқариш жараёнларини замонавийлаштириш кўзда тутилмоқда.

Бунда хорижий инвесторнинг капитали билан бирга, унинг технологияси, тажрибаси ва бозорга чиқиш имкониятлари ҳам Бухоро иқтисодиётига кириб келади.

Зеро, бугунги рақобат муҳитида инвестициянинг ҳақиқий қиймати фақат унинг миқдори билан эмас, балки у билан бирга қандай технология, қандай билим ва қандай бозор кириб келаётгани билан ҳам белгиланади. Лойиҳанинг узоқ муддатли мақсади янада кенг. Пахта етиштириш — жараённинг бошланиши, холос. Асосий мақсад — пахтадан тайёр маҳсулотгача бўлган тўлиқ ишлаб чиқариш занжирини шакллантириш. Яъни хом ашёни етиштириш, уни қайта ишлаш, ип-калава ва мато ишлаб чиқариш, тайёр тўқимачилик маҳсулотларини яратиш ҳамда уларни ташқи бозорларга экспорт қилишгача бўлган босқичларни бир тизимга бирлаштириш назарда тутилмоқда. Бу эса бир вақтнинг ўзида бир нечта муҳим натижани таъминлайди. Аввало, чўл ҳудудлари иқтисодий айланмага киритилади. Янги иш ўринлари яратилади. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш ҳажми ошади. Замонавий технологиялар кенг жорий этилади. Пахта хом ашё сифатида эмас, балки юқори қўшилган қийматга эга тайёр маҳсулотга айлантирилади. Энг муҳими, экспорт географиясини кенгайтириш учун янги имкониятлар пайдо бўлади.

Бугун Бухоро вилоятида инвестиция жалб қилиш масаласига айнан шу нуқтаи назардан ёндашилмоқда.

Давлат раҳбари томонидан илгари сурилаётган инвестицияларни кўпайтириш, ҳудудларнинг мавжуд салоҳиятидан самарали фойдаланиш, экспортни кенгайтириш ва аҳоли даромадларини оширишга қаратилган ташаббуслар замирида ҳам ана шу мақсад мужассам. Шу маънода “Lihua Group” билан ҳамкорликда амалга оширилаётган лойиҳа — хорижий инвестицияни жалб қилишнинг ўзи эмас, балки уни ҳудуд тараққиётининг аниқ натижасига айлантириш намунасидир. Унинг самараси далалардаги ҳосил, корхоналардаги ишлаб чиқариш, яратилган янги иш ўринлари, экспорт ҳажми ва аҳоли фаровонлигида намоён бўлиши керак.

Учрашувда ҳам айнан шу масалалар — аввал белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш, мавжуд муаммоларни бартараф этиш, ишларни жадаллаштириш ва лойиҳани кейинги босқичларга олиб чиқиш билан боғлиқ вазифалар атрофлича муҳокама қилинди. Масъулларга аниқ вазифалар белгилаб берилди.

Зариф Комилов, ЎзА мухбири