Чўл қўйнидаги яшил келажак
Бугун бутун дунёда экологик барқарорликни таъминлаш, иқлим ўзгаришлари таъсирини юмшатиш ва қайта тикланувчи энергия манбаларидан кенг фойдаланиш энг долзарб вазифалардан бирига айланган. Ўзбекистонда ҳам “яшил иқтисодиёт” тамойилларини ҳаётга татбиқ этиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва аҳолини барқарор энергия манбалари билан таъминлаш йўлида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Ана шундай истиқболли лойиҳалардан бири Бухоро вилоятининг чўл ҳудудида қад ростламоқда.
Бухоро вилояти Пешку тумани чўл ҳудудида вилоят Экология ва иқлим ўзгариши бош бошқармаси мутахассислари ҳамда халқаро энергетика соҳасидаги йирик инвесторлардан бири бўлган ACWA Power компанияси вакиллари иштирокида муҳим учрашув ташкил этилди. Унда шамол электр станцияси қурилиши ва мазкур лойиҳадан Қоракўл тумани электр тармоғига тортиладиган юқори кучланишли электр узатиш линияси билан боғлиқ масалалар атрофлича муҳокама қилинди.
Мутасаддилар томонидан лойиҳа амалга оширилиши режалаштирилган ҳудуднинг экологик ҳолати чуқур таҳлил қилиниб, атроф-муҳитга эҳтимолий таъсирларни камайтириш чоралари кўриб чиқилди. Хусусан, биологик хилма-хилликни асраш, чўл экотизимини муҳофаза қилиш, ер ресурсларидан самарали фойдаланиш, атмосфера ҳавосининг тозалигини сақлаш ҳамда қурилиш ва эксплуатация жараёнларида экологик қонунчилик талабларига қатъий риоя этиш масалалари учрашувнинг асосий мавзуларидан бири бўлди.
Таъкидланганидек, мазкур лойиҳа нафақат электр энергияси ишлаб чиқариш қувватларини оширади, балки ҳудуднинг энергетик хавфсизлигини таъминлашга ҳам хизмат қилади. Энг муҳими, шамол энергиясидан фойдаланиш орқали атмосферага чиқариладиган зарарли газлар ҳажми сезиларли даражада қисқаради. Бу эса мамлакатимизда углерод чиқиндиларини камайтириш ва иқлим ўзгаришларига қарши курашиш борасида қабул қилинган стратегик мақсадларга эришишга муносиб ҳисса қўшади.
Учрашув давомида шамол электр станцияси ва унга туташ электр узатиш линияларининг экологик ҳамда ижтимоий таъсирини баҳолаш ишлари халқаро стандартлар ва илғор тажрибалар асосида амалга оширилиши алоҳида қайд этилди. Бу эса лойиҳанинг нафақат иқтисодий самарадорлиги, балки экологик хавфсизлиги ҳам юқори даражада таъминланишини англатади.
Мутахассислар фикрича, чўл ҳудудларининг табиий шамол салоҳиятидан самарали фойдаланиш келгусида Бухоро вилоятини қайта тикланувчи энергия манбалари бўйича етакчи ҳудудлардан бирига айлантириши мумкин. Бундай йирик инвестиция лойиҳалари янги иш ўринлари яратиш, маҳаллий инфратузилмани ривожлантириш ва аҳоли фаровонлигини оширишда ҳам муҳим аҳамият касб этади.
Учрашув якунида атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича белгиланган талабларга қатъий амал қилиш, манфаатдор томонлар билан очиқ мулоқот ва ҳамкорликни давом эттириш, шунингдек, экологик мониторинг тадбирларини мунтазам ташкил этиш юзасидан қатор таклиф ва тавсиялар билдирилди.
Хулоса қилиб айтганда, Пешкунинг кенг чўл бағрида амалга оширилиши режалаштирилаётган мазкур лойиҳа мамлакатимиз энергетика соҳасидаги навбатдаги муҳим қадамлардан бири бўлиши кутилмоқда. Табиат ва тараққиёт манфаатларини уйғунлаштирган бу ташаббус нафақат бугунги кун эҳтиёжларига жавоб беради, балки келажак авлодлар учун ҳам мусаффо атроф-муҳит ва барқарор энергетик тизим яратишга хизмат қилади. Чўл бағрида айланаётган улкан шамол парраклари яқин йилларда Бухоро осмонида “яшил келажак” рамзи сифатида намоён бўлиши ҳеч гап эмас.
Зариф Комилов, ЎзА
