129 та қурилиш шартномасининг 84 фоизида объектнинг кафолат муддати белгиланмаган
Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги Ўзбекистон Халқ демократик партияси фракциясининг йиғилишида бир қатор қонун лойиҳалари муҳокама қилинди. Жумладан, кўп квартирали уйлар ва бошқа кўчмас мулк объектларини улуш киритиш асосида қуриш муносабатларини ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солишга қаратилган қонун лойиҳаси қизғин муҳокамаларга сабаб бўлди.
Қонун ташаббускорлари томонидан келтирилган таҳлилларга кўра, қурувчилар ва улушдорлар ўртасида тузилган 129 та шартнома ўрганилган. Уларнинг 84 фоизида қурилиш объектининг кафолат муддати белгиланмагани, 80 фоизида қайта ҳисоб-китобларда қурувчилар манфаати устун қўйилгани, атиги 20 фоизида томонлар ҳуқуқлари мувозанатли акс этгани аниқланган. Шунингдек, шартномаларнинг 51 фоизида объект ўз вақтида топширилмаган тақдирда қурувчининг жавобгарлиги назарда тутилмагани ҳамда айрим шартномалар давлат рўйхатидан ўтказилмагани маълум бўлган.
Шундан келиб чиқиб, йиғилишда фуқаролар ҳуқуқларини тўлиқ таъминлайдиган, тушунарли ва ҳуқуқий жиҳатдан мувозанатли намунавий шартномаларни жорий этиш таклифи билдирилди.
Шунингдек, депутат Анвархон Темиров қурилишни молиялаштириш тизимига оид нормаларга тўхталиб, эскроу ҳисобварақлари механизмини жорий этиш қурилиш объектлари таннархига таъсири, давлат субсидиялари ва бошқа молиявий қўллаб-қувватлаш воситалари мазкур тизимда қандай амал қилиши масалаларига аниқлик киритишни сўради.
Қонун лойиҳасида назарда тутилган муаммоли қурилиш объектлари реестри юзасидан ҳам таклифлар билдирилди. Хусусан, реестрга киритилган, аммо ундан чиқарилмаган объектларнинг кейинги ҳуқуқий мақомини қонун даражасида аниқ белгилаш зарурлиги таъкидланди.
Бунга жавобан масъуллар қурилишни молиялаштиришнинг асосий манбалари сақланиб қолиши, эскроу тизими эса фуқаролар маблағларининг хавфсизлигини таъминлашга хизмат қилишини қайд этди. Унга кўра, қурилиш учун жалб қилинаётган маблағлар банк назорати остида бўлади. Ипотека кредитлари ва давлат субсидиялари ҳам шу тизим орқали йўналтирилади.
Йиғилишда “Фуқаролар ва юридик шахсларнинг ҳуқуқларини Конституциявий суд томонидан ҳимоя қилинишининг такомиллаштирилиши муносабати билан айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси ҳам кўриб чиқилди.
Қайд этилганидек, мазкур ҳужжат Конституцияда белгиланган инсон ҳуқуқ ва эркинликларини янада самарали таъминлаш, Конституциявий суд қарорларининг суд амалиётида тўлиқ ижро этилишини кафолатлаш ҳамда бузилган ҳуқуқларни тиклашнинг аниқ процессуал механизмларини жорий этишга қаратилган.
[gallery-30579]
Муҳокамаларда депутат Сайёра Имомова суд амалиётида Конституциявий судга мурожаат қилиш тартиби ва унинг ҳуқуқий оқибатларини янада аниқ белгилаш зарурлигини таъкидлади. Шу билан бирга, амалдаги процессуал қонунчиликда мавжуд айрим масалаларни такомиллаштириш бўйича ўз таклифларини билдирди.
Фракция аъзоси Жамол Очилов Конституциявий суд томонидан ишларни кўриб чиқиш муддатлари айрим ҳолларда суд жараёнларининг чўзилишига сабаб бўлиши мумкинлигига эътибор қаратди. Шунингдек, Конституциявий суд қонун нормасини Конституцияга зид деб топган тақдирда, мазкур норма қўлланилган ишлар қандай тартибда қайта кўриб чиқилиши масаласига аниқлик киритиш муҳимлигини таъкидлади.
Бунга жавобан масъуллар мурожаат қилиш тартиби ҳамда суд ишларини тўхтатиш механизмлари процессуал қонунчиликка киритиладиган ўзгартишлар билан батафсил тартибга солинишини маълум қилди. Шунингдек, Конституциявий суд томонидан Конституцияга зид деб топилган қонун нормаси ўз кучини йўқотиши ҳамда у қўлланилган ишлар белгиланган тартибда қайта кўриб чиқилиши қайд этилди.
М.Комилова, ЎзА
