Ўзбекистон кўчмас мулк бозоридаги янги тенденциялар таҳлили
“Уй олиш осонлашяптими ёки янада қийинлашяптими?” Бу савол бугунги кунда минглаб оилалар, ёшлар ва инвесторларни ўйлантираётган энг долзарб масалалардан бирига айланди.
Айниқса, ипотека орқали уй-жой харид қилишга интилаётганлар учун бозордаги ҳар бир фоизлик ўзгариш ҳам катта аҳамиятга эга. Расмий рақамлар эса уй-жой бозорида ўсиш суръати секинлашган бўлса-да, нархлар ҳали ҳам юқорига қараб ҳаракатланаётганини кўрсатмоқда.
Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йилнинг II чорагида Ўзбекистонда турар жой кўчмас мулки нархлари ўтган чоракка нисбатан 1,3 фоизга, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан эса 4 фоизга ошган. Бу кўрсаткичлар бозорда кескин сакраш эмас, балки барқарор ўсиш сақланиб қолаётганини англатади.
Энг катта ўсиш квартиралар сегментида кузатилмоқда. Бир йил ичида квартиралар нархи ўртача 5,5 фоизга ошган. Айниқса, янги қурилаётган уйларда ўсиш янада юқори – бирламчи бозорда нархлар 7,1 фоизга кўтарилган. Бу эса янги уй-жойларга талаб ҳали ҳам юқори эканини кўрсатади. Иккиламчи бозорда эса нархлар 4,2 фоизга қимматлашган.
Мутахассислар бу ҳолатни бир нечта омиллар билан изоҳлайди. Аввало, шаҳарларда аҳоли сонининг ортиши ва урбанизация жараёнлари янги уй-жойларга бўлган эҳтиёжни кучайтирмоқда. Шу билан бирга, қурилиш материаллари, транспорт ва меҳнат харажатларининг ошиб бориши қурилиш таннархига таъсир қилиб, натижада янги квартиралар қимматлашмоқда.
Якка тартибдаги уйлар бозорида эса ўсиш анча секин. Бу турдаги уйлар нархи бир йил давомида атиги 2 фоизга ошган. Бу ҳолат кўп қаватли турар жойларга талаб хусусий уйларга нисбатан юқорироқ эканини англатиши мумкин.
Қизиқ жиҳатлардан яна бири — ҳудудлар кесимидаги фарқ. Кўпчилик пойтахтда нархлар энг тез суръатда ошиб боради, деб ҳисоблайди. Бироқ расмий статистика бошқача манзарани кўрсатмоқда. Тошкент шаҳрида квартиралар нархи бир йилда 3,9 фоизга ўсган бўлса, республиканинг бошқа ҳудудларида бу кўрсаткич 7 фоизни ташкил этган. Бу эса вилоятларда ҳам қурилиш фаоллиги ва уй-жойга талаб тобора ортиб бораётганини англатади.
2026 йилнинг II чорагидан бошлаб уй-жой нархлари янги — гедоник регрессия методологияси асосида ҳисобланмоқда. Бу усул оддий ўртача нархларни эмас, балки уйнинг майдони, жойлашуви, қавати, қурилиш сифати ва бошқа муҳим хусусиятларини ҳам инобатга олади. Натижада бозордаги ҳақиқий нарх динамикасини аниқроқ баҳолаш имконияти яратилади.
Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, уй-жой бозорида кескин “нархлар портлаши” кузатилмаяпти. Бироқ нархларнинг барқарор ўсиши уй сотиб олишни режалаштираётганлар учун харажатлар йил сайин ортиб бораётганини англатади. Шу билан бирга, қурилиш ҳажмининг кўпайиши, ипотека дастурлари ва янги турар жой лойиҳаларининг амалга оширилиши келгусида бозорда талаб ва таклиф ўртасидаги мувозанатни таъминлашда муҳим омил бўлиб қолиши кутилмоқда.
Демак, бугунги рақамлар фақат статистика эмас. Улар Ўзбекистонда уй-жой бозори қандай йўналишда ҳаракатланаётгани, аҳолининг турар жойга бўлган эҳтиёжи ва иқтисодий жараёнларнинг кўчмас мулк соҳасига қандай таъсир кўрсатаётганини акс эттирувчи муҳим индикатор ҳисобланади.
Муҳайё Тошқораева, ЎзА
