O‘zbekiston iqtisodiyotiga yarim yilda 338,9 trillion so‘m investitsiya kiritildi

Asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi 17,5 foizga oshdi. Sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish va energetika eng ko‘p mablag‘ yo‘naltirilgan sohalar bo‘ldi.

Investitsiya — iqtisodiyotning bugungi holatini emas, balki uning ertangi qiyofasini belgilaydigan muhim omil. Yangi korxonalar, ishlab chiqarish quvvatlari, infratuzilma, uy-joylar va zamonaviy xizmatlar tarmog‘ining rivojlanishi, avvalo, kapital qo‘yilmalar hajmi va ularning qaysi yo‘nalishlarga sarflanayotgani bilan bog‘liq.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda barcha moliyalashtirish manbalari hisobidan 338,9 trillion so‘m asosiy kapitalga investitsiyalar o‘zlashtirilgan. Bu 2025-yilning mos davriga nisbatan 17,5 foiz ko‘p.

Demak, yilning birinchi yarmida investitsiyalar hajmi qariyb 50,5 trillion so‘mga ko‘paygan. Bu mamlakat iqtisodiyotida ishlab chiqarish va infratuzilmani kengaytirishga yo‘naltirilayotgan mablag‘lar ko‘lami sezilarli darajada o‘sib borayotganini ko‘rsatadi.

Tarmoqlar kesimidagi raqamlarga nazar tashlansa, investitsiyalarning eng katta qismi ishlab chiqarish sanoatiga to‘g‘ri keladi. Ushbu yo‘nalishda 100,5 trillion so‘m o‘zlashtirilgan bo‘lib, umumiy investitsiyalarning qariyb 29,7 foizi aynan shu soha hissasiga to‘g‘ri keladi. Bu juda muhim tendensiya. Chunki ishlab chiqarishga kiritilgan investitsiya nafaqat yangi korxonalar tashkil etish, balki mavjud quvvatlarni modernizatsiya qilish, mehnat unumdorligini oshirish, yangi texnologiyalarni joriy etish va qo‘shimcha ish o‘rinlari yaratish imkonini beradi.

Ayniqsa, sanoat investitsiyalarining yuqori ulushi iqtisodiyotni xomashyo yetkazib berishga bog‘liq modeldan yuqori qo‘shilgan qiymat yaratadigan ishlab chiqarishga bosqichma-bosqich o‘tkazish nuqtai nazaridan ahamiyatli. Investitsiyalar hajmi bo‘yicha ikkinchi o‘rinda qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi turibdi. Bu sohalarga 32,9 trillion so‘m yo‘naltirilgan. Qishloq xo‘jaligiga investitsiyalarning yuqori bo‘lishi mamlakatda agrosanoat majmuasini modernizatsiya qilish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, mahsulot yetishtirish va qayta ishlash zanjirini rivojlantirish uchun muhim asos yaratadi.

Qurilish sohasiga esa 32,5 trillion so‘m investitsiya kiritilgan. Bunga turar joy qurilishiga yo‘naltirilgan 27,3 trillion so‘m mablag‘ni ham qo‘shib qaralsa, qurilish va uy-joy sektori iqtisodiy faollikning muhim drayverlaridan biri ekani namoyon bo‘ladi.

Qurilishga kiritilayotgan investitsiyalar ko‘plab tarmoqlarga multiplikativ ta’sir ko‘rsatadi. Xususan, qurilish materiallari ishlab chiqarish, transport, logistika, xizmatlar va mehnat bozorida qo‘shimcha talab shakllanadi.

Investitsiyalar tarkibida elektr energiyasi, gaz, bug‘ va konditsiyalangan havo bilan ta’minlash sohasi ham salmoqli o‘rin egallagan. Ushbu yo‘nalishga 29,9 trillion so‘m mablag‘ sarflangan. Bu, avvalo, iqtisodiyotning barqaror energiya ta’minotiga bo‘lgan ehtiyoji ortib borayotgani bilan izohlanadi. Yangi ishlab chiqarish korxonalari ishga tushishi, shaharlar kengayishi va aholi iste’molining o‘sishi energetika infratuzilmasiga qo‘shimcha talabni yuzaga keltiradi.

Shu nuqtai nazardan energetikaga investitsiyalarni faqat bir tarmoqqa kiritilgan mablag‘ sifatida emas, balki butun iqtisodiyotning kelgusi o‘sishi uchun zarur infratuzilmaviy poydevor sifatida baholash mumkin. Tog‘-kon sanoatiga 21,8 trillion so‘m, tashish va saqlash sohasiga 16,3 trillion so‘m, ulgurji va chakana savdo hamda avtotransport vositalarini ta’mirlash sohasiga 13,7 trillion so‘m investitsiyalar o‘zlashtirilgan.

Shuningdek, suv ta’minoti, kanalizatsiya, chiqindilarni yig‘ish va qayta foydalanish sohalariga 7,4 trillion so‘m, ta’limga 7,2 trillion so‘m, axborot va aloqa sohasiga 5,8 trillion so‘m mablag‘ yo‘naltirilgan. Bu yerda e’tiborli jihat — investitsiyalar nafaqat moddiy ishlab chiqarish, balki inson kapitali va raqamli iqtisodiyot uchun muhim bo‘lgan sohalarni ham qamrab olmoqda. Xususan, ta’limga yo‘naltirilgan mablag‘lar kelajakda malakali kadrlar tayyorlashga xizmat qilsa, axborot va aloqa sohasiga kiritilayotgan investitsiyalar raqamlashtirish jarayonlarining iqtisodiy asosini mustahkamlaydi.

Yashash va ovqatlanish xizmatlariga 5,6 trillion so‘m, kasbiy, ilmiy va texnik faoliyatga 4,6 trillion so‘m, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlarga 4,6 trillion so‘m, moliya va sug‘urta faoliyatiga 2,4 trillion so‘m, san’at, ko‘ngil ochish va dam olish sohasiga 2 trillion so‘m investitsiya yo‘naltirilgan. Bu raqamlar xizmatlar sektorida investitsiya faolligi borligini ko‘rsatsa-da, uning ayrim segmentlarida kapital qo‘yilmalar hali sanoat, energetika va qurilishga nisbatan ancha past ekanini ham ko‘rsatadi.

Ayniqsa, kasbiy, ilmiy-texnik faoliyat, sog‘liqni saqlash, raqamli texnologiyalar va innovatsion xizmatlarga investitsiyalarning ortishi iqtisodiyotda yuqori qo‘shilgan qiymatli sektorlarning rivojlanishi uchun muhim. 2026-yilning birinchi yarmidagi investitsiya tarkibidan bir nechta muhim xulosani chiqarish mumkin. Birinchidan, investitsiyalarning asosiy qismi real sektorga yo‘naltirilmoqda. Ishlab chiqarish sanoati, qishloq xo‘jaligi, qurilish, energetika va tog‘-kon sohalariga yirik mablag‘lar kiritilishi iqtisodiyotda yangi quvvatlarni shakllantirish jarayoni davom etayotganini anglatadi.

Ikkinchidan, infratuzilmaga investitsiya iqtisodiy o‘sishning muhim sharti bo‘lib qolmoqda. Energetika, transport, suv ta’minoti va uy-joy qurilishiga kiritilayotgan mablag‘lar keyingi bosqichda biznes faolligi uchun zarur muhitni yaratadi. Uchinchidan, investitsiyalarning 17,5 foizga o‘sishi iqtisodiy faollik yuqori ekanini ko‘rsatadi. Biroq, investitsiya hajmining o‘sishi bilan bir qatorda uning samaradorligi ham muhim. Ya’ni qancha mablag‘ kiritilganidan tashqari, bu mablag‘ evaziga qancha yangi ish o‘rni yaratilgani, qancha mahsulot ishlab chiqarilgani, eksport salohiyati qanchalik oshgani va mehnat unumdorligi qay darajada o‘sganiga ham e’tibor qaratish zarur.

Bugungi sharoitda investitsiya siyosatida asosiy mezon faqat mablag‘ hajmini oshirish emas. Investitsiyaning iqtisodiy qaytimi tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, sanoatga yo‘naltirilgan mablag‘lar yangi texnologik zanjirlarni yaratishi, mahalliy xomashyoni chuqur qayta ishlashni kengaytirishi va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirishi lozim.

Qishloq xo‘jaligida esa investitsiyalar suv tejovchi texnologiyalar, saqlash va qayta ishlash infratuzilmasi, logistika hamda mahsulotning qo‘shilgan qiymatini oshirishga xizmat qilishi muhim. Qurilish va uy-joy sohasida mablag‘larning samarasi nafaqat qurilgan ob’ektlar soni, balki ularning sifati, energiya samaradorligi, infratuzilma bilan ta’minlangani va aholi uchun iqtisodiy jihatdan maqbulligi bilan baholanishi kerak.

Xulosa o‘rnida aytganda, 2026-yil yanvar–iyun oylarida asosiy kapitalga 338,9 trillion so‘m investitsiya kiritilishi O‘zbekiston iqtisodiyotida kapital qo‘yilmalar faolligi yuqori darajada saqlanayotganini ko‘rsatmoqda. Eng katta mablag‘lar ishlab chiqarish sanoati, qishloq xo‘jaligi, qurilish, energetika va tog‘-kon sohalariga yo‘naltirilgan. Shu bilan birga, ta’lim, axborot va aloqa, sog‘liqni saqlash kabi inson kapitali va zamonaviy iqtisodiyot uchun muhim tarmoqlarga ham investitsiyalar kiritilmoqda.

Endigi vazifa — investitsiyalar hajmini oshirish bilan birga, ularning sifatini ta’minlash, yuqori qo‘shilgan qiymat yaratish, yangi ish o‘rinlari tashkil etish, eksportni ko‘paytirish va hududlar iqtisodiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishdan iborat.

Zero, investitsiyaning haqiqiy natijasi uning qancha ekanida emas, balki iqtisodiyotda qanday o‘zgarish yaratayotganida namoyon bo‘ladi.

Shahnoza Mamaturopova,

O‘zA